Худгифи Соя

Гавҳаре, ки дурахшид.

2011-12-06T01:45:00.003-08:00

Овозаи консерт додани Субҳони Саид қарорамро бурд ва занг задам ба ташкилкунандагони консерт бо рақами дар эълон нишондодашуда. Афсус хўрданду ҷавобам доданд, ки даъватномаҳо ҳама тақсим шудаанду дигар имкони шуморо даъват кардан надорем. Хуб, тасмим гирифтам меравам ва рост истода тамошо мекунам, зеро пазмони чеҳра ва садои Субҳон шуда будам.

Русҳо мақоле доранд : «Мир не без добрых людей» яъне ҷаҳон бе одамони нек нест. Шоми пеш аз рўзи баргузории консерт бародари азизам Саидҳомид занг зада пурсид, ки фардо ба консери Субҳон меравам? Дарҳол гуфтам, ки агар то фардо зинда бошам, албатта меравам ва азми қавӣ дорам, лекин даъватнома надорам. Гуфт, паси кор нагард, ки ман дар даст бароят даъватнома дорам, яъне меравем.

Соат ҳанўз 12 нашуда назди бинои филармония омадем. ВАҲ! Чанд муддат буд, ки чунин саҳнаро надида будам. Ҳама дар даву този ба бино даромадан, аммо масъулини консерт аз ҳама узрхоҳона хоҳиш мекарданд, ки ворид шудан танҳо бо даъватнома асту дар толор ҷойи нишаст намондааст. Чун ба дарҳои асосӣ имкони наздик омадан набуд, рафтем ҷониби даре, ки аз он кормандони ин қаср ворид мешаванд, яъне дармадгоҳи хидматӣ. Онҷо низ чунин аҳвол буд ва ҳама ба ҳамдигар шинос буданду илтиҷо мекарданд, ки дароянд. Аммо… мо даромадему ба дигарон кор надорем.

Дар вақти муайян, соати 13 мусиқии дилнавози даъватие садо доду барандаҳо- хонуми баландқомати аврупоипўшу гўяндаи радиои «Ватан» Субҳони Ҷалил пештоқи саҳна омаданд. Здравствуйте, гуфт хонум. Он шукуҳу шаҳомату орзуи дидани Субҳону консерт мисле, ки тарбузам аз бағал афтода бошад, ҳама фурў пошид ва табъи хира насибам гардиду иштиҳои консерт аз машомам рафт. Боз аз пешонаи шурам гузашт талошҳои ду даҳсолаи миллат барои пойдор крдани забони давлатӣ. Чанд зане, ки пушти қатори мо менишастанд аз миниюбкаи тангу ранги сурхи баланду почакони дарози лайлакмонанди урён миш-миш карда гуфтанду хандиданд ва Субҳони Саид, ки паси ин барандаҳо менишаст дар паси «юбка» монд. Пас аз суханҳояшро тамом кардани хонум Субҳони Ҷалил лаҷоми гапро ба даст гирифту аз коғази дасташ хонд ва маълум гашт, ки консерт бо ибитикори Роҳбари Маркази тадқиқоти журналистӣ Хуршеди Атовулло, радиои «Ватан» ва Сафорати Амрико дар Тоҷикистон аз рўи барномаи мубориза алайҳи нашъамандӣ ташкил карда шудааст. Ташаккур ба ҳамаи мададрасонҳою ташкилкунандагон.

Бисёр гуворо буд, ки Субҳони Саид муаррифӣ шуд ва гуфта шуд, ки дар ҷанги тан ба тан бо вабои асри XX нашъамандӣ ғолиб омадаасту имрўз бо вуҷуди аз пой маҳрум гаштан ба зону рўи саҳна омадааст. Мо низ гуфтем , Аҳсант Субҳон.

Чун суруд оғоз кард ту гўи: «Рўдакӣ чанг бигрифту навохт, бода андоз, ки ў суруд андохт». Оре Субҳоне буд, ки агарчи аз ҷисми ў чизе кам шудааст вале аз ҳунари худододаш мўе кам нагаштааст.Толорро садои марғуладораш пур кард ва акнун дар сурудҳои баъди давраи лаззат бурдан сар мешуд, ки… Ана ин боз нобахшиданист.

Эълон карданд, ки ҳозир ба саҳна гурўҳе мебарояд, ки дар Москва баромад карду мавриди танқид қарор гирифту баъдан ким ки узр хосту ва ғайра… хулоса «Парем». Хуб ҳама чиз, хусусан саҳна қоида дорад ва рўй гардонидан аз он пушти сари тамошобин шаллоқ задан аст. Панҷ нафар гиторбадаст диккак зада саҳна баромаданду ба ҷойи он, ки ба Субҳони Саид ба қавле соҳиби саҳнаю ин базм, салом диҳанд, ўро пушт гузоштаю паридаю ҷаҳида суруди копишудаи хориҷиро доду фарёд карданд, ва чун ин суруд анҷом ёфт мардум ба хотири эҳтиром каме қарсак заданд, иии… поехали сар шудее… як, ду, се, чор ҳарчанд тамошобинон ҳуштак кашидаю дод мегуфтанд, ки равед аз саҳна ин паремиҳо бо ҳамон сурудҳои обшустаи куҳнаи аз забонмонда худро намоиш медоданд. Яъне соати пиар расида буду аз ҳисоби номи Субҳон бо фанераашон худнамоӣ мекарданд. Ин айби гурўҳ не, айби калони когардон ё нафари масъуле буд, ки ҷомаи беқасабро мехост бо пораи матои кўҳнаи чиркини сиёҳе дарбанд кунад. Начаспид, ки начаспид.

Ва ҳамин тариқ сухан ба шогирдон дода шуд ва хуш буд, ки ҳар кадоме рўи саҳна меомад, албатта миннатдорӣ аз устоди азиз мекарду суруде хонда табрик мегуфт ва то навбат ба Бахтиёр расид. Ҷавони оқил, доно ва воқеан ҳунарманди асил будани Бахтиёр маълум шуд, Худо умрашро дароз кунад. Гуфт -хаёл мекунам ҳамаи мо барои шунидани садои устоди бузургвор омадем ва ман намесароям, аммо мегўям як лаҳза ҳам бошад, Субҳони Саид сарояд, зеро мо ҳама пазмони овози устод ҳастем. Толор нидои бале дод. Лифофае, ки шояд дарунаш маблағе дошт, ба дасти Субҳон часпонду ўро бусиду чор мисра то ба баранда боздодани микрофон сароид, ки толор ба ваҷд омад. Офарин Бахтиёр, ки саҳнаро дида толорро ҳис карда, рафтор кардӣ вагарна паремвор аз саҳна ронда мешудӣ. Ҳамин тариқ, дигар шогирдону дўстон рўи саҳна мешуданду Субҳон бо ҷигарбандон ва оркестри «Гулшан» ҳунарнамоӣ мекард то он даме, ки дастаи ҳунарии рақсии «Ҷаҳоноро» рўи саҳна омад ва боз табъҳо хира.

Рақс баёнгари эҳсос аст. Рақс мардум аст, миллат аст, рақс шўҳрат асту роҳат. Мо сари сифати рақс чизе намегўем, ҳол он, ки гуфтаниҳо зиёд аст, аммо оид ба либоси интихоб намудаи ин номера хомўш набояд шишт. Рақси тоҷикӣ то имрўз бо либоси ҳариру доману остин шўҳрат дошту дорад. Поҷома ё эзор низ як атрибути ҳатмии рақси тоҷикӣ ҳисоб мешавад. Мутаассифона рақсе, ки гурўҳи «Ҷаҳоноро» рафт куртаи тоҷикӣ дошту поҷомааш набуд. Ҳол он, ки рақс пурра аз даврзанӣ иборат буду ҳам раққосае, ки якка мерафту ҳам дигар рақоссаҳо ҳама зиёд чарх мезаданд ва доманҳои бардошта пойҳои урёнро намоиш медод, ки дилхарошу таҳқиромез ба назар мерасид. Ку назокат, ку латофат ва куҷо шуда ҳаёи шарқиёнаи рақси момоӣ? Бонги хатар мезанам аз он, ки консерте, ки интизораш будем бо забони бегонае шурўъ шуду рақсе, ки бояд ба суруд ҳусн мебахшид бо почакҳои урён сурудро кушту завқро зиқ кард.

Ҳар касе дар ҳунар мехоҳад навигарие намояду номаш ва унвонаш баланд гардад хуб аст, лекин ин ҳама навгонӣ бояд дар доираи тафаккури ҷомеа ва услуби хоса сурат гирад. Куртаи рақсии тоҷикӣ бо поҷомааш зебост. Агар ин рақси беэзор молдаванӣ, русӣ, итолиёи ва ё дигаре мешуд, ки раққосаҳо аз нишон додани ронҳояшон публикаро ба ваҷд меоранд, мо низ лаб мебастем ва мегўям, ки ин навигарӣ нест балки разврат аст, ки дар санъати рақсии тоҷик ворид мегардад.

Балейтместер ва басаҳнагузорандаҳо! Напиндоред, ки ин ҳамаро фақат шумо мефаҳмед, мо ҷомеа ҳастем ва миллати тоҷикем, ки аз илму ҳунар каме ҳам бошад бархурдорем ва посдорандаи ин ҳама назокату зебогии миллат ҳастем ва мегўем поҷомаро ба рақсҳои милӣ баргардонед, зеро дар чунин консертҳо эҳтиёҷ ба стриптиз нест.

Консерт бо вуҷуди аз ҷиҳати касбияти саҳнагузорӣ ба таҳиягар зарурат дошт, бо вуҷуд қисми охири консерт хотирмон шуд. Субҳони Саид чанд сурудро воқеан сароид ва ба саволҳои мухлисон дар режими онлайни радиои «Ватан» бо Субҳони Ҷалил ҷавоб дод. Ҳол он, ки ҳеҷ зарурате ба саволу ҷавоб набуд, зеро ин консерт буд. Фаромўш набояд кард, ки консертро барои он баргузор мекунанд, ки тамошобин барои дидани ҳунарманд биёяд ва лаззат барад. Ногуфта намонад, вақте «Парем»-иҳо сароиданро сар карданд чанд нафар аз қатори мо толорро тарк карданд ва чанд нафари дигар ҳини саволу ҷавоб бо нигоҳи ҳазине, ки маънии «ҳамин ҳам гап шуд»-ро дошт берун шуданд. Ин ҳама гуфтаҳо барои он аст, ки эълон шуд то ба қарибие боз як консерти Субҳони Саид баргузор шавад. Модоме, ки чунин аст, бигзор таҳиягари воқеан донишманде консертро саҳнагузорӣ кунад, камҳунароне аз номи Субҳон истифода карда рўи саҳна наоянд, ҳарчанд медонем, ки «Кто платить тот слушает музыку». Бигзор консерт 3 соат не, кам аз 2 соат бошад, вале пурмазмун, бо маърифати баланд ва дараҷаи касбӣ сурат гирад.

Ташкилкунандагон! Илтимос, дар даъватнома ё билетҳои консерти баргузормешуда таъкид намоед, ки кўдакони ширмак ва аз пушти бибию момою оча кашола шуда омада, ба консерт роҳ дода намешаванд. Тавре дидем хонуме, ки консертро здравствуйте гуфта кушода буд, дар 10 дақиқаи аввали консерт бо кўдаки дар бағал хоббурда аз назди мо гузашт ва ба давоми консерт кораш набуд. Ин гуна ташкили консерт таҳқир аст ба мухлисон ва тамошобинону ҳунарманд. Боқӣ саломат бошед.

PS: Дар садо ва мусиқӣ ва ҳунари Субҳони Саид гап нест, аммо ташкили консерт хело таҷдидталаб буд.

Мо омадаем, ки ба ҳунар мафтун шавем, ба ҳунари баранда, гўянда, навозанда, мухлису сароянда ва маданияти қабулу толоророӣ. Агарчи дар оғоз назди тахти Субҳон ва атрофи саҳна гулҳои сунъи «кошта» буданд, вале то поёни консерт мухлисон аз гулҳои зинда барои Субҳони Саид рўйи саҳна гулистон оростанд. Ин ҳам рамз буд, рамзи муҳаббати мардум ба санъати баланд ва ҳунари воло. Зинда бош, марди ҳунар ва ғолиби ҷанги тан ба тан бо зиндагӣ Субҳони Саид.

Ба назар расид, ки гавҳари гумшудае буду дурахшид, аммо ҷилояшро халалдор карданд.

Муҳаммадюсуфи Шодӣ. Ҳунарманд, рўзноманигор

Китоби нави Ҳуҷҷаттулоҳи Аюби

2011-11-27T21:48:00.000-08:00

Чанде пеш нашриёти "Меъроҷ"-и шаҳри Хуҷанд китоби раиси муаассисаи фарҳангии ЭКО доктор Ҳуҷҷаттулоҳи Аюби таҳти унвони "Сиёсатгузории фарҳанги дар Фаронса: давлат ва ҳунар"-ро бо баргардонии муҳаққиқ ва намояндаи Тоҷикистон дар ин муассиса Шоҳмансури Шоҳмирзо ба табъ расонид.

Китоби мазкур хонандагонро бо ҷараёни шаклгирии сиёсатгузориҳои фарҳанги дар Фаронса, ки имруз яке аз қутбҳои фарҳангии ҷаҳон маҳсуб мешавад, ошно менамояд.

Муқаддимаи китоби мазкур ба калами Жан Клод Карер мутаалиқ аст,ки мегуяд.Тибқи навиштаи Карер нигорандаи ин китоб доктор Аюби бо ҳунар ва фарҳанги Фаронса хуб ошнои дошта ва бо руйкарди илми ва таҳлили роҳи пурфарозу фуруд,вале ҳамчунон нотамоми фаронсавиҳоро барои посухҳои илми нишон додааст.

Доктор Ҳуҷҷатуллоҳи Аюби соли 1962 дар Мозандарони Эрон таваллуд шудааст. Вай фавқуллисонси маорифи исломи ва улуми сиёсиро аз донишгоҳҳои Имом Содиқ (а)-и Эрон ва Донишгоҳи Лиюн-2-и Фаронса дарёфт намуда бо забонҳои фаронсави, араби ва англиси ошноии комил дорад.

Лозим ба зикр аст ки доктор Аюби аз соли 2009 раиси муассисаи фарҳангии ЭКО мебошад.

Нахустин хамоиши байналмилалии "Шеъри химоят" дар Точикистон

2011-10-20T20:33:00.000-07:00

Нахустин хамоиши байналмилалии "Шеъри химоят" бо ибтикор ва ташаббуси Кумитаи имдоди имом Хумайни дар шахри бостонии Хучанди Точикистон баргузор шуд.

Чанде кабл дар кохи Рудакии шахри Хучанд бо ибтикор ва саъю эхтимоми Кумитаи Имдоди имом Хумайнии Чумхурии Исломии Ирон дар Точикистон барои нахустин бор дар шахри бостонии Хучанд хамоиши байналмилалии "Шеъри химоят" баргузор гардид.

Мавзуи мехварии ин хамоиш баррасии ашъори химоят буд. Дар хамоиши байналмилалии "Шеъри химоят" чехрахо ва шахсиятхои шинохтаи вилоятиву чумхури ва берун аз он ширкат доштанд. Аз чумла муовини раиси вилоят Мавчуда Бобоева, сафири Чумхурии Исломии Ирон дар Точикистон Алиасгари Шеърдуст (бо хамрохии хайъати кори), раиси Кумитаи имдоди Хумайни дар Чумхурии Точикистон Саидчаводи Разави ва хамчунин намояндагони ахли илму адаб, уламо ва удабои мухтараме аз Эрону Афгонистону Киргизистон иштирокдорони ин кунгура буданд.

Шоирони шинохтаи Точикистон Гулрухсор, Фарзона, Доро Начот, Махмадалии Ачами,мухакики шинохтаи кишвар Абдунаби Сатторзода, хунарманд Чурабеки Назри, муаррих ва адиби точик Мирзо Шукурзода, мухаккики чавон Мубашири Акбарзод, намояндаи фархангии сафорати Афгонистон дар Точикистон Шамсулхакки Ориёнфар, раиси китобхонаи Чумхурии Афгонистон ба номи Халилуллох Халили чаноби Мухаммадчафари Ранчбар,широни шинохтаи Эрон чаноби Мустафо Рахмондуст, Шамъи Сузон, намояндагони илму адаби шахри гухаррези Табрези Чумхурии Исломии Ирон, рузноманигор ва адиби шинохта аз шахри Алмаато Насибчон Амони аз мехмонони арчманд ва мухтарами ин хамоиши бошукух буданд.

Лозим ба зикр аст, ки чанде кабл аз чониби Кумитаи имдод -озмуни "Шеъри химоят" эълом гардида буд ва дар ин муддат шоирон ва навкаламон бехтарин нигоштахои худро дар робита бо дастгири ва химоят аз ятимону бепарасторон, маъюбону факирон манзури дабирхонаи ин хамоиш карда буданд. Дар ин хамоиш теъдоди зиёде аз шоирон аз чумхури ширкат намуданд.

Садорати ин хамоиш бар ухдаи шоираи ширинсухан ва халкии Точикистон хонуми Фарзона буд. Хамоиш бо сухани мукаддимавии эшон огоз гардид. Хонум Фарзона хузури хамаи ширкаткунандахо ва мехмонони мухтарамро дар шахри шайх Камоли Хучанди дар ин шахри покмарзи бостону ростон дуруд гуфт. Саркорхонуми Фарзона бо ишора ба шеъри хомоят гуфт, ки аслан шояд аввалин шеъри химоятро устод Рудаки гуфта бошад вакте мегуяд, ки "Марди набувад фитодаро пойи задан Гар дасти фитодае бигири, марди"

Зимнан шоираи хушбаён Фарзона ёдовар шуд, ки "Шеъри химоят шархи баёни рузгору ахволи хаёти афтодагону бекасону ранчурон нест, шеъри химоят манзураш ин аст, ки хамдардиву гамошноии якояки моро иброз созад ва хамчунин илко кунад, нафархои уфтодаву забун залил харгиз аз лутфи Хак ноумед набошанд, балки бо талошу пуёиё чахду харакоти ботини битавонанд зиндагии тоза биофаранд, битавонанд ки ба фардохо дуруд гуянд. Ашъори химоят низ аз ин дидгох мавриди барраси карор гирифт.

Дуктур Алиасгари Шеърдуст дар ин хамоиш хамчунин аз бузургии шеъри Фарзона ёд кард ва афзуд, ки имруз шахри Хучанд бо вучуди Фарзона ва бо шеъри у менозад. Хар касе ки аз Хучанд ном мебарад, билофосила номи Фарзона дар зехнаш чилва мекунад. Афзуд, ки ба кавли маъруф баракати умр дар кори неку хайр аст ва бузургтарин лаззатхо, лаззати некист ва бехтарин захираи фардо кори неки имруз аст ва некукор зиндаи човидон аст. Пас чи ниёзе ба ин сармастихои бодаи гуруру худписандию такаббур! Имруз кудакони ятиму бепарасторон ниёзи шадиде ба ишку мухббату химоят доранд ,ки дасти саховату некии кумитаи Имдод хамвора ба сари онхо соягустар аст. Кумитаи имдод ягона ниходест, ки дар Точикистон хамвора чатри мухаббату химояту дастгириро бар сари чунин ниёзмандон мегустуронад ва ба андозае шароитхоро бар онон мухаё мекунад.

Сафири Чумхурии Исломии Ирон дар Точикистон чаноби дуктур Алиасгари Шеърдуст перомуни рисолати шеъри химоят, накшу макоми шеъри химоят маъруза ва суханронии пурмухтаво ва хамзамон шунидани анчом дод. Мавсуф дар суханронии худ дар ин хамоиш яке аз рисолатхои шеърро химояту пуштибонии кишри ниёзманди чомеа унвон кард ва хадафи хамоиши мазкурро мухим арзёби кард. Сафири Чумхурии Исломии Ирон дар Точикистон арзиши адолатро бисёр бузург хонд ва афзуд “Хунарманди вокеи касест, ки дар миёни мардум бошад ва бо онон зиндаги кунад, бо онон мегиряд ва бо онон фарёд мекунад. Алиасгари Шеърдуст такид дошт, ки имруз дар шеър чи гуфтан аз чигуна гуфтан тафовут дорад, ки чи гуна гуфтан худ аз вижагихои рисолати хар шоир аст. Адолат бошад мухимтарин сифати хар инсон аст.”

Шоири хушсалика Озарахш, Гулрухсор,Адиба, Махваш Фарзонаи Зарафшони аз ашъори ба ин хамоиш манзургардидаашон порчахое кироат карданд.

Хамчунин Абдунаби Сатторзода адабиётшиноси варзида ва яке аз чехрахои маъруфи кишвар дар робита бо шеъри хомоят чанд порае аз шуарои клоссики точику форс ва муосир ба самъи хозирин кироат намуд ва рисолати адабиётро химоят аз инсону зиндагии у хонд. У афзуд адабиёт дар барои инсон ва барои инсон аст. Химояту пуштибони аз инсон ва парвариши одамият дар инсонро аз асолатхои адабиёт хонд. Чаноби Сатторзода дар чараёни суханронияш аз хамаи шоирон дархост кард то шеъре бисароянд ки аз инсон химоят кунад ва одамиятро дар инсон парвариш дихад.

Бар асоси натоичи нихоии ин ҳамоиши байналмиллалӣ раиси ҳакамон, чои аввалро ба Озарахш лоик донистанд, ҷои дуввум ба Адиба Хуҷандӣ ва Вораста сазовор дониста шуд, ҷои севвуми озмунро шоирони ҷавони вилоят Фирдавси Аъзам ва Маҳваш соҳибӣ карданд.

Бо хамин Кумитаи имдод бо эхдои чавоиз ба барандагонаш хамоишро ба поён расонд.

Mind The Gap! (A statement on the perils of extending Russian military presence in Tajikistan)

2011-09-08T03:02:00.000-07:00

Истиқлолро пос бидорем!
Баёнияи равшанфикрони мухолифи ҳузури низомии Русия дар Тоҷикистон(ирсолшуда ба ҳафтаномаи «Нигоҳ»)Дар остонаи бистумин солрӯзи истиқлоли Тоҷикистон дар пойтахти кишвар рӯйдоде иттифоқ уфтод, ки истиқлоли онро зери суол мебарад. Раҳбари як кишвари бегона, дар ҳоле ки дар канори раҳбари мо нишаста буд, эълом кард, ки нерӯҳои низомии ӯ барои 49 соли дигар обу хоки Тоҷикистонро зери назар хоҳанд дошт.

Истиқлоли як кишвар чанд рукни аслӣ дорад, ки яке аз муҳимтарини онҳо ҳифозати нерӯҳои худӣ аз обу хоки сарзамин аст. Изҳороти Дмитрий Медведев, раисиҷумҳури Русия, дар шаҳри Душанбе зарбаи муҳлике бар пайкари истиқлоли Тоҷикистон буд. Вай бо эътимод ба нафс ва бо мавҷе аз ғурур дар садояш эълом дошт, ки дар бораи ҳузури нерӯҳои низомии Русия дар хоки Тоҷикистон барои 49 соли дигар бо раҳбари Тоҷикистон ба тавофуқ расидааст.Ҷомеъаи расонаии Тоҷикистон дар сӯги ин изҳороти хоркунанда нишастааст, чун то кунун чунин изҳороти шиканандае дар бораи ҳеч як аз аъзои Ҷиргаи Кишварҳои Ҳамсуд (ҶКҲ – СНГ) ба ин шева садо надода буд. Медведев мафҳуми истиқлоли Тоҷикистонро дар ҳузури раҳбари ин кишвар ба истеҳзо гирифт ва бо итминон қасди худро барои дунболаравии Тоҷикистон аз сиёсатҳои Русия барои ним қарни дигар эълом кард. Мо муътақидем, ки ҷаноби Медведев бояд барои эроди он суханони таҳқиромез аз мардуми Тоҷикистон расман пӯзиш бихоҳад.

Аммо муҳимтар ин аст, ки тасмиме дар ин сатҳ наметавонад бо суҳбатҳои ду нафар пушти дарҳои баста гирифта шавад. Ҳеч донои куллу фолбине ҳам наметавонад сарнавишти ин ду кишвар дар зарфи 49 соли ояндаро пешгӯӣ кунад. Аз ин рӯ мантиқи ин тасмим ба худии худ мелангад. Давлатҳо метавонанд дар маҳдудаи муддатзамоне, ки зимоми умурро дар даст доранд, тасмимҳое аз ин даст бигиранд. Ҳатто агар ниёзи мубрам барои ҳузури низомии Русия дар Тоҷикистон эҳсос мешавад, мантиқан он набояд бештар аз ҳадди аксар як давраи раёсати ҷумҳурӣ (7 сол) бошад. Усули истиқлолу мардумсолорию ҳуқуқи маданӣ, ки Тоҷикистон худро пойбанди онҳо медонад ва худро як кишвари мустақилли демукротики ҳуқуқбунёд мешуморад, ба давлат иҷоза намедиҳад, ки чунин тасмимеро иттихоз кунад. Чун дар ҳеч як ҷомеъаи мустақилли мардумсолори ҳуқуқӣ сарнавишти ду-се насли оянда ба ин шева рақам намехурад.

Лашкари 201-уми пиёданизоми Русия бо ҳудуди ҳашт ҳазор сарбозу афсар бузургтарин пойгоҳи низомии бурунмарзии ин кишвар аст. Мо то кунун изҳороти расмии Русия дар бораи зарурати тамдиди муддати ҳузури он дар Тоҷикистонро нашунидаем. Аммо ин мавзӯъ дар расонаҳои Русия пӯшиши густардае доштааст. Таҳлилгарони ғолибан муғриз ва тоҷикситези Русия чанд далели аслиро барои мондагории пойгоҳи низомии Русия дар Тоҷикистон бармешуморанд: хатарҳои ношӣ аз Афғонистон (маводди мухаддир, Толибон, ифротгароии мазҳабӣ), таҳдид аз сӯи Узбакистон, эҳтимоли даргириҳои дохилӣ ва суботи ҳукумати кунунӣ. Аммо оё ҳеч як аз ин баҳонаҳо дар андозае ҳаст, ки далели поймол шудани истиқлоли Тоҷикистон ва ҳузури низомии бегона дар сарзамини мо барои ним қарни дигар бошад?

Нахуст, бад нест ёдоварӣ шавад, ки мо дар чи қарне ба сар мебарем ва таъаҳҳудот (уҳдадорӣ)-ҳои вазъшуда аз сӯи Созмони Милал ҳамаи кишварҳои узвро пойбанди тамомияти арзии аъзои он мекунад. Яъне на Афғонистони толибоние, ки ба торих пайвастааст ва на Узбакистони каримовӣ наметавонанд бидуни ин ки мавриди таҳримҳо ва иқдомоти Созмони Милали Муттаҳид қарор бигиранд, таъаррузеро алайҳи Тоҷикистон раво доранд.

Аммо, муҳимтар аз он, Тоҷикистон кишварест мустақил, ки бояд ва метавонад аз марзҳои маҳдуди худ нигаҳдорӣ кунад. Оё 49 сол барои омодагии тамому камоли нерӯҳои мусаллаҳи бумӣ муддате бас зиёд нест? Агар қарор аст мо тӯли 49 сол омодаи дифоъ аз худамон шавем, пас насли мо бояд орзуи истиқлолро бо худаш ба зери хок бибарад.
Дигар ин ки Афғонистон ҳатто пас аз хуруҷи нерӯҳои омрикоӣ дар соли 2014 кишваре мутафовит аз Афғонистони толибонӣ хоҳад буд ва таҳлилгарони сиёсии Русия дар мақом ва сатҳе нестанд, ки ояндаи ин кишварро ҳадс бизананд. Ғараз ва манфиъатҷӯӣ бештари онҳоро ба воқеъиятҳо кӯр кардааст ва дарки ин мантиқро мушкил меёбанд, ки Толибон пас аз шикасти ҳавлноке, ки дошт, ба ин зудиҳо наметавонад қудратро қабза кунад.
Ҳатто агар бадтарин ҳолатро мутасаввир шавем ва пиндорем, ки Афғонистон пас аз хуруҷи омрикоиҳо бозпас ба чанги Толибон меуфтад, ёдамон наравад, ки дар Афғонистон ҳам теъдоди қобили мулоҳизае аз ҷамъият тоҷик ҳастанд. Ҳамон тоҷиконе, ки бо талошҳои русҳову бритониёҳо дар садаҳои 19 ва 20 аз мо бурида шуданд. Ишқу алоқаи шумори зиёде аз онҳо ба Тоҷикистон қобили муқоиса бо меҳри бисёре аз тоҷикистониҳо ба меҳанашон нест, чи бирасад ба “муҳаббат”-и муғризонаи Русия. Аз ин рӯ деву дад тарошидан аз тоҷикони Афғонистон барои тоҷикони Тоҷикистон умри зиёде нахоҳад дошт. Яке аз дарсҳои худшиносӣ барои тоҷикон бояд бозшиносии ҳамтаборонашон дар ақсо нуқоти ҷаҳон бошад, ки ба зӯри аслиҳаи бегонагон аз мо дур уфтодаанд. Хатари таъаррузи рус бисёр воқеъитар ва малмустар аз хатари ҳамла тавассути Афғонистону Узбакистон аст.

Ба бовари бисёре аз коршиносон, яке аз ангезаҳои муҳимми талошҳои Русия барои бозгашт ба Тоҷикистон, бавижа ба марзи Тоҷикистону Афғонистон, ин аст, ки кунтрули тиҷорати маводди мухадирро ба даст бигиранд. Ин дар ҳолест, ки коршиносони кремлинӣ, ба монанди Станислав Кучер, шореҳи сиёсии рӯзномаи “Коммерсантъ” чопи Маскав, раҳбарии Тоҷикистонро ба тиҷорати маводди мухаддир муттаҳам мекунад ва менависад:

“Ёдам ҳаст, ки дар оғози даҳаи 2000 марзбонони мо дақиқан раҳбарии Тоҷикистонро ба мусоъидати фаъъол ба қочоқи маводди мухаддир муттаҳам мекарданд ва дар Тоҷикистон гурӯҳҳои бисёр қавие ҳастанд, ки гузарони рӯзгорашон ба ҳисоби қочоқи маводди мухаддир аст”.(1)

Дар чашми ин “коршиносон” ва садҳо сиёсатмадори Русия, пазириши шартҳои Русия аз сӯи Тоҷикистон ба маънии пазириши ин иттиҳомҳост, ки тоҷикҳо аз паси нигаҳдорӣ аз марзҳои худ барнамеоянд, танҳо бо кумаки русҳо мешавад хатари қочоқи маводди мухаддир аз марзи Тоҷикистонро бартараф кард ва, муҳимтар аз ҳама, раҳбарони Тоҷикистон дар қочоқи маводди мухаддир даст доранд. Оё дуруст аст, ки бо пазириши пешниҳоди Русия ҳамаи ин иттиҳомҳоро бипазирем?

Ҳатто унвони мақолаҳое, ки пеш ва пас аз сафари Медведев ба Тоҷикистон дар нашрияҳои Русия мунташир шуд, бояд тасвире аз ҳақорату хории Тоҷикистон дар баробари чашми русҳоро бидиҳад. Сергей Коновалов дар рӯзномаи “Независимая газета” унвони мақолаашро “Стволы Рахмону на миллиард долларов» («Ҷангафзорҳо барои Раҳмон ба қимати як милёрд дулор») гузоштааст. Ин намояндаи матбуъоти Русия менависад:

«Бино ба арзёбии коршиносон, арзиши таслиҳот ва ҷангафзорҳое, ки ба онҳо (Тоҷикистон) дода шуда, ҳудуди як милёрд дулор аст».(2)

Дар ин навишта зикре аз ин ҳақиқат нарафтааст, ки ин таҷҳизоти низомӣ ҳеч кадом нав нестанд ва дар воқеъ, Русия мехоҳад ҷангафзорҳои куҳна ва бадарднахури худашро дар Тоҷикистон дафн кунад. Ва ин ки соли 2005 Русия мутаъаҳҳид шуда буд, ки дар баробари тасоҳуби маркази назорати кайҳонии «Окно»-и Норак дар Тоҷикистон дар тӯли панҷ сол ба миқдори ду милёрд дулор сармоягузорӣ кунад ва накард. Яъне давлати Русия дар баробари таъаҳҳудоташ масъул набудааст ва то кунун ҳеч як аз қарордодҳояшро бадурустӣ анҷом надодааст. Чаро бояд ба як чунин шарике эътимод кард ва хоку оби сарзаминро дар ихтиёри нерӯҳои низомии он гузошт?

Нашрияи «Взгляд» дар мақолае зери унвони «Рахмон укроется от талибов за русские штыки» («Раҳмон аз Толибон пушти найзаҳои русӣ пинҳон мешавад”) ба қалами Александр Москвичёв Тоҷикистонро “зери шикам” (подбрюшье)-и Русия унвон карда, ки беҷиҳат аз Маскав барои иҷораи пойгоҳи низомӣ солона 300 милюн дулор хоста буд, аммо, мусалламан, ба хостааш нарасид.(3) Яъне хостаҳои Тоҷикистон барои сиёсатмадорону “коршиносон”-и рус асбоби саргармию тамасхур аст.

Аз миёни ҳамаи таҳдидҳое, ки “коршиносон”-и рус матраҳ кардаанд, масъалаи муҳоҷирати кории тоҷикҳо ба Русия воқеъитар ҷилва мекунад. Ҳудуди як милюн тан аз шаҳрвандони Тоҷикистон ҳамасола ба таври мавсимӣ дар ҷустуҷӯи кор ба Русия муҳоҷират мекунанд. Аммо давлати ҳар кишвари мустақилле вазифадор аст, ки барои шаҳрвандони худ фурсатҳои шуғлӣ эҷод кунад, то талошҳои онҳо сарзамини худашонро беҳтару ободтар кунад. Агар феълан давлати Тоҷикистон аз чунин қудрате бархурдор нест, бояд ба фикри боз кардани дигар масирҳо бошад, то тоҷикҳо танҳо бар Русия мутамаркиз набошанд ва ин ҳама хориро дар он кишвари нажодпараст накашанд ва мафҳуми “тоҷик” барои онҳо ва ҷаҳониён ин қадр пасту ҳақир нашавад. Тозатарин намунаи истеҳзо ва масхараи ошкори расонаҳои Русия дар мавриди тоҷикҳо ҷанҷоли родюи “Маяк” бо гурӯҳи ҳунарии “Парем” буд, ки дар ду барномаи родюии тӯлонӣ ба таври муфассал фарҳангу ҳунар ва мардуми тоҷикро ба боди истеҳзо гирифтанд. Барномаҳои “Наша Раша”-и телевизюни Русия тоҷикҳоро ба унвони вопасмондатарин қавми башарӣ ба намоиш гузоштаанд, ки ниҳояти нажодпарастии ваҳшиёна аст.

Дигар ин ки Русия бо мушорикати Раҳмон дар фармондеҳии лашкари 201 мувофиқат накард. Чун лашкари 201 як аҳрум (фишанг)-и фишори дигар бар ҳукумати Раҳмон хоҳад буд ва мушорикати ӯ дар фармондеҳии он ба суди Русия нест. Бино ба шавоҳиди маълум, ҳузури низомии Русия дар Тоҷикистон замонатест барои дахолатҳои мудоми Русия дар сиёсатҳои Тоҷикистон ва таъйини давлати он дар оянда.

Вокуниши як давлати мустақил дар баробари чунин таҳқирҳое бояд ҷорӣ кардани низоми раводид барои сафари мутақобили шаҳрвандони Русия ва Тоҷикистон бошад. Яъне ҳам атбоъи Русия, ки ба Тоҷикистон сафар мекунанд ва ҳам шаҳрвандони Тоҷикистон, ки ба Русия мераванд, бояд раводид дошта бошанд, то аз эҳтироми як меҳмон бархурдор бошанд. Давлати Тоҷикистон бояд барои сафари атбоъи худ ба кишвари тоҷикситезе чун Русия маҳдудиятҳое эъмол кунад ва барои ҷуброни зиёнҳои баромада аз он бояд ба фикри эҷоди фурсатҳои шуғлӣ барои мардуми бумӣ дар Тоҷикистон ва пайдо кардани дигар бозорҳои корӣ бошад. Барои намуна, ба ҷои ҷалби коргарони чинӣ дар тарҳҳои сохтмонсозӣ ва роҳсозӣ бояд шаҳрвандони Тоҷикистон дар авлавият қарор бигиранд. Давлат бояд то ҳадди зиёде вазифаи таъмини шаҳрвандон бо ҷои кори муносибро анҷом диҳад.

Дар бораи ин рӯйдоди мусибатбор метавон нукоти бисёреро зикр кард, аммо мо бо мухтасари он иктифо кардем. Бо таваҷҷуҳ ба нукоте, ки зикр шуд, таъкиди мо бар ин аст, ки идомаи ҳузури низомии Русия дар Тоҷикистон барои 49 соли оянда пешниҳоди мантиқӣ ва ақлонӣ нест. Ин пешниҳод метавонад ҳадди аксар ҳафт солро фаро бигирад. Дар ҳар сурате як давлати мардумӣ вазифадор аст, ки чунин тасмимеро бо миллат дар миён бигзорад, чун тасмими бисёр сарнавиштсоз аст. Пешниҳоди мо ин аст, ки пеш аз додани посухи қатъӣ ба Медведев дар Тоҷикистон ҳамапурсӣ (референдум) баргузор шавад ва ҳамаи мардуми Тоҷикистон раъй бидиҳанд, ки оё мехоҳанд сарзаминашон зери сайтараи низомии Русия бимонад ё на. Ҳамапурсӣ бояд шаффофу мунсифона бошад ва бар пояи усули байнулмилалӣ ва таҳти назорати ғайримуғризонаи байнулмилалӣ анҷом бигирад. Ин тасмим аз доираи салоҳиятҳои маҷлис ҳам берун аст ва бояд тавассути мардуми Тоҷикистон иттихоз шавад. Як давлати демукротик ва мардумӣ ҳатман дар ин бора ҳамапурсӣ баргузор мекунад, то дар китобҳои торих сияҳном нашавад. Муҳимтар аз ҳама, ба поси истиқлоли Тоҷикистон бояд назари мардуми ин сарзамини мустақил пурсида шавад.

Ба умеди пирӯзии Тоҷикистон

Нуриддин Қаршибоев
Саймиддин Дӯстов
Сайидюнуси Истаравшанӣ
Аҳмадшоҳ Комилзода
Умед Ҷайҳонӣ
Бобои Сурӣ
Ситора Раҷабова
Бахтиёр Аминов
Эҳсони Аъзамиён
Тоҳири Сафар
Рустами Аҷамӣ
Муҳаммад Кабиров
Дилшод Азимов
Фирдавс Хоҷаев
Алиҷон Раҳимӣ
Камолиддини Тоҷикнажод
Равшани Темуриён
Дориюши Раҷабиён
ва дигарон

_______________________________

1. «Я помню, как еще в начале нулевых годов наши пограничники обвиняли как раз руководство Таджикистана в активном потворствовании наркотрафику, в том, что в Таджикистане есть очень сильные группировки, которые на этом зарабатывают».

2. «По оценкам экспертов, стоимость переданных вооружений и боекомплектов к ним оценивается в сумму около миллиарда долларов».

3. «Так, недавно Душанбе потребовал от Москвы аренду в 300 млн долларов в год, но, разумеется, ничего не добился».

Маҳфили муштарак : «ГАНҶИ СУХАН» ДАР МЕҲМОНИИ «ЗАРАФШОН»

2011-06-21T03:09:00.000-07:00

Дар толори фарҳанги ноҳияи Мастчоҳ маҳфили муштараки «Ганҷи сухан»-и шаҳри Хуҷанд ва «Зарафшон»- и ноҳияи Мастчоҳ баргузор гардид.

Дар маҳфили «Ганҷи сухан» Шоираи Халқии Тоҷикистон Фарзона, намояндагони аҳли адаби вилояти Суғд Усмонҷон Ғаффоров, Неъмати Оташ, Нуруллохони Гиёс, Тоҷибойи Келдиёр, Муҳаммади Субҳон, Баҳромҷони Раҳматзод ва дигарон иштирок доштанд.

Докторанти ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Тоҷибой Келдиёров аз навидҳои фарҳангии миқёси ҷумҳурӣ ва осорҳои ба тозагинашршуда иттилоъ дод.

Таърихшинос Усмонҷон Ғаффоров роҷеъ ба нақши истиқлолият дар рушди илму адаби тоҷик сухан кард. Маърeзаи номзади илмҳои шарқшиносӣ- Нуруллохони Ғиёс оид ба осори Балъамӣ низ шунидани буд ва ба ҳозирин хеле писанд омад.

Навидҳои навини адабии ноҳияи Мастчоҳро Маликнеъмат ба самъи ҳозирон расонд. Номзади илмҳои суханшиносӣ Сурайёи Ҳасансултон дар бораи вижагиҳои ҳунарии шеъри зулоли шоир Аъзами Хуҷаста ибрози назар кард.

Аз номи ҳозирин ва ҳаводорони маҳфил Лидия Давыдовна Мисикова меҳмононро хушомадед гуфт ва барояшон барори кор хост.

Ҳунарнамоии ҳунармандони ноҳияи Мастчоҳ ба маҳфили муштарак шукeҳи тоза бахшид.

СШБ: Фасоди идори дар сар то сари чахон бештар шудааст.

2010-12-09T19:29:00.000-08:00

Бино ба як назарсанчие ки ахиран анчом шудааст, чахон дар холи хозир дар мукоиса бо се сол кабл фасодтар шудааст.Бархе аз 56 фисади одамоне ки аз тарафи Созмони шафофияти байналмилали пурсида шудаанд мегуянд,ки кишварашон хеле фосид шудааст.Ин созмон давлатхои Афгонистон, Нигерия,Ирок ва Хиндустонро дар радифи фасодтарин мамолики чахон карор дода, ба дунболи он Чин, Руссия ва кисмати зиёди Шарки Миёнаро низ чой додааст.

Дар хамин хол як назарсанчии ББС нишон медихад,ки фасод аз догтарин мавзуоти чахон аст,ки руи он бештар сухбат мешавад.
Такрибан як дар панч маврид аз касоне,ки тавассути назарсанчии ББС пурсида шуданд, мегуянд онхо дар мохи гузашта мавзуи марбут ба фасодро мавриди бахс карор додаанд ва онро дар катори бахсбарангезтарин мавзуот чун , нодори, ивазшавии иклим, бекори ва афзоиши киммати энержи карор додаанд.
Дар назарсанчии Созмони шафофияти байналмилали ахзоби сиёси аз фасодзадатарин ниходхо ба шумор рафта ва 50 фисад аз мардум бар ин бовар будааст, ки кишварашон дар расидаги ба мушкилот бетаьсир будааст.
Дар яке аз чахор нафаре,ки мавриди пурсиш карор гирифта будаанд, гуфтаанд дар соли гузашта пора додаанд ва пулисхо аз дарёфткунандагони бештари ин пора махсуб меёбанд.
29 фоиз пулис,20 фоиз макомоти бакайдгири ва 14 фоиз ба аьзоёни вобаста ба додгох.
Ахзоби сиёси муддати тулониест,ки хамчун ниходхои фасодзада махсуб меёбанд.Онхо дар соли 2004 дар садри руйхати ин бо 71% -ин Созмон буданд.Аммо дар ин сол тибки гузориши хамин Созмон ин фисад ба 80 расид.
Ниходхои мазхабиро низ мардум аз ниходхои фасодзада унвон карда дар соли 2004 28% буд, аммо тибки гузориши ин Созмон дар соли 2010 фасодкори дар ин ниходхо ба 53% дакка хурд.
Мардуми Афгонистон, Нигерия, Ирок ва Хинд аз зумраи касоне хастанд,ки болотарин сатхи фасодро метавон дар зиндагии рузмарраи онхо дид.
Хади акал нисфи одамони тавассути ин Созмон пурсидашуда, гуфтаанд,ки хамаги дар соли гузашта пора пардохт кардаанд.
Робин Ходс мудири пажухиши ин созмон аз аркоми афзудаи фасод дар чахон изхори нигарони намуд. "Мутаасифона тачрибаи мардум бо ришва ва бештар аз хама пулис ки зиёд даргири ин холат аст, боиси нигарони ва таассуф аст"-гуфт у.
"Ин ракам вокеанд ар чанд соли гузашта рушд кардааст.Такрибан, дар вокеь ду баробар зиёд аз соли 2006.Такрибан як саввум афроде,ки дар иртибот бо неруи интизоми хастанд, мачбур ба парохти ришва хастанд"
Аз руи минтака, мардуми кишвархои чануби Офрико бештар дар ин хлат даст доранд,56%.
Ришвагири дар Кишвархои Иттиходи Аврупо ва Омрикои Шимоли 5%-ро ташкил мекунад, харчанд,ки ин ду минтака шохиди бузургтарин нигарони дар мавриди фасод хастанд.
Тахлилгарон афзоиши ин нигарониро кори дасти бухрони моли дониста онро сарзаниш мекунанд,ки боварии мардум ба давлат, хукумат, бонкхо ва ниходхои иктисодиро гум кардааст.
Гурухи лоби 90.000 одамонро дар 86 кишвари чахон мавриди пурсиш карор дода то мизони ришваро муаян намояд. Хушбахтона номи Точикистон дар гузориши ин Созмон дар катори давлатхои фасодзадаи дунё зикр нашудааст

Факр.

Аз як суоле ки ба мардум пурсида шудааст, фасодро ба унвони мавзуи мухим дар кафои факр чой додаанд.
Посухдихандагон дар Бразил, Миср, Колумбия,Филипинс ва Коня ба падидаи ришва бо диди чидди менигаранд.
Дар Аврупо итолиёихо амали ришва бештар нигарон мекунад.
Интишори назарсанчии ББС хамзамон бо рузи мубориза бо фасод тавассути Созмони Миллали Муттахид баргузор шуд.

Тарчумаи муаллиф.
Манбаь: ББС
.

Ронандагии занҳо дар Суғд меафзояд

2010-12-03T20:17:00.000-08:00

Бино ба иттилои сардори бозрасии давлатии автомобилии раёсати корҳои дохилии вилояти Суғд дар шаҳри Хуҷанд Сафаров Мирзо Нуралиевич шумораи бонувони ронанда дар ин вилоят афзоиш меёбад.

Сафаров Мирзо Нуралиевич сардори бозрасии давлатии автомобилии раёсати корҳои дохилии вилояти Суғд дар шаҳри Хуҷанд мегӯяд, имрузҳо таҳлилу мушоҳидаҳо ҳоки бар он аст, ки омӯхтани ронандагӣ барои ҳар як зан манфиъатовар мебошад ки ин далел бар некуаҳволии ҳаёти ҷомеа маҳсуб меёбад. «Дар ҳар як гуруҳи иборат аз 30 нафара бонувон 20-40 фоизро ташкил медиҳанд, ки ин худ гувоҳи афзоиш ёфтани мизони бонувони ронанда дар Суғд аст».

Дидани занҳои тоҷик дар сари фармони мошин воқеан як падидаи ҷадиде дар ҷомеаи ин кишвар маҳсуб меёбад. Ҳарчанд, ки дар Аврупо ё Амрико ё умуман мамолики ғарби дидани занҳо ва бонувон дар паси фармони мошин кори ғайримуқаррари нест, аммо ин падида дар кишвари мо воқеан нав ба шумор меравад. Замони пеш , дар Тоҷикистон кори ронандаги асосан бар души мардон буд, аммо ҳоло дидани занҳои тоҷик дар сари фармон имконпазир аст.

Занон бо дар назарадошти баробарии ҳуқуқҳои худ бо мардон худро ҳамсаф ва ҳампаҳлу бо мардон медонанд. Имрузҳо ҷомеаи башари шоҳиди тараққиёти бесобиқаи технология ва ҷаҳонишави мебошад ва дар ин росто занҳо низ ҳамқадаму ҳамгоми мардҳо буда аз чунин имконоти ба даст омада корбурди фаровоне мекунанд ва дар ҳама соҳот даст доштани худро ошкор мекунанд. Далели ин гуфтаҳо дар соҳоти мухталифи ҷомеа фаол будан, дар пешбурди умури давлати саҳм доштан ва ниҳоят дар сари чанбараки рул дидани бонувони тоҷик аст, ки ин бидуни тардид ба фаол будани занҳо дар ҷомеаи кишвар далолат мекунад.

Коршиносон ва ҷомеашиносон далели афзудани шумораи занҳои ронандаро дар баланду беҳ шудани сатҳи зиндагии онҳо медонанд ва ронандагии бонувонро ҷонибдори мекунанд.

Ҳамсуҳбати ман, ки худро Муҳаммадюсуф ном гирифт мегуяд, ки падидаи ронандаги дар миёни бонувони тоҷик беҳтарин иқдом аст. Ҳамсару як духтари у соҳиби ҳуҷҷати ронандагиянд. Ба бовари ҳамсуҳбатам зане, ки мошини худро дорад дар алоҳидаги пайи кор меравад, беҳтар аз он аст, ки дар нақлиёти умуми тан ба тан бо мардони бегона бошад.

Ҷура Юсуфи муовини сардабири нашрияи «Вароруд» падидаи ронандагии занҳоро дастгири карда мизони болоравии шумори занҳои ронандаро маҳз баъд аз Истиқлолият хусусан дар 10 соли ахир кобили зикр медонад. У мегуяд дар 10 соли охир шумори бонувони мошинсавор чи дар Хуҷанд ва чи дар дигар шаҳру навоҳии Суғд ру ба афзоиш аст ва ҳоло мушоҳида мешавад, ки дар курсҳои ронандаги шумори ҷавонону духтарон қариб баробар аст.

Аҷиб ин аст, ки ҳатто дар деҳот ҳам занону духтарон паси рул менишинанд ва дигар ин касеро ба тааҷҷуб намеоварад. Занон аз воситаи нақлиёт барои соҳибқори ҳам истифода мебаранд (таксирони, боркашони), ки ин падидаи хуб аст. Муродова Раъно сокини ноҳияи Мастчоҳ аз ҷумлаи чунин занҳои ронанда аст, ки тули зиёда аз 15 сол таксирон мебошад. Ёдовар мешавем, ки хонум Раъно Муродова дорандаи унвони Аълочии маорифи халқ буда ва мошинро барои хидматҳои шоистааш туҳфа гирифтааст. Хонум Раъно мегуяд мошин дар ҳаёти шахсии у воситаи хеле мусоидаткунанда буда, кору бори уро осон мекунад.»Ман дар ҳама ҳолат ва дар ҳама ҷо аз мошини худ истифода мекунам»

Агар дар воқеъ шумори занҳои мошинрон зиёд шуда бошад, ин натиҷаи баланд рафтани сатҳи зиндагии мардум аст.

Гуруҳе аз соҳибандешон иллати паси фармон нишастани бонувонро агар аз як тараф дар беҳбудии сатҳи зиндагии мардум донанд, аз тарафи дигар аз ҷониби Ҳукумат таъмин набудани мардум бо нақлиётҳои лозимаи ҷамъияти медонанд.

Омилҳои афзоиши ронандагон аз ҷинси латиф дар болоравии сатҳи беҳдошти зиндагии як зумра аз тоифаи мардум мебошд, ки имконияти харидории мошинро доранд

Мунаввара Бутаева Сарвари маркази ташаккули тарзи ҳаёти солим дар вилояти Суғд яке аз он бонувонест, ки чандин сол боз паси фармони мошин нишастан ба у муяссар гаштааст. У 5 сол инҷониб мошин меронад. Ва аз ин хеле хушаш меояд, ки дар паси рул нишаста кору бори хешро иҷро мекунад. Барои хонум Бутаева мошинрони аз руи ҳавову ҳавас набуда балки бо воситаи доштани мошин пеш аз ҳама ба ҷойи кор сари вақт ҳозир шудан, ба бозор рафтан, ашёҳои зарурии рузгорро харидорӣ карда, дар ҷустуҷӯи таксӣ ё интизори микроавтобус нашудан, бо воситаи мошинаи шахси ба манзил рафтан мебошад.

Mушкили таъмин набудани мардум бо воситаҳои нақлиёти ҷамъияти дар тамоми марокизи шаҳру навоҳии кишвар вуҷуд дорад, ки ин албатта мардумро хосса ҷинси латифро ба харидану истифодаи мошин сабаб мегардонад, Қисми зиёде аз ҳамсуҳбатонам дар сари ҷанбари мошин будани занро дастгири мекунанд ва норизоии худро аз мошинҳои хизматрасони баён медоранд, ки ронандаҳо аз меъёри муқарраршуда истифода накарда бо нақзи қоъидаҳои ҳаракат ду маротиба мусофир мегиранд, ки ин хилофи қавонини ронандагист зеро вақте, ки дар як «газел» понздаҳ ҷоёи нишаст бошад, ронандагони «муҳтарами» мо бисту панҷ нафарро мегиранд, ки зану мард болои ҳам менишинанд, сипас мардони ба номусу занҳои ҳалим ба хотири аз ин гуна воститаҳои нақлиётии ҷамъияти истифода накарда мошинҳои шахсии хешро истифода мекунанд, ки ин ҳам қобили дастгирист.

Бино ба гуфти хонум Мунаввара нигоҳубини мошин аслан хоси мардон аст, аммо у баҳри он мекӯшад, ки ягон нуқсони техникӣ дар автомобили худ мушоҳида накунад ва тамоми нозукиҳои ронандагиро азхуд намояд. Мавсуф ҳар моҳе мошинашро аз муоинаи техникӣ дар назди мутухассиси мошин мегузаронад. Сарвари маркази ташаккули тарзи ҳаёти солим дар вилояти Cуғд муътақид аст, ки занҳо дар рондани мошин хеле эҳтиёткоранд, ҳеҷ гоҳ бо суръати баланд мошинро намеронанд, пиёдагардонро ҳамеша роҳ медиҳанд. Маҳз ин хислатҳои занон имкон медиҳанд, ки фалокатҳо ва садамаҳои нақлиёт камтар рух диҳад.

Ҳамчунин Озода Қулова яке дигар аз бонуи суғдист, ки паси фармони мошин нишастан ба у низ муяссар гаштааст. Озода мегуяд, ки аз хурди ин орзуро доштааст. У мегуяд мошин дар пешрафти кораш хеле мусоидат мекунад ва хар ҷо ки хост , метавонад бо мошини худ рафта, ниёзманди такси ё каси дигар нашавад.

Воқеан дар Суғд чунин занхое кам нестанд ва ҳама аз истифодаи мошин барои мусоидат дар умури худ ёдовар мешаванд на барои тафреху худнамои.

Сардори бозрасии давлатии автомобилии раёсати корҳои дохилии вилояти Суғд дар шаҳри Хуҷанд Сафаров Мирзо иддао мекунад, ки ҳарчанд занон дар муқоиса бо мардон дар рондани мошин эҳтиёткоранд, аммо мушкилии аслии онҳо ин аст, ки наметавонанд мошини дар роҳ вайроншудаи худро таъмир кунанд.

Бо назардошти ин иддао хонум Муродова Раъно мегуяд, ки дар тули 15 соли ронандагии худ муваффақ шуда то аксар қисмҳои мошинашро омухта ва дар таъмиру дуруст кардани онҳо то андозае махорати комил пайдо кунад

Бо ин вуҷуд муовини сардабири нашрияи «Вароруд» Чура Юсуфи маслиҳат медиҳад ки ронандагии занҳо бояд дар асоси шиори «Оҳиста рав – пайваста рав!» бошад.

Хамон тавре рушан мешавд ронандагии занхо асосан бар асоси ниёзхои чомеа сурат мегирад . Бехтар мебуд чомеа ба сатхе аз таьминот ва худшиноси ва огохи мерасид,ки хар кас дар он ба кори худ машгул мешуд…соддатар карда гуем занхо ба кори худ ва мардхо ба кори худ….Албатта касе инкор намекунад ки ронандагии занхо барои ниёзхои шахси кори нораво нест ,аммо маҷбур шудани онҳо ба ронандаги ба хотири таьмини рузгор аз кабили рондани мошини мусофиркаш ва боркаш коре нест,ки дар дарозмудат ба суди ҷомеа бошад. Модаре,ки ба ингуна корҳо банд аст фурсати кофи барои тарбия ва умури хонаро нахохад дошт….

Чуноне,ки Фирдавсии бузург мегуяд

Занонро бувад бас ҳамин як ҳунар

Ки шинанду зоянд шерони нар

http://khfirdavs.wordpress.com/

Худкуши аз нигохи Ислом

2010-11-04T21:12:00.000-07:00

Дар ин макола роким талош мекунад то падидаи худкуширо танхо аз диду зовияи Ислом бо овардани чанд чумлае барраси намуда назари ислом ба ин амалро матрах намояд. Албатта ин нигошта гунчоиши тамоми пахлухоро надорад. Холо он, ки ин падидаро бояд аз хама дидгох, аз назари равоншиноси, ичтимои, хонаводаги, иктисоди, конуни, исломи ва гайрахо барраси намуд, аммо ин навбат танхо махдуд мешавем ба назари ислом дар ин бобат. Ва ба навбат дар оянда ба дигар пахлухои он хохем пардохт. Бояд зикр намуд ,ки дар ин навиштор хамчунин дунболи омор намеравем ва танхо назару диди ходимони дин ва худи исломро руи сахфа меоварем.

Хамчунин лозим ба ёдоварист, ки дар хамон чое, ки инсон вучуд дорад ва зиндаги мекунад, пас мантикан дар ончо хатман ин рафтор ё падидаи номатлуби инсони вучуд дошта метавонад. Хуб нахустин суоле, ки бояд пурсида бишавад ин аст, ки инсон дар чи холоте даст ба худкуши мезанад? Хуб, тибки сарчашмахо маъмулан фард дар зиндаги хангоме даст ба худкуши мезанад, ки дигар умеде надошта бошад ва рохи халле барои мушкили дар пешдоштаи худ намебинад ва онгох ягона ва ангор ба гуфти худаш осонтарин рохи халоси аз ин вартаро дар хамин падида меёбад.

Дини мубини Ислом ин икдоми худкуширо амали харом ва зишт шумурда аст ва оёти куръони ва аходиси набави бар зишти ва нодуруст будани ин амал далолат мекунанд. Дар бисёре аз адёни мухталифи чахон худкуши рафтори гунохомез ва мамнуъ ва дар натича харом эмълом шуда ва ин омилест, ки афродро аз даст задан ба ин амал боз медорад. Дар Куръони шариф чунин ояе дар сураи мубораки Нисо мазкур аст:

“Ва худатонро макушед, Худованд нисбат ба Шумо мехрубон аст ва хар ки ин амалро аз руи тачовуз ва ситам анчом дихад ба зуди уро дар оташ ворид хохем сохт ва ин кор барои худо осон мебошад.”

Дини мубини ислом ин амали худкуширо махкум мекунад ва чазои шахси ба ин амал дастзада аз чониби Парвардигор дузах асту чаханнам. Ислом ба ин падида хамон тавре, ки зикр намудем бо диди манфи менигарад. Ва ин амали худкуши нофармони ва сарпечи аз дастуроти Худо аст ва касе, ки дастури худоро нодида пиндорад ва даст ба худкуши бубарад, пас бешак ба азоби Худо гирифтор хохад шуд. Аз нигохи ислом худкуши далел бар адами яъс ва ноумед шудан аз Худо мебошад ва ноумеди аз Худованд бузургтарини гунохон аст, ки дар радифи ширк ва куфр карор мегирад.

Хазрати Мухаммад (с/с) дар чое мегуянд:

” Он, ки худро бикушад хештанро дар оташи чаханнам куштааст ва он, ки бо найза худкуши мекунад дар оташи чаханнам аст”

Чомеашинос ва мухаккики саршиноси точик Маликнеъмат гуфтахои фавкро тасдик намуда чунин мешуморад, ки худкуши аз назари ислом кабул нест. Инсон ба ихтиёри худ ба олам наомадааст ва хамчунин ба ихтиёри худ рафтан, ин саркаши ва киём алайхи сунъи худост.

Пас ба гуфти Хофиз бояд бигуем, ки:

Ман ба худ но-мадам ин чо, ки зи худ боз равам

Он, ки овард маро боз барад бар ватанам.

Равишхои худкуши хеле зиёданд ва метавон чанде аз онхоро зикр намуд, ки имруз дар хама чавомеи чахони метавон бо онхо бархурд кард. Ба унвони мисол метавон халковези кардан, парриш аз иртифоъ, гарккуни, сузондан, буридани рагхо, беш аз андоза дору хурдан, захр хурдан ва гайрахоро ном бурд, ки имруз боиси нигаронии чомеаи чахони гаштааст.

Зиндаги, ва хама он чизе, ки дар дохили он аст, баъзан инсонро бо мушкилоте рубару мекунад, ки инсон кодир ба гушодани ин гирех нест ва як навъ падидаи яъсу дилсарди ба у хамла мекунад. Аслан хамин падидаи ноумеди аз бузургтарин гунохон махсуб меёбад ва набояд аз зиндаги ноумеду дилшикаста гашт ва маъмулан он афроде, ки даст ба худкуши мезананд аз чумлаи нафарони ноумедгашта аз хаётанд. Бояд ба даргохи рахмати Худованд такя кард ва набояд хаёт , ки арзиши волои инсон аз суи Худостро тачовуз кард. Ё бояд дар ин холоти афсурдаги ва парешони бо бузургоне мурочиат кард ва насихатхо гирифт. Хамчунин дар нигохи Ислом ва хама адёни чахон аз он чо ки Худованди Манон холики инсон аст ва тамоми ин хастии мо аз Уст, хеч касе на хаки куштани дигареро дорад ва на хаки куштани худро. Чун хаёт, зиндаги мухаббату ишки худованди аст ва он касе, ки ин арзишро тачовуз мекунад аз гунахкорон махсуб мешавад. Хар кас бояд бо чунин бовар, ки хаёт амонати Худост ва хиёнат бар ин амонат аз назари чи аклу, чи ахлоку чи худи хамин Ислом чинояти гайрикобили бахшиш мебошад. Ва ин падидаи номатлубе, ки мо онро худкуши меномем навъе ихонату хиёнат ба худованди мутаол аст ва онро гунохи нобахшидани мешуморанд. Чун танхо худованд аст, ки хаётбахш аст ва хамчунин танхо уст, ки хаётро поён мебахшад, пас дар хакикат поён бахшидани хаёт аз чониби инсонхо гунохест кабиру нобахшидани.

Пайнавишт

Куръон, сураи Нисо, ояи 29–30

Парлумони Бритони чавонтар мешавад

2010-10-20T21:30:00.000-07:00

Суҳбат бо рушанфикри чавони точики мукими Ингилистон чаноби Дориюши Рачабиён атрофи мавкеи насли чавони Ингилистон ва имтиёзоти ишон дар мукоиса бо чавонони точик.

Дориюши гироми, Шумо, ки чандин сол боз дар Ингилистон умр ба сар мебаред, лутф фармоеду чанд ҳарфе рочеь ба маърифати сиёсии чавонони Инглистон иброз намоед. Оё муносибати онҳо бо сиёсатмадорони кишварашон чи гуна аст?

Ҷомеъаи Бритониёро метавон ҷузъи ҷомеъаҳое донист, ки аз буҳбуҳа ва рӯйдодҳои пурталотуми сиёсӣ убур кардаанду ба оромише расидаанд, ки дар миёни ҷавонони он аз сиёсат камтар хабаре ҳаст. Ҳарфи дурусту ҳисобии сиёсиро метавон танҳо аз ҷавононе шунид, ки ба гунае кор ё таҳсилашон бо сиёсат гиреҳ хурдааст.
Боқии ҷомеъа сар ба кори худ ҳастанд. Бархе ин падидаро мусбат ва шуморе ҳам манфӣ арзёбӣ мекунанд. “Мусбат” аз ин рӯй, ки зоҳиран вазъияти сиёсию иҷтимоъии кишвар дар миёни ҷавонон норозиёни андаке дорад. “Манфӣ” аз ин ҷиҳат, ки мизони поини мушорикати ҷавонон дар сиёсат метавонад ба бунбасте сиёсӣ дар оянда бианҷомад, чун сомона ё системи сиёсӣ ба чолиш кашида намешавад, то пешрафти бештаре дошта бошад. Натиҷаи ин навъи рӯйкард ба сиёсатро дар шумориши раъйҳо дар интихоботи ин кишвар метавон дид. Барои намуна, дар интихоботи саросарии ахир мизони мушорикати мардум 65.1 дарсад будааст, ки онро соҳибназарон “хуб” тавсиф мекунанд. Чун дар бархе аз кишварҳои ғарбӣ ин нишондод метавонад ҳаволии 50 дарсад бошад. Албатта, ин нуктаро ҳам бояд дар назар гирифт, ки омори эъломшуда дар бештари ин кишварҳо омори воқеъист ва дасткорӣ нашудааст.

Оё даргири ва иштироки чавонон дар бархурд бо масоили сиёсии кишварашон чи гуна аст. Оё аҳли сиёсат назару дидгоҳи чавононро дар мавриди мушкилоту муаммоҳои ба онҳо марбут ба назар мегиранд?

Ҳамон тавре, ки ишора шуд, мизони мушорикати ҷавонон дар умури сиёсӣ поин аст. Аммо ин бад-он маънӣ нест, ки ҷавонон аз арсаи сиёсӣ ҳазф шудаанд. Ҳамаи ҳизбҳои умдаи Бритониё бахшҳои вижае барои ҷавонон доранд ва ҷиҳати ҷалби онҳо ба фаъолиятҳои сиёсӣ талош мекунанд. Аз сӯи дигар, яке аз бахшҳои умдаи сиёсатҳои дохилии ҳизбҳо марбут ба ҷавонон ва масъалаҳои онҳост. Чун ба ҳар рӯй, мисли ҳар ҷомеъаи дигаре дар ҷаҳони имрӯз ҷавонон дар Бритониё ҳам бахши умдаи ҷамъиятро ташкил медиҳанд ва таваҷҷуҳ ба хостаҳои онҳо барои ҳизбҳо сарнавиштсоз аст.

Оё Порлумони Инглистон дар мукоиса бо дигар давлатҳо намоянда аз насли чавонро дорост ва Шумо дар мавриди созандагии ин насл дар ин кишвар чи назар доред?

Ахиран таваҷҷуҳи раъйдиҳандагони бритониёӣ ба номзадҳои ҷавон фузунӣ гирифтааст. Ҳам Тунӣ Блер ва ҳам Дейвид Комерун ба ҳангоми расидан ба курсии нахуствазиришон аз ҷумлаи сиёсатмадорони ҷавону пурэнержии кишварашон будаанд; бар хилофи гузашта, ки бештар ба номзадҳои солмандтар риҷҳон мениҳоданд, бо ин тасаввур, ки соли бештар хиради бештарро ба ҳамроҳ дорад.

Ин фароянд дар порлумон ҳам мушоҳида мешавад. Порлумони кунунии Бритониё ҷавонтар аз порлумони соли 1997 аст. 41 дарсади аъзои он байни 40 то 49 сол син доранд ва аксариятро ташкил медиҳанд. Панҷ дарсадашон 20 то 29-сола ҳастанд ва 34 дарсад миёни 30 то 39 сол син доранд. Танҳо 17 дарсади аъзои порлумон 50 то 59-солаанд ва 4 дарсадашон аз 60 ба боло син доранд.
Ин дар ҳолест, ки миёнгини синни аъзои Маҷлиси Сенои Омрико 63 сол аст ва ҷавонтарини онҳо як намояндаи 36-сола аст.Мусалламан, ҷавонтар будани порлумон хуни тозаеро дар рагҳои сиёсати кишвар ҷорӣ мекунад ва паёмадҳоеро падид меоварад, ки такомулписанду пӯё ҳастанд ва бо рӯҳи ҳамеша дар тағйири замона созгорӣ доранд. Дар натиҷа мебинем, ки эътилофи бесобиқаи миёни ҳизбҳои рақиби Муҳофизакор ва Либерол-Демукрот дар Бритониё бидуни ҳеч дардисаре шакл мегирад ва ду раҳбари ҷавони ин ҳизбҳо бар саккуи қудрат менишинанд ва сиёсатҳоро бо машварат рақам мезананд. Баъид аст, ки як чунин иттифоқе миёни раҳбарони пир ё солманди ҳизбҳо анҷом бигирад, ки ба боварҳои ҳизбиашон пойбандии бештар доранд ва ҳозир ба мусолеҳаву оштӣ нестанд ва тарҷеҳ медиҳанд кишварро ғарқ дар буҳрон бибинанд, аммо усули ҳизбишонро ҳифз кунанд. Ин ҳам метавонад як тасаввури куллӣ дар мавриди сиёсатмадорони солманд бошад, ки бар мабнои рӯйдодҳои торихӣ ниҳодина шуда ва шояд ҳам дар миёни сиёсатмадорони солманд касоне бошанд, ки хилофи ин ҷараёнро собит кунанд.

Хеле хуб, oё метавонед чавонони инглисро бо чавонони точик мукоиса намоед ва он гуна, ки аён аст дар Донишгохҳои Точикистон таваччуҳ бештар ба намуди зоҳир дода мешавад, дар ончо чи гуна аст?

Дар миёни ҷавонони ҳар ду кишвар навъе рихват ё бемайлии сиёсии мушоҳида мешавад, аммо бо ин тафовут, ки ҷавони бритониёӣ ба далели гирифториаш дар заминае дигар, чун илму бозаргонию ғайра, тамоюли чандоне ба сиёсат надорад. Дар ҳоле ки як ҷавони тоҷик аз сиёсат гурезон аст, чун сиёсат барояш тарснок ва хатарнок ҷилва мекунад. Сиёсат барои ҷавони тоҷик маъмулан аҷре надорад, магар ин ки фарзанди як сиёсатмадори пазируфташуда бошад ва гом ба гом бо сиёсатҳои таъйиншудаи давлати кунунӣ пеш биравад ва аз худ ибтикоре нишон надиҳад. Ҷавони бритониёӣ танҳо дар сурате вориди арсаи бузурги сиёсат мешавад, ки битавонад аз худ ибтикоре нишон диҳад ва асаре бигзорад. Ин имкон дар Тоҷикистони феълӣ фароҳам нест ва пеши роҳи вуруди ҷавонони мубтакир ба сиёсатро гирифтааст.

Дар Тоҷикистон мушкилот ба андозае фаровон ва бунёдин аст, ки таваҷҷуҳи беш аз андозаи расонаҳо ба мавзӯъи пӯшиш дар донишгоҳҳо бароям шигифтангез аст. Дар донишгоҳҳои Бритониё мавзӯъи пӯшиш матраҳ нест. Муҳим он аст, ки либосе дархури шаъни инсон ба тан дошта бошед. Аммо Тоҷикистоне, ки ҳанӯз ба ҳалли масоили бунёдини хатту забону фарҳангу ҳувият даст наёфтааст, мусалламан, дар ин замина ҳам ногушудаҳое дорад ва хоҳад дошт, то замоне ки фард-фарди ҷомеъа аз кӣ будани худ ва ҷойгоҳи худ дар ҷомеъаи бузургтари башарӣ огоҳӣ ҳосил кунанд. Ҳамаи ин масоили ибтидоӣ реша дар худношиносӣ дораду бас.

Дориюши гироми, дар интиҳои суҳбат мехостам паёми Шумо ба кулли чавонони точикро бидонам.

Дар ҷойгоҳе нестам, ки паёмҳои саросарӣ содир кунам. Аммо ҳамеша ба дӯстони ҷавони худам мавриди худшиносиро таъкид кардаам. Муҳим аст бидонем, ки бояд дар арсаи байнулмилалӣ ҷои пое барои худамон боз кунем. Ин амри муҳим танҳо замоне ҳосил мешавад, ки пеш аз ҳама ба шинохти худ, сипас ҳамсоягон ва сипас ҷаҳониён бирасем. Тақлид чорасоз нест. Тақлид ба араб ба хотири динаш ва тақлид ба рус ба хотири дунёаш тоҷикро ба ҳеч мубаддал мекунад ва аз арсаи ҳастӣ дур мерезад. Шинохти худӣ (аз роҳи омӯхтани пешина, дарки имрӯз ва тасаввури фардо) сари моро дубора баланд хоҳад кард. Муҳимтарин таклиф ё вазифае, ки акнун мо дорем, андешидан ва посух гуфтан ба ин се пурсиш аст: Мо кӣ будем? Чӣ шудему кӣ ҳастем? Чӣ ва кӣ бояд бошем? Комраво бошед.
http://khfirdavs.wordpress.com/

Шоди дар даруни худатон хаст.

2010-10-15T20:19:00.000-07:00

Оё агар хеле котеъона ба шумо бигуям, ки шод будан ва ё набудани шумо дар дастони худатон аст, тааччуб мекунед? Аммо бидонед, ки вокеан ин тавр аст. Шоди ва хушхоли чизе хаст, ки хар кас онро бояд даруни худ бичуяд ва хеч кас гайр аз худи инсон наметавонад дар ин маврид барояш коре бикунад. Шояд атрофиён, харфхо ва шухихои афроди хонавода барои муддати замони кутохе битавонад дар шумо шоди эчод кунад, аммо ин навъ шоди давоми зиёде надорад ва махз он, ки фарди мавриди назар дар чамъ набошад, дигар бахонае барои шод будан вучуд надорад. Шоди дар калби мост ва агар гохе авкот дар берун хам ба дунболаш мегардем сирфан бахонае мехохем то он шодии даруниро шукуфо кунем. Вакте, ки як мочарои ишки ва дилдодаги барои мо ба вучуд меояд, танхо барои ин аст, ки эхсосоти ишки даруни мо шукуфо шавад ва маъшук як бахонаи хуб аст.
Агар битавонем сарчашмаи шодиро пайдо кунем ва бо нигох кардан ба калбу рухамон битавонем манобеи азиму бекарони шодиро кашф кунем,метавонем бо шинохтани бехтари он вазъияти идеалиро дар зиндаги фарохам кунем ва дар хар мавкеият ва бо хар сухане онро хифз кунем. Дар хар сурат ин як вокеияти инкорнопазир аст,ки зиндагии инсонхо бо якдигар тафовути бисёр зиёде дорад ва дар мавриди хама сахтихо ва костихое вучуд дорад аммо бо хамаи ин авзои истондорди хосе барои шод будан таъин нашуда, ки битавонем бигуем агар ба он нукта расидед яъне, ки дигар барои хамеша шоду хушхол хохед буд. Шоди ба таври мутлак хосили ангезаи даруни аст ва дар зиндагии хамаи мо аносири шодкунанда ва бо гамофарин ба вуфур ёфт мешавад ва ин танхо худамон хастем,ки метавонем шикорчии гам ва ё шоди бошем. Пас бо ин хакикати инкорнопазир канор омадем ки дар зиндаги хама мувафаккиятхои талх ва норохаткунанда пайдо мешавад аммо ин ба ухдаи худи шахс аст ки чи кадр ва чи муддат ба он мавкеият бичаспад. Гохе вактхо як иттифоки норохаткунанда зиндагии фардеро то охири умраш тахти таъсир карор медихад аммо барои шахси дигаре ин иттифоки ногувор сирфан ходисаи талхе аст,ки дар мактае аз зиндагияш баруз карда ва холо онро бояд фаромуш кунад. Сад дар сад ба шумо бастаги дорад, ки кадом якеро интихоб мекунед, агар зотан гуссахурданро дуст дошта бошед, хатто дар хуштарин лахазот хам як иттифоки норохаткунанда хамрохи шумост ва билохира баъд аз хар ханда, гиряе аст. Инсонхои гуссахур вазиятхои шодиоварро муваккати медонанд ва хамеша мунтазиранд,ки як иттифоки бад холашонро хароб кунад, онхо наметавонанд аз зиндагии шод лаззат бубаранд. Аммо як инсони шод мавкеиятхои норохаткунандаро ба умеди фардои равшан ва шод ба хуби тахмил мекунад ва кулли зиндагиро як достони шод ва хушхолкунанда медонад. Ин ду дидгохи мухталиф нисбат ба зиндаги ва чойгохи инсонро дар зиндаги мушаххас мекунад.Талош кунед, ки дар ин укёнуси пур аз мавч, коикрони коики шодихо бошед ва дар хаводиси зиндаги гутта бизанед ва ба дунболи чавохири боарзиши шоди бошед. Хамаи мо кобили тагйир хастем. Пас маътал накунед ва бехтарин гузинаро интихоб кунед.
http://khfirdavs.wordpress.com/

Умедворкунандатарин оя дар Куръон

2010-10-14T20:37:00.000-07:00

Масъалаи умед дар фарханги исломи ахамияти зиёде дорад ва Куръон барои ташвики инсон ба корхои шоиста таъкиди зиёде бар умед карда аст. Он чи дар ин бора дар Куръон матрах шуда умдатан бар руи умед ба рахмат ва бахшиши худованд мутамаркиз аст. Масъалаи умед дар Куръон дар болотарин сатхи мумкин, равзанае барои табдили вазъият аз «гунахкор» ба «бахшидашуда» ва табдил аз касе,ки карор аст дар дузах мучозот шавад ба касе,ки рахмати худо шомили холаш мешавад,матрах шудааст.

Дар тафсире аз Башар бини Шарех накл шудааст, ки мегуяд: Рузе аз имом Бокир (а) пурсидам: Умедбахштарин ояи Куръон кадом аст?

Хазрат фармуд: Атрофиёни шумо дар ин бора чи назаре доранд?

Гуфтам: Онхо муътакиданд ояи «Эй бандагони ман,ки бар нафси хеш исроф кардаед, аз рахмати Худо ноумед набошед» умедворкунандатарин ояи Куръон аст.

Хазрат фармуд: Аммо мо ахли байт чунин назаре надорем.

Пурсидам: Пас назари шумо дар ин маврид чист?

Фармуданд: Ояи «Ва парвардигорат он кадар ба ту ато хохад,ки кард,ки ту рози шави» умедбахштарин ояи Куръон аст ва манзур аз он шафоат аст, сипас идома доданд: «Яке аз далоили тарчехи ин оя ин аст,ки дар ояи мавриди назари шумо шарти бархурдори аз он рахмат тавба ва таслим ва амали нек эълом шудааст,аммо дар ояи марбут ба шафоат хеч кайду шарте чуз ризоияти паёмбар мехрубони ва рахмат вучуд надорад»

http://khfirdavs.wordpress.com/

ҚОНУНМАНДИИ ҶОМЕЪА ВА ҲАСАНИ АСАДУЛЛОҲЗОДА ё илтиҷои кумак аз Президенти ҶТ

2010-08-29T20:53:00.000-07:00

Бознашр аз нашрияи «Начот»

Қудуми мубораки моҳи шарифи Рамазонро барои мусалмонони кишвар муборак гардонад ва илоҳо файзи рўҳбахши хешро вориди қалби саршор аз муҳаббату ихлоси ҳамватанони азиз гардонад! Воқеан, дар ин моҳ ҳар як бандаи муъмин кўшиш менамояд, ки тавассути дуъову тазаррўъ, ба хусус иҷрои холисонаи аҳкоми шаръӣ ба Офаридгори хеш наздиктар шавад. Саховатпешагон ва ташкилотҳои хайрия дасти хайри хешро сўи фақирон ва мустамандону мустаҳиқин дароз мекунанд. Онҳо кўшиш ба харҷ медиҳанд, ки тавзеҳи закоти мол дар асоси фармудаҳои Ислом, зиндагии хешро пок нигоҳ доранд. Ин як масъалаи усулии Ислом аст ва сарватмандони ботақво онро бе ишораи кадом ҷонибе дар ин моҳ анҷом медиҳанд. Яке аз усулҳои дигари исломӣ ин муомилоти мол бо ҳамтои хеш ва ё ҷониби дигар аст, ки дар Қуръони маҷид дар ин маврид рўшану возеҳ омадааст ва шариъати исломӣ ҳам онро аз рўи адл ва инсоф танзим кардааст. Миллиёнҳо одамон тибқи ҳамин талабот низоми иқтисодии хешро мечархонанд ва мусалмонони олам тўли беш аз 14 аср онро риоя мекунанд. Мусалмонони кишвари мо ҳам дар ин авохир ба дарки дурустии ин ҳарфи худовандӣ расидаанд. Парвардигори оламиён дар сураи Оли Имрон: 282 мефармояд: «Ай мўъминон, агар муъомала кунед бо қарз додан ба якдигар то мўҳлати муайяну муқаррар, пас бинависед онро ва бояд бинависад онро дар миёни шумо нависандае баинсоф ва саркашӣ накунад нависанда аз навиштан, чунончӣ омўхта аст ўро Худо бояд бинависад ва иншо кунад, қарздор ҳам бояд битарсад аз Парвардигори худ ва кам нанависад аз он қарз чизеро. Агар қарзгиранда шахси бедониш ё нотавон бошад ё наметавонад иншо намудан, бояд иншо кунад сарпарасти ў ба адлу инсоф ва гувоҳ гирад. Ин бо инсофтарин хукм аст назди Худо ва дурусттарин роҳ барои гувоҳӣ додан ва қарибтар аз он аст, ки ба шакку шубҳа гирифтор нашавед».

Тавре дида мешавад, сураи муборака дар мавриди боинсофтарин ҳукм дар рўйи замин ишора мефармояд, ки ҳар як фарди мусалмон, новобаста дар кадом мансаб будан ва чӣ гуна наздикиву хешӣ доштан бо мақоми аввали давлат, бояд муқаррароти онро иҷро намояд, агар ба Худои хеш имон дорад ва аз мусалмон будан ифтихор.

Тоҷикистон тибқи Сарқонуни кишвар давлати дунявӣ буда, аҳкоми шаръӣ ба таври возеҳ дар ҳалномаҳои додгоҳ ҷой надошта бошанд ҳам, дар афкори ҷомеъаи мусалмонии мо ва муносибатҳои молӣ ба онҳо эҳтироми вижае зоҳир мегардад. Биёед рўҷўъ мекунем сари мақсад ва масъалае, ки мехоҳам паҳлўҳои алоҳидаи онро рўшанӣ андозам. Ва тавассути иншои хеш ба хонандагони арҷманди нашрияи «Наҷот» изҳор намоям, ки чӣ тавр роҳбари «Ориёнбонк» Ҳасан Асадуллоҳзода, бонкири нуфўздор ва обрўманди ҷумҳурӣ ва намояндагии ин бонк дар ш.Хуҷанд бар хилофи шариъат ва ҳалномаҳои додгоҳӣ амал намуда, талаботи дини мубини Ислом ва қонунро иҷро намекунанд. Дар ҳоле ки тибқи навиштаи баъзе расонаҳои хабарӣ эшон дар оянда яке аз номзадҳои эҳтимолӣ ба мансаби президентӣ дониста мешавад. Мо фаҳмидан мехоҳем, ки оё шахсе ки аз талаботи шариъати исломӣ ва қонунҳо сарпечӣ мекунад, метавонад номзадии хешро ба мансаби президенти ҶТ пешниҳод намояд? Дар ҳоле ки қарзи ташкилоти худро ба як шаҳрванди оддӣ баргардониданӣ нест.

Қазияи мавриди назари моро, ки ҳоло болои он мехоҳем сўҳбат дошта бошем, аксари доираҳои огоҳи Тоҷикистон медонанд. Вале, мутаассифона, мақомоти ҳуқуқӣ нисбати афроди масъул, ки дар поймол намудани ҳуқуқи инсон даст доранд, мисли Ҳасан Асадуллозода ва роҳбари бахши хуҷандии Ориёнбонк дар вилояти Суғд, ҷаноби Идиев А. чорае намеандешанд. Дар муқобили банда «элитаи бонкӣ» қарор дорад ва ҳатто аз амалҳои ғайриқонунӣ истифода бурдан мехоҳанд. Қонуншикании онҳо аз соли 2004 то имрўз, яъне муддати беш аз 6 сол аст, ки идома дорад.

Моҳияти қазия ин аст: дар асоси ҳалномаи Додгоҳи иқтисодии вилояти Суғд аз 20.01.10 даъвои ҶДММ «Бахт»-и шаҳри Хуҷанд дар мавриди руёнидани 780395 сомонӣ аз суратҳисоби бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк ҳалли худро пайдо кардааст. Аммо беш аз 8 моҳ мегузарад, вале ҳеҷ не ки ҳукми додгоҳ мавриди амал қарор гирад. Агарчи масъулини Додгоҳи иқтисодии вилояти Суғд кушиш намудаанд, ки ҳалномаро амалӣ намоянд. Вале ҷониби муҷрим, бахши ҶСШК Ориёнбонк дар ш.Хуҷанд ҳалномаро иҷро карданӣ нест. Даҳҳо аризаи ман ба мақомоти додгоҳӣ ва прокуратура дар мавриди бадқасдона иҷро накардани ҳалномаи додгоҳи иқтисодӣ ва ҷиноят содир кардани масъулини Ориёнбонк дар асоси моддаи 363 КҶ ҶТ беасос рад карда мешавад. Вале онҳо дар суҳбатҳо руи рост изҳор менамоянд, ки ҳалномаи додгоҳ воқеан иҷро нашудааст, вале аз оғоз кардани парвандаи ҷиноятӣ нисбати роҳбарияти бонк метарсем, чунки ў ба Президенти ҶТ муносибати хешутаборӣ дорад.

Мавриди тазаккур аст, ки имрўз писари собиқ Прокурори генералии ҶТ-ро бо ҷурми тамаъҷўӣ ва дигар ҳолатҳои ҷиноӣ, ки прокурори ноҳияи Ҳисор буд, боздошт кардаанд. Ва ҳама дар ҳайратанд, ки чаро дар замони прокурори генералӣ будани Б.Бобохонов, писари ў мавриди боздошт қарор нагирифт. Қазияи мо низ шабоҳат дорад ба гуфтаҳои боло. Бубинед, далели бебаҳс вуҷуд дорад ва ҳалномаи додгоҳ низ, аммо Ҳасан Асадуллоҳзода ҳамроҳ бо Идиев онро иҷро карданӣ нестанд. Онҳо хешро роҳат эҳсос мекунанд, ки гўё зери сояи Президенти ҶТ мўҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор доранд ва касе маҷоли талаб кардани ҳукми қонунро надорад. Чунин ба назар мерасад, ки агар мақомдори ҳуқуқие аз раҳбарияти Ориёнбонк иҷрои конунро талаб намояд, дер ё зуд аз вазифа барканор мешавад. Яъне масъала тарзест, ки гўё додгоҳу прокурорҳо зертобеъи Ориёнбонк бошанд. Агар ин тавр нест, пас ҳолати мавриди баҳсро чӣ тавр фаҳмем ва чаро ҳалномаи додгоҳ иҷро намешавад? Бо даҳҳо мактубу ариза ба прокурорҳои зинаҳои поёнӣ, Прокурори генералӣ ҷаноби Шерхон Салимзода ва Президенти ҶТ муроҷиъат намудаам, вале…

Пурсида мешавад, ки вақте ҳалномаи додгоҳ мавриди амал қарор намегирад ва бонк маблағи корафтодаро намедиҳад, чӣ тавр ин гуна идораи молӣ дар муносибат бо субъектҳои дохилӣ ва хориҷӣ ширкат менамоянд? Дар ҳоле ки 19 феврали соли 2004 бо ташаббуси бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк ва ризоияти ҶДММ «Бахт» иҷроиши ҳалномаи додгоҳӣ тағйир дода шуда, бо дар назардошти он ки ҷавобгар ҶСШК «Темурмалик»-и шаҳри Қайроқум ва даъвогарони дигар, аз ҷумлаи ҶСШК Ориёнбонк ва ҶСШК «Соҳибкорбонк»-и шаҳри Хучанд, ҶС «Сомониён»-и шаҳри Душанбе, ҶММ «Далер»-и шаҳри Чкаловск, корхонаи «Хозкултгалантерея»-и ноҳияи Ғафуров ва ҶММ «Бахт»-и шаҳри Хуҷанд мебошанд, аризаи бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк дар бораи тағйир додани тарзи иҷроиши ҳалномаи додгоҳӣ қаноъат кунонида шуд.

Моликияти давлатии дар баланси ҶСШК «Темурмалик»-и шаҳри Қайроқум буда, дар маҷмўъ бо дар назардошти варосати ҳуқуқӣ ба ҷои қарз ба баланси бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк гузаронида шудааст. Дар навбати худ бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк бояд тамоми ўҳдадориҳои ҶСШК «Темурмалик»-и шаҳри Қайроқумро оиди пардохт намудани маблағҳои қарзии он сари вақт иҷро мекард. Таъиноти мазкур ҳукми қонунӣ гирифт ва бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк ҳам таъиноти додгоҳро аз 19.02.2004 дар мавриди пардохти қарз гирифт ва дар муддати 3 моҳ бояд маблағи ҶДММ «Бахт»-ро пардохт мекард. Мўҳлати семоҳа 19.05.2004 сипарӣ шуд ва ҶДММ «Бахт» борҳо такроран ба Додгоҳи иқтисодии вилояти Суғд ҷиҳати мусоидати бозгардонии маблағи қарзӣ аз ҷониби ҷавобгар, бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк муроҷиъат намуд, аммо ҷавобгар ўҳдадории худро оиди бозгардонии маблағ ба миқдори 390 ҳазору 395 сомонию 50 дирам иҷро накард. Ва тўли ин муддат аз ҷониби бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк ба ҶДММ «Бахт» зарари калони моддӣ расонида шуд. Бо таваҷҷўҳ ба поин рафтани қадри пули миллӣ ва боқӣ мондани маблағи мо дар бонки мазкур тўли 5 сол ва ҷамъи фоизҳои дигари молӣ дар маҷмўъ 1 миллиону 163 ҳазору 377 сомонию 60 дирамро ташкил медиҳад. Бо гузаштани корхона ба тобеъияти филиали бонк, маблағи қарзии моро аз рўи шартнома ва дар асоси мактубҳои бонк, ки ба додгоҳ пешниҳод намудаанд ва аз номи филиали бонки Лаълбеков П ва Ҳайдаров А, ки ба ҳамаи субъектҳои дигар ваъда дода буданд, ки бо гузашти иҷроиши ҳалномаи додгоҳӣ, маблағи моро пардохт менамоянд. Аммо ин кор сурат нагирифт. Ба ҷои пардохти қарзи хеш филиали бонк роҳи гумроҳкунӣ ва фиреб додани моро пеш гирифтааст. Бинобар ин даъвои филиали бонк, ки аз ЧДММ «Бахт» қарздор нест, асос надорад ва инро ҳалномаи додгоҳӣ исбот кардааст. Дида мешавад, ки роҳбарияти бонк ва кормандони он Лаълбеков Панҷшанбе Қаландарович, Аскаралӣ Ҳайдаров ва дигарон тибқи фармудаи сураи Оли Имрон «кару гунг набудаанд», забонро медонистанд ва барои ба мақсадҳои нопоки худ расидан ба додгоҳ аҳду паймон бастаанд. Ва пас аз кашида гирифтани амвол ва бознагардонидани он, фиреб ва дурўғгуиро пеш мегиранд, ки Худованд онҳоро дар моҳи шарифи Рамазон иншоаллоҳ намебахшад.

Имрўз барои ҳимояи ҳуқуқ ва гирифтани маблағи ҳалоли худ, ки ба таври тўлонӣ ва ғайриқонунӣ дар Ориёнбонк «маҳфуз» аст, талош дорам. То ин муддат ба як қатор корпусҳои дипломатии муқими Тоҷикистон, сохторҳои ҳуқуқӣ ва ҷомеъаи шаҳрвандӣ муроҷиъат намудаам. Манзур аз гуфтаҳо ин аст, ки дар давлати ҳуқуқбунёд ва демократии мо рўирост шахсоне, ки ба ҷаноби Президенти ҶТ наздикӣ ва хешутаборӣ доранд, қонунро поймол намуда, ҳалномаи додгоҳиро, ки аз номи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон мешавад, иҷро карданӣ нестанд ва маълум ҳам нест, ки ин ҳолат то кай давом мекунад. Дар ягон давру замон ва низоми давлатдорӣ ҳолате ба ёд намеояд, ки қарздор аз додани қарз сарпечӣ карда бошад. Шариъати исломӣ ҷиддияти муомилоти молиро дар ҷомеъаи мусалмонӣ таъкиди ошкор кардааст, аз ин хотир қарзро то қиёмат гуфтааст. Дар сураи Оли Имрон: 281, 282 омадааст: «Агар қарздор ночор бошад, пас лозим аст мўҳлат додан ўро то мол ёфтан ва тавонгариаш ва хайрот кардани шумо беҳтар аст, агар медонед. Ва битарсед аз он рўзе, ки бозгардонида шавад дар он рўз ба суйи Худо, пас пурра дода шавад подоши амалу кирдори ҳар шахс ва мазлум нашаванд». Банда, агар медонистам, ки қарздор дар шахси Ориёнбонк нотавон ё ночор аст, то мол ёфтан ва ё ғаниву тавонманд шудани он ба ў мўҳлат медодам ва хайрот мекардам. Аммо мебинам кор баръакс аст ва он ҷониб солҳо боз фаъолияти хешро бо роҳи фиреб пеш мебарад, ки ин василаи ҳаром дар пардохти моҳонаи кормандонаш низ бетаъсир нест. Чунки дар он ҷабру ситам ҷой дорад ва банда яке аз мазлумонам. Агар ҳалномаи додгоҳиро Ориёнбонк ва роҳбарияти он иҷро намекунад ва ҳукми шариъати исломиро низ ба эътибор намегирад, мо танҳо ҳушдор медиҳем, ки бояд аз рўзи ҷазо дар пешгоҳи Офаридгор битарсанд, ки охируламр ин қарз ба молики хеш баргардонида мешавад, мо ба ин имон дорем. Дар он рўз дигар касе додраси ў нест, ҳатто қудратмантарин нафари кишвар. Дар он рўз ҳама мўҳтоҷи кўмак қарор доранд ва ин Худованд аст, ки ҳарфи ҳақ, иқдоми ҳақ, тасмими ҳақро аз ботил ташхис мекунад ва ҳар касро дар ҷойҳои маълум мефиристад.

Ҳоло хонандагони мўҳтарами нашрияи «Наҷот»-ро мехоҳам ба мўҳтавои яке мактубҳои ба роҳбари давлат, мўҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ирсол доштаи хешро, ки то ҳол посухе дарёфт накардам, манзури шумо намоям. Бихонед онро ва қазоват кунед:

Муҳтарам Ҷаноби Олӣ!

Шуморо кафили ҳуқуқҳои шаҳрвандони кишвар медонем ва эътироф дорем. Шуморо президенти кишвар интихоб намудем ва Худо хоҳад бори дигар интихоб менамоем. Аммо баъзан ҳайрон мешавем, ки чаро ба доди интихобкунандаи худ, шаҳрванди оддии кишвар намерасед ё ин ки муроҷиъати мо ба Шумо намерасад?! Барои мисол, мардум агар аз бонке қарздор шаванд, ин бонк тамоми молу амволи онҳоро кашида мегирад. Вале бонки шинохтае имрўз қарздор шудааст ва василаи бозгардонии қарз барои шаҳрванд мавриди иҷро қарор намегирад, дар ҳоле ки он ҷониб бояд ҷавонмардона қарзро бармегардонид. Чаро мақомоти алоҳида атрофии номи Шумо гап мекунанд, ки ин бонки Ҷаноби олист ва қарзи касеро намедиҳад? Сабаби мавриди иҷро қарор нагирифтани ҳалномаи додгоҳ низ маҳз ҳамин ҳолат аст. Масъулини бонк чӣ густохие хоҳанд, ҳамонро раво мебинанд ва касе онҳоро водор карда наметавонад, ки тибқи қонун амал намоянд. Ман чандин маротиба ба прокуратураи шаҳри Хуҷанд, прокуратураи вилояти Суғд ва Прократураи генералии ҶТ муроҷиъат намудам, то дар мавриди иҷро нашудани ҳалномаи додгоҳ ва дар асоси моддаи 363 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон чораи амалӣ андешанд. Аммо онҳо гўё барои он ки Шумо, Ҷаноби Олӣ хафа нашавед, ин амалро иҷро карданӣ нестанд.

Муҳтарам Ҷаноби Олӣ! Ман як шаҳрванди оддӣ, сокини шаҳри Хуҷанд мебошам, вале намефаҳмам, ки чӣ гуноҳ дошта бошам, ки Ориёнбонк манро фиреб дода, қарзамро доданӣ нест. Чӣ кор кунам, ки адолат барқарор шавад, ба куҷо муроҷиъат намоям?! Шумо Президенти кишвар ҳастед ва кафили ҳуқуқҳои мо, аз ин хотир ба Шумо муроҷиъат мекунам. Ман имкони онро надорам, ки аз наздик бо Шумо вохўрам ва мушкилоти мавҷудро ошкоро бигўям. Дар тамоми сафарҳо ва сўҳбату мулоқотҳои Шумо дар манотиқи кишвар ҷуз маддоҳон афроди дигаре ҷои по пайдо намекунанд. Ман аз беэҳтиромии қонун, аз он ки ҳалномаи додгоҳ аз номи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон мешавад, вале мавриди иҷро қарор намегирад, дилам месўзад. Дар мавриде садо баланд мекунам, ки 2-3 нафар шахсони мансабдори бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк на қонун, на ҳалномаи додгоҳ ва на сиёсати Шуморо ҷиҳати дастгирии соҳибкорони ватанӣ иҷро карданӣ нестанд. Мо, соҳибкорон гузаштем аз баҳри ин гуна дастгирии бонкҳо. Танҳо пули худро талаб мекунем, ки бонк ғайриқонунӣ онро солҳо боз «нигоҳ» медорад. Бонкҳо агар ҳадди ақал ҳалномаҳои додгоҳро иҷро мекарданд, ин маънои дастгирии сиёсати Шуморо дошт, вале мутаъассифем аз он ки баръакси онро мебинем. Хоҳиш мекунам ва бовар дорам, ки бо расидани паём тавассути ВАО дар нисбати шикояти мо чораи амалӣ меандешед ва бо ин васила умедҳоро дар мавриди низоми ҳуқуқбунёдии давлат тақвият мебахшед.

ҶАНОБИ ОЛӣ,
ПРЕЗИДЕНТИ

МЎҲТАРАМИ ҶТ!

Агар дар давлати мо ҳукми қонун барои нафаре амал кунад ва барои дигаре не, инро чӣ гуна фаҳмем?! Хоҳиш мекунам мустақим посухам диҳед ва онро ҳаволаи дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ накунед. Агар қонун ҳаст, агар Шумо кафили ҳуқуқҳои мо ҳастед ва манфиъати мардуми оддиро ҳимоя намоед, ёрии хешро дареғ надоред, то ин ки аз бонки қарздор маблағҳои худро дар асоси қарори додгоҳ гирифта тавонем, на ин ки сарсону саргардон ба навиштани аризаву шикоятҳо машғул шавем. Мо ба ин фикрем, ки дар давлати ҳуқуқбунёд адлу инсоф ҳоким аст, на ҷабр ба мазлумон ва ҳеҷ касе ҳуқуқи роҳбари давлатро ба худиву бегона тақсим кардан надорад. Президент сарвари давлат аст ва ҳомии ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон.

Роҳбарияти бахши хуҷандии ҶСШК Ориёнбонк дар мавриди мушкили матраҳ шуда маълумоти комил дорад, аммо аз бечорагӣ ва мазлумии мо истифода карда ҳалномаи додгоҳро иҷро намекунад ва мақомоти ҳуқуқӣ ҳам дар муқобили онҳо дасткутоҳӣ нишон медиҳанд. Дар давлате, ки дар радифи он мафҳуми ҳуқуқбунёд омадааст, ҳолати мазкур беэҳтиромӣ ва беэътиноиро нисбати ин гуна мафҳумҳо эҷод мекунад. Дар кишваре, ки президенти он тақозо аз дастгирии сохибкорӣ мекунад, вале аз ҷониби масъулини бонкҳо бархўрди дигаре ба мушоҳида мерасад, оё институти президентӣ нуфузи хешро аз даст намедиҳад? Ба ҳар ҳол боз ҳам ба хиради Шумо, фардои дурахшон, тантанаи қонунмандӣ ва адолат дар кишвар ва барқарории комили талаботи моддаи 64 Конститутсия (Сарқонуни) ҶТ: «Президент кафили конститутсия ва қонунҳо, кафили ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон мебошад», бовар дорем.

Иншо намудани паёми хеш ба ин тарз эҳтиром қоил шудан ба арзишҳои конститутсионии кишвар аст ва ба ин боварам, ки дарди аслии ҷомеъа аз суи мақомоти иҷроияи зидахли ҳукумат ба Шумо расонида намешавад. Ҳоло моҳи шарифи Рамазон бо файзи гуҳарбори хеш меҳмони хонадони фард-фарди мусалмон аст ва шефтагони хешро масрур месозад, боз ҳам аз даргоҳи Раббулъиззат талаби дуъо дорем, ки бо лутф ва марҳамати хеш зиндагии осуда ва муносиб ба қалбҳои бандагони хешро бароварда созад. Омин!»

Дар охир муроҷиъате дорам ба шаҳрвандони мўҳтарами кишвар. Банда, дарди хешро ба он хотир рўи сафҳа овардам, ки ин гуна ҳолатҳо истисноӣ нестанд ва ҳолатҳои сангинтар аз ин ҳам ҷой дорад. Аз ин хотир хоҳиши ин ҷониб он аст, ки мусалмонони кишвар баъди мутолиъаи матлаб посухи хешро дар мавриди мавқеъгирии банда ва дар умум вазъияти қонунмандии ҷомеъа ба нашрия ирсол медоранд. Наход Ориёнбонк муддати 6 сол маблағеро ба миқдори 800 000 сомонӣ бо роҳи фиреб «нигоҳ» дорад, аммо ниҳод ва ё қудрати дигари ҳуқуқие набошад, ки онро дар ҷои хеш шинонад. Агар ин тавр аст, пас бояд қонунҳои мавҷудро сарфи назар кунем ва амалҳои раҳбарияти Ориёнбонкро «қонуни ягона» донему зери иродаи он ба сар барем. Пешниҳоди банда сангин аст, вале натавонистам аз воқеияти рўз хешро дур бигирам. Бо умеди пирўзии ҳақ алайҳи ботил.

Н.П.Махкамов,

роҳбари ҶДММ «Бахт»

Ҷавонон: Созандаанд ё сузанда?

2010-05-29T20:18:00.000-07:00

Ин ки мо Тоҷикистонро қафомонда мегӯем, иллат ҳамон аст, ки ҳанӯз сари кор кадрҳои шӯравианд. Ҷавонон комилан хобу аз ҷавонии худ бехабаранд. Гӯиё дар мо ҷавонон танҳо роли муҳоҷиратро мебозанду бас. Бас! Вақти он аст, ки ҷавонон худро бояд дар арсаи сиёсату иқтисод ва умуман умури кишвардорӣ бояд нишон диҳанд.

Даврони ҷавони ба истилоҳ фасли кушодани панҷараҳост, фасли кушодани панҷараҳои нигоҳу андеша ба суи фардоҳо. Фасли ошнои бо навтарин навовариҳо, фасли фатҳи куллаҳои муваффакият, фасли таваллуди афкори мутафовиту созанда, фасли сабзидани ниҳоли масъулият ва гайраҳо. Аммо ин даврон бо вуҷуди хуб буданаш ба гуфти коршиносон аз фиребандатарин давронест, ки як интихоби галат ва ё кучактарин иштибоҳ метавонад таъсири шадиди манфие ба ояндаи ҳар фард бирасонад.

Ба кавле чи ширин аст доштанҳо дар баробари надоштанҳо, чи лаззат аст тавонистанҳо дар баробари натавонистанҳо, ба куллaи муваффакият баромаданҳо дар баробари сукутҳо, дар авҷи кудрат буданҳо дар баробари пастиҳо, яъне гуфтани аҳстам,ки ҳамаи ин таҳарукҳову шурҳову неруҳо маҳз дар ҷавонист ва маҳз дар ҳамин давра метавон ҳам ба даст овард ва ҳам аз даст дод. Оё ин даврон ва фасли кушоданҳову сохтанҳо барои ҷавонони тоҷик, ки дар ҳамаҷо аз ояндаи миллат буданашон ҷор мезанем чи гуна давронест ва оё ҷавони тоҷик дорои андешаи созандаву рушан мебошад? Бо чунин ҳадаф , калам бар даст гирифта дар рушани андохтан ба ин суолот гом мениҳам.

Ҳадафи асоси-муҳоҷират

Хеле сахт аст вакте мебини иддаеро, ки аслан аз омадани ин даврони барояшон муҳим гофиланд ва талоше барои даст задан ба ин имконоту неруҳои мутаҳҳарики хеш намекунанд. Дар ҷое, ки аксар ҷавонони мо имкони истикбол аз ин давронро ба пурраги надоранд ва беҳтарин авкоти нишотбаҳши худро дар куи ҳиҷрату оворагариҳо мегузаронанд. Аммо инчунин, бисёре аз ҷавонони кишвар хоса ҷавонони шаҳри Хуҷандро ҳангоми суҳбат дарк мекунам, ки аслан фурсати ҷавониро беарзиш мешуморанд ва машгуланд ба хушгузарониву сармастиҳои замона ва ин фурсатро танҳо барои даст ёфтан ба ҳавасҳову хостаҳои хеш унвон мекунанд.

Ҷавони пурнишоттарин, гуворотарину зиндадатарин ва дар айни ҳол фаребандатарин фасл аз даврони зиндагии инсон ба шумор меравад. Ба ҳамин далел таваҷҷуҳ ба ҷавону давраи ҷавони ва баҳраманди аз он аҳамияти вижае дорад. Инсони муваффак он касест, ки аз давраи ана ҳамин пурэнержию пуршитоби ҷавони дар масири тунду шуру шавк баҳрае муфид ба даст меоварад. Бисёре аз инсонҳо хоса ҷавонон ин даврони пурнишоту муҳимро бо сармастиҳову беҳудагиҳои замона ба гафлат мегузоранд ва онро бе ҳеҷ баҳрае ё манфиате аз даст медиҳанд.

Аммо Икром Раҳимов як ҷавони Хуҷанди дар мавриди чи гуна гузаронидани даврони ҷавони аз ҷониби ҷавонон чунин андеша дорад.

-Бояд бигуям,ки на танҳо ҷавонони вилояти Сугд , балки тамоми кишвар аслан ба хушгузаронии даврони ҷавони вакт надоранд, ҳатто ба сарашон чи гуна гузаронидани ин айём намеояд, онҳо то ин, ки зиндагияшонро пеш бубаранд, бояд пул кор кунанд , муҳоҷир шаванд ё мардикор. Ва бо ин иштиголот аслан пай намебаранд, ки чи гуна даврони ҷавони аз сар рафту ҳосиле ба даст наовардаанд.

Шумораи аъзами ҳамсуҳбатонам таъкид бар он доштанд, ки маҳз костагии шароити иктисоди намегузорад то як ҷавон зиндагии осудаҳолона дошта бошад.

Аммо бо вуҷуди ин, андешаи муҳим будан барои ҷомеа, фаол будан дар гирдиҳамоиҳои ҷомеа, чун неруи мутаҳҳарик дар канори ҷомеа будан дар аксар ҷавонони кишвар хоса ҷавонони шаҳри Хуҷанд ба хуби ва ба пурраги дида ва эҳсос мешавад.

Pузноманигори ҷавон Ҷамшеди Обидпур бo назари хушбинона то як андоза гуфтахои мазкурро тасдик намуда иддао дорад, ки ҷавонони кишвар ба тадриҷ фаол шуда истодаанд.

-Максади ҳар шахс вобаста ба имкону ҷаҳонбини ва нияти уст. Вале ҳар пиру барно ҳадафи мушаххас дорад ва расидан ба он максадро орзуи худ мешуморад. Аз нигоҳи ман солҳои охир ҷавонони мо нисбатан фаъолтар шудаанд. Ҳамакнун бо таваҷҷуҳи бархе ниҳодҳои давлати аҳдофи ояндасозон дар самти мушхасан маълум гашта, дар ин бобат Барномаи вижае низ кабул гаштааст. Агар ҳамчунин ҳар яки кори ҷавонон бо тавсияву пешниҳоди бузургсолон амали гардад, кори мо хеле пешрав хоҳад шуд…

Як муҳоҷири тоҷик ки худро Расул Самадзода муаррифи намуд, сатҳи пасти иктисодиро аасоситарин омили монеа дар рушди ҳамаҷонибаи ҷавонон хонд. Ба бовари ҳамсуҳбатам маҳз ҳамин муҳоҷират аст, ки намегузорад ҷавонони мо ба ҳоли худу оилаи худ расидаги бикунанд, у меафзояд:

-Ба назар чунин мерасад , ки ҷавонони мо он бореро, ки дар оянда бояд кашанд, бо ине, ки ман мешиносам, омода нест, зеро тавону кувваташ барои касби илму ҳунар камтар сарф мешавад, бештар дар фикри кути лоямут, дар муҳоҷират, дар банди гирифтриҳои иктисодию моли аст, гузашта аз ин он ҷавонони хонадоршуда ба фарзанди худ дуруст намерасанд.

Вокеан дуруст аст, муҳоҷират намегузорад то ҷавони мо фарзандашро дуруст тарбия кунад, падарвор раҳнамоияш кунад ва дардовараш он аст,ки мактаб ҳам комилан бачаҳоро таълиму тарбия намедиҳад.Ва дар ин маврид будани падар дар канори фарзанди хеш ногузир аст. Имруз дар катори муҳоҷирони кишвар кам нестанд шумори он ҷавонони Сугди, ки хонаводаву фарзандoнашoнро канор гузошта роҳи ҳиҷратро ихтиёр кардаанд.

Пас инҷо лозим мешуморам то маълумоти омории мухоҷирони ҷавони вилоятро пешкаш намоям ва бубинем, ки вазьият дар ин устон чи гуна аст. Мувофики маьлумоти Хадамоти Мухоҷирати Вазорати Корхои Дохилии Тоҷикистон дар вилояти Сугд дар зарфи се мохи соли равон дар вилоят аз хисоби ноболигон ва ҷавонон ба хисоби умуми 3733 хазор нафар дар мухоҷирати мехнати аз ҷумла Руссия, Узбекистон,Казокистон ва дигар давлатхои ИДМ мебошанд. Дар худи шахри Хуҷанд бошад 183 нафар ноболигон дар мухоҷират карор доранд. Дар зер мутавваҷҷех бошед ба омори зер:Шахру навохи Шумора

Хуҷанд 183
Кайроккум 48
н.Айни23
н.Мастчох 4
Табашар 10
Спитамен 146
Истаравшан 101
Конибодом 1537
Исфара 93
Панҷакент 98
Гончи 315
Шахристон 22
Б.Гафуров 531
Ашт 427
Ҷ.Расулов 0
Чкалов 100
Зафаробод 0
Исфара-2 95
Хамаги 3733
Аз ин омор бар меояд, ки аз 2170961 нафар ахолии вилояти Сугд 3733 нафарашон аз хисоби навҷавонон дар куи хиҷрат ба сар мебаранд.Албатта як муҷиби асосии ру овардан ба куи ҳиҷрат- ин бартараф кардани камбудиҳои рузгор ва ба ҳаракат даровардани завраки рузгор ба ҷониби фардоҳост. Чаро ки дар чунин як давраи сахти гузариш ҳеҷ кас намехоҳад, ки бо максади тамошову саёҳат ба сафар барояд.

Дар ҳар ҷомеае гом ниҳодани ҳар фарде бидуни ҳадафе буда наметавонд. Кучактарин гомҳо метавонанд дорои аҳдофи вижае бошанд. Баъзеҳо лаззату осудагро интихоб мекунанд, иддае ҳадафашон аз будан нишоту шодмониву хуррамист, баъзе дигар ҳадафашон дар ҷомеа созандагиву бунёдкориву ояндасозист. Чун даврони ҷавони айёми огози замони андешарониҳои окилонаву вокеъонa аст, ҳар як ҳадаф аз суи ҷавонон метавонaд масиреро муайян намояд. Оё имруз ҷавонони мо дар макомотҳои болоии кишвар дорои ҷойгоҳ ҳастанд? Оё аз ҷавонон ба таври вокеъиюодилона ба унвони нируи созанда истифода мекунанд ё на? Оё ҷавонони мо, ки «Ояндаи Тоҷикистон дар ихтиёри онҳост» чи аҳдофи мушахассе дар пешрафти ҷомеа доранд?

Коршиноси ҷавон Ясриби Каримзод андешаҳояшро чунин баён мекунад.

-Ҳар он нафаре, ки кадам мемонад бе ҳадаф нест, вале ҳадафи кисми аъзами ҷавонон, муҳоҷират асту халос, ки ин дог ва дарди ҷомеаи мо мебошад. Имруз, ки кишавари тозаистиклоли мо дар марҳилаи гузариши демокроти карор дорад мебояд, ки дар ҳар шохаи коргузори ҷавонони рушанфикру дурбин фаолияте дошта бошанд. Вале аз нукоти назари бештари кишварҳои мутараки бингарем андешаи ҷавонон накши боризе дорад, лек тавваҷҷуҳ нисбати ҷавоннон кам зоҳир мешаваду онҳоро мисли ҳоло ,ки гуё андешаи солим надоранд, истифода мекунанд.

Бо дар назардошти ин иддао метавон таъкид бар он дошт, ки дар Тоҷикистон дар ҳакикат ин мушкил мавҷуд аст, ки ҷавононро баъзе аз ташкилотҳои ҷаъмияти ба музди хуб таклифи кор мекунанд ва нафъи онҳо барои Тоҷикистон нею барои дигар кишвар равона мешавад. Ҳукумат нисбати ин чиз таваҷҷуҳ надорад. Масалан, мебояд ҷавононе, ки забондони хуб ва андешаву фикрҳои хуб доранд дар ҳукумат ва дигар корҳонаҳои Тоҷикистон бошанд ва барои банд кардани онҳо ҳакмузди хуб мисли ташкилотҳои хориҷи бидиҳанд. Бисёре аз ҷавонон зимни суҳбат бо муаллифи ин сутур изҳори гила намуданд,ки дар ҷунин ҷомеаи кишвар зистан барояшон мушкил будааст, Абдукарими Раҳим ҷавони донишманду огоҳи шаҳри Хуҷанд аз он шикоят мекунад, ки шароити молияшон он кадар хуб нест ва ба истилоҳ «тагову огое» надорад, ки дар макомотҳои болоии кишвар фаолият намояд.

Коршиноси ҷавон оид ба масоили сиёси Набиюллоҳи Суннати ҷавониро марҳилаи сохтанҳову бохтанҳо унвон карда бар ин бовар аст, ки маҳз бозидани накши ҷавонон ба унвони муҳоҷир намегузорад то ишон аз ин даврон баҳраманд бишаванд ва иддао дорад, ки ҳар гуна таҳаввулоте маҳз тавассути афкори навовари ҷавонон сар мезанад:

Аслан айёми ҷавонӣ марҳилаи фаҳмиданҳову гузаштанҳо, афтидану хестанҳо ва баҳрабардорӣ аз таҷоруби ширину талхи зиндагист. Табиист, ки ҷавонони мамолики дигар дар қиёси мо ҷавонони Тоҷикистон хеле баҳушу бедоранд. Мисоли оддӣ ҳаводиси соли 2007 ва соли 2010-и Қирғизистон, ки кори ҷавонон буд. Бад-ин минвол метавон ҳадс зад, ки ҳар кишваре рушд карда аст, дар он нақши асосиро ҷавонон мебозанд. Ин ки мо Тоҷикистонро қафомонда мегӯем, иллат ҳамон аст, ки ҳанӯз сари кор кадрҳои шӯравианд. Ҷавонон комилан хобу аз ҷавонии худ бехабаранд. Гӯиё дар мо ҷавонон танҳо роли муҳоҷиратро мебозанду бас. Бас! Вақти он аст, ки ҷавонон худро бояд дар арсаи сиёсату иқтисод ва умуман умури кишвардорӣ бояд нишон диҳанд. Вагарна, рӯзе барои мо ҷавонон идораи давлатдорӣ басо мушкил меафтад.

Албатта зимни гуфтугу бо ҷавонони фаолу огоҳи шаҳри Хуҷанд аксар ҷавонон бар ин назаранд, ки таваҷҷуҳи ҳукумати кишвар нисбати масоили онҳо, ба вижа масоили таъмини ҷои кор беаҳамиятанд ва аксар коршиносон муътакиданд, ки чавонон дар сар танхо рохи даромадро меандешанду куи хичратро.

Мадина Почоева хабарнигори нашрияи»Согдийсикий Правда» ҳадафи ҷавононро танҳо дар пулёбию муҳоҷират мебинад.

-Ба фикри ман ҷавонони мо имруз аз гузаштани фурсати ҷавонии худ бе хабаранд, чунки онҳо дар души худ бори гарони зиндаги доранд, максад факат чи хел карда пул ёбаму руз гузаронам, ин муҳоҷират асту, фиреби якдигар ва ҷинояткори. Ва шумораи хеле ками ҷавононро метавон дид, ки баройи оянда барномае дошта бошанд.

Гурез,бесавод омад!

Бесаводи марги ҳар як миллат аст гуфтаанд аҳли фазл. Бесаводи бузургтарин омил дар шикасту заволи ҳар ҷомеае маҳсуб меёбад.Бесаводи ба ҷомеа танҳо торики, ҷаҳолат, ҷангу тафрика меораду бас. Одами бесавод хатарноктарин одам аст, чун таҳлилу киёс надорад, чун бинишу дидгоҳ надорад ва ҳар коре гуи бидуни тардид мекунад ва шояд ру овардани аксар ҷавонон ба ину он аз ҳамин самт аст.Ва бино ба андешаи рушанфикрон нозуктарин даврони инсони ҳамин марҳлаи ҷавонист,ки метавонад ҳам созанда ва ҳам сузанда бошад.Пас моро мебояд то созандагони ҷомеаи навини худ бошем.

Мусаллам аст, ки имруз дар кишвар авзои иктисоди хеле риккатовар аст ва он намегузорад то муаллим-ин тарбиятгари наслҳо бо шуру шавку ҳавас машгули таълим бошад. Иддае аз коршиносон бар ин боваранд,ки муҷиби аслии камсаводии ҷавонон ин адами таваҷҷуҳи устодон ба омузишу парвариши хонандагон аст ва набояд ҳар гуна «устод»-и «тасодуфи»-ро ба даргоҳи маърифат кашид. Инҷо устоди донишгоҳи славяни , рузноманигор Шариф Муллоев роҷеъ ба усули донишомузии ҷавонон изҳори нигарони карда набудани эътино аз суи муаллимон барои ҷалби донишҷуёнро баён мекунад.Ба бовари у як комиссиюне бояд санҷиши дарсҳои муаллимонро дар макотиби миёна таҳлил кунад ва натиҷагири онро амали намояд.

-Банда имрузҳо дар он ташвиш дорам, ки бо ин тарзи донишомузии ҷавонон, ояндаи миллату давлат чи мешавад? Ман ҳамаи ҷавоноро дар назар надорам, вале кисми аз онҳо сайу кушише надоранд, ки дониш омузанд. Боргоҳи илму маърифат Донишгоҳи омузгори ба саҳнаи бесаводон мубадалл гашта, 80 фисади хатмкардагони он бесаводанд, ва онҳо ба мактаб мераванд. Дар мактаб, ки худ дониши кофи надоранд, чи гуна дарс мегуянд? Худ шоҳиди онам, ки муаллими ба ном ҷавон, факат ба хархашаю дилозори машгул аст.Ва ба худ суол медиҳам,ки айб дар ош аст ё мош? Ва посух медиҳам,ки айб аз устодон ҳам ҳаст,ки кушише намекунанд,ки донишҷу ба илм ру орад! Бояд нагузошт,ки шахсони тасодуфи дар мактаб дарс гуянд.Шаъну эътибори номи баланди Устодро паст занад! Устод бояд ба маънои томаш ҳакики бошад,на маъҷози!»

Ба ҷои охирсухан

Бояд кайд намуд, ки ҷавонон ин кишри бузурги ҷомеа дар ҳама мамолики дунё ба унвони сармояҳои бузург ва ояндасозони ҳар ҷомеае маҳсуб меёбанд. Накши муассири ин кишр дар тамаддунсози, бозсози, навовари, дигаргункуни ва дигар росто хеле бориз аст. Ва масъулини кишвари моро мебояд то ба онҳо, ба мушкилоти онҳо, ба додҳои онҳо таваҷҷуҳи хосе дошта бошанд ва ҳамеша баҳри посухгуи ба суолоту дархостҳо ва ниёзҳои онҳо талош бикунанд. Дар сурати нарасидан ба мушкилоти онҳо ва дар сурати набудан дар канори онҳо ояндаи норушанеро метавон чашм дошт.

Бароям хеле аҷиб буд вакте зимни суҳбат бо як дустам аз у мешунидам,ки мегуфт Фирдавс, хоҳиш мекунам дар ҳамин навишторат ҳатман ҷавонони боҳушу бедори моро нисбати ноадолатиҳо, беътиноиҳо,нобаробариҳо даъват кун.Ман ҳам даъват мекунам….

Ахтари зулматсуз

Сабр талх омад.

2010-04-18T21:44:00.000-07:00

Инсон аз азал фармонбардори ҳукми сарнавишт аст. Бо дарду алам , шодиву ғам тобовар. Зиндаги аҷаб оламест, ки агар барои иддае бо шодиву сурур бигзарад, барои қисме бе рангу бу ҷилва мекунад. Вале дар асл, ки инсон офарандаи сарнавишти хеш аст, ин ҳама таззодҳои зиндаги ба худи у бастаги доранд...Ва хушбахт шудану шурбахт шуданаш низ то андозае ба у вобаста аст.

Дар зер қиссаи рустодухтареро манзур мегардонам, ки аз муборизаҳо барои зиндаги ва аз талошҳо барои сабури нақл мекунад.

Марҳабо, духтари рустоии Суғди чун анъана ва аз руи урфу русуми тоҷикона баъд аз итмоми дабистон бо Баҳром ном чавони закию меҳнатдуст ва бомаърифат издивоҷ карда вориди олами чадиди хеш, ки номашро гузоштаанд "зиндагии мустақилона", мегардад.

Баҳром дар яке аз мактабҳои деҳа ба ҳайси омузгор фаолият мебурд,гарчанде музди корияш баҳри таъмини оила нокифоя буд, аммо шукронаи ҳамон пашизро намуда, заврақи рузгорашро ба пеш мебурд. Аз баски ҳаёти аксари мардуми деҳот аз чиҳҳати модди он қадар хуб нест, мардуми овораву меҳнатдуст маҷбур гашта барои дарёфти як бурида нон ва қути лоямут ба кишварҳои дурдасти олам баҳри дарёфти ризқ ҳичрат мекунанд.Сатҳи ҳаёти оилавии Баҳромино низ шадидан коста гашта уро водор мекунад то асбоби сафарашро омода намояд. Ҳамин тавр Баҳром озими сафар мешавад.

Бо рафтани шавҳарҳо ё сардори оила ба Русия ё дигар кишварҳо ба мардикори имрузҳо дар сари қудрати оила будани хушдоманҳо ба ҳукми анъана даромадааст. Бо рафтани Баҳорм ҳануз чанде нагузашта буд, ки мочарои "тозае" дар ҳаёти оилавии Марҳабо падидор мегардад. Ҳоло биёед бубинем, ки муҷиби сарзадани ин мочаро чи буда?

Модари Баҳром яъне хушдомани Марҳабо нисбати келинаш бадмуомила буд,уро бо чашми нафрат менигарист. Хушдоман на танҳо Марҳабо, балки аз ду набераи хурдсолаш низ манфур буд. Аммо Марҳабои мо ҳеч вокунише нисбати ин ноадолатиҳо нишон намедод, ки анмедод. Кори рузгор, пухтупаз, шустану руфтан,нигоҳубини гову мол-ҳама ба уҳдаи бечора Марҳабо буд.

Вале ҳаёт аз муборизаҳо холи нест. Бо вуҷуди ин ҳама шиканчаҳову нафратҳо Марҳабо ҳамвора бар алайҳи чунин таззодҳои зиндаги ва рафторҳои хушдоманашбо руҳияи қави мардона мубориза мебурд. Аммо муборизаи тан ба тан на,балки мубориза барои даст ёфтан ба маснади сабури ва шикебои. Қобил ба зикр аст, ки яке аз хислатҳои хубу ҳасанаи инсони, ки Марҳабо дошт,ин ҳамоно сабури ва устуворист.У воқеан собир буд ва аз мушкилиҳо ҳеч ҳаросе надошт. Зеро медонист, ки агар инсон ба муқобили мушкилиҳо истодагари нанамояд ҳеч мушкили дигареро наметавонад бартараф намояд. Бо чунин андешаву мақсад пеш мерафт. У ду кудакашро ҳам падар буду ҳам модар. Ҳаргиз намегузошт,ки онҳо эҳсоси бепадари кунанд,ҳарчанд эҳсос мекард , ки фарзандонаш муштоқи оғушу дидори падаранд...

Дар ин лаҳзаҳое, ки Марҳабо гирифтор буд, оё Баҳром дар кучо буду ба у рузҳо чун мегузашт? Баҳром дар кучаҳои сарди Руссия аз паи кор буд, мисли ҳазорон муҳоҷири овора, мисли ҳазорон падарони дур аз фарзанди нури дида, мисли ҳазорон точикони аз Ватан берунбуда...Аммо у гоҳ гоҳе тавассути телефон аз ҳоли ҳамагон воқиф мешуд ва маблағи каме ҳам ирсол мекард. Аммо Марҳабо ҳеч гоҳ лаб аз шиква боз намекард ва ба шавҳараш чизе намегуфт, чун медонист, ҳама чи гузаранда аст.

Қалби сиёҳи хушдоман аз оташи кинаву нафрату ғазаб месухт.

Муҷиби Марҳаборо нафрат доштани хушдоман ин буд, ки у намехост аз ҳамон аввал Марҳабо келини у шавад, чун Марҳабо аз оилаи нодор буд ва Баҳром уро бо хоҳиши худаш ва нимрозигии модараш ба аруси гирифта буд. Ва ин буд муҷиби нафрати хушдоман аз келинаш, яъне ин чо фосилаҳост миёни доро ва нодор...!

Аз чунин зиндагии пурдард осиёи умр ба муйҳои мушкини Марҳабо гарди сафед пошид. Аз носозгории ҳаёти оилави алакай у ба ғам печида шуда, шабу руз ҳамсари дидадуру дилсузашро нигарон буду чашминтизор. Бечора Марҳабо, шабона ҳине, ки кудаконашро бо аллаи руҳафзои модарона хоб менамуд, оҳиста-оҳиста ва дарун-дарун ашк мерехт, дар холе, ки борон пушти панҷара ғамшарики сиришки талхи у буд. Гиряи у чун гиряҳои садҳо модарон садо надошт. Ашки у аз абри дил меборид...

Ҳикмати ҳама чи мегузарад, воқеан саҳеҳ аст. Шоми фироқ ҳам сипари гашту субҳи висол тулуъ кард. Ғурбати Баҳром ҳам сар омаду "Юсуфи гумгашта" боз ба оғуши хонаводаи хеш пайваст. Дубора байтулҳазани Марҳабо табдил ба байтулшараф гардид. Омадани Баҳром баъди зиёда аз як сол рузи туйро мемонд. Баҳром аз нахустин рузҳои оворагардияш ва бекор будану азобҳояш дар чоддаҳои сардолудаи Руссия қисса мекард ва Марҳабо чун кудаке пои суҳбати у нишаста бо диққат гуш медод қиссаи уро. Модарон дили бузурги бахшанда доранд. Модари Баҳром чун азобу уқубат, гушнагию бепаноҳи ва бо мушкили ба даст овардани маблағро аз писараш мешунавад, саросемавор аз ҷояш бархоста, Баҳромро ба оғуши меҳр кашида борону бусаро бар рую муйи у рехт ва ошкоро аз муносибате, ки бо келинаш дошт, сахт пушаймон шуду сахт гирист. Ва аз писару келинаш талаби қабули узру маъзарат намуд.

Аз миён солҳо сипари шуданд ва ҳоло бошад Баҳрому Марҳобо-хола соҳиби наберагони дуструяк гашта, бо хурсанди зиндаги доранд.

Бубинед каҳрамони мо то чи андоза сарзанишу нобаробариҳоро таҳаммул намуда бо руҳияи қави ва умеди устувор мубориза бурдааст. Ҳаёти Марҳабомонандро шумори зиёди модарони тоҷик аз чумла модарони рустои аз сар гузаронида ва аз сар мегузаронанд. Афсус, имруз дар ҷомеа чунин занҳову модарон ангушшуморанд. Магар онҳо намедонанд, ки асоси ин ҳама ҷудои,вайроншавии ҳаёти оилави ва дигар нобаробарию камбудиҳо аз ноустуворию ҳамдигарнофаҳмии занони имруза вобаста аст?

Дар фарчом бо овардани мисрае аз шоир,ки навиштори хешро ба анчом мерасонам:

Сабр талх омад, валекин оқибат

Меваи ширин диҳад, пурманфиат

Боз як торнигори точики милод ёфт!!

2010-04-16T01:39:00.001-07:00

Имрузҳо агар ба олами Интернету васоити ахбории он ру орем, мушоҳида хоҳем кард, ки имруз дар фазои иттилоотию фароғати ва мушкилкушоию ҳақиқатнигории шабакаи ҷaҳонии Интернет гардонандаҳои торнигорҳои тоҷикӣ руз аз руз рушд мекунаду пеш меравад.Ва теъдоди ин зумра касон афзоиш меёбад.Воқеан агар ба 8-9 соли мози назар андозем хуб хоҳем дид, ки касе аз рузноманигорони тоҷик соҳиби торнигор набуд, шояд буд ,аммо ангуштнамо ва бидуни шуҳрат.
Аммо имруз бошад торнигористони тоҷик доман мегустурад ва руз анадр руз аъзоҳои ҷадиде вориди ин майдон мешаванд. Чанде пеш, аниктараш 3 руз кабл дар фазои торнигорисотни точик боз як сомонаи точики милод ёфт.
Маҳмудҷон Файзраҳмонов устоди Донишгоҳи байналмилаллии исломии Исломобод (www.iiu.edu.pk) ва номзади улум (дараҷаи дуктуро) дар риштаи Адёни Ҷахон (Comparative Religion) ҳаст. 3-юми марти соли 1976 дар яке аз деҳоти вилояти Қурғонтеппа (феълан Хатлон) дар хонаи сатҳи миёна ва диндор мутаваллид шуда аст. Феьлан огои Махмудчон дар шахри Исломободи Покистон кору фаолият дорад. Албатта хадафу касди хар як блоггер мухталиф аст, агар яке барои расонидани ахбору маьлумотхо сомона зозмон дихад, дигаре барои тафреху фарогат ва сеюми барои навишстанро чузьи табии табиати хеш медонад.Огои Махмудчон аз табори сеюминхост,ки бо созмони ин торнигор касд дорад то бо фикру андешахои рузмарраи хеш бо мардумони гуногун ва хонандагони торнигорхои точики шарик бошад.У маводхои мехондагии хешро,ки бо забонхои мухталиф мебошанд,тарчума намуда барои хонандаи точик пешкаш менамояд. Аз хаёти точикони Исломобод барои мо менависад,аз муваффакиятхо, хамкорихо,муносибот ва гайра.Новобаста аз пуркорию дармондаги ва иштоғолоти зиндаги муассисони торнигорҳои тоҷик ҳамвора мекушанд, ки дар саҳафоти "китоби" худ мушкилоту камбудиҳо , дардҳову ранҷҳо, инчунин дар баробари ин ҳама пешравию дастовардҳоро иникос бикунанд. Ва торнигорию хидмати иттилорасониро як ҷузе аз кору фаолияту зиндагии хеш гардонида баҳри ҳам пешрафти кишвар ва ҳам мутаъли сохтани миллат саҳми боризе мугузоранд.
Дар ин рости ба дусти донишманди худ огои Махмудчон тавфику барор мехохам ва дар рушани андохтани баьзе мавзухо ба ишон тавфикро орзумандам.
Лутфан барои дидани навиштахои Махмудчон ин чо клик фармоед.

Чаро чавонон аз сиёсат мегурезанд?

2010-04-05T20:47:00.000-07:00

Ба назар чунин мерасад, ки ҷорзании «ҷавонон ояндаи моанд» танҳо рӯи коғазу баромадҳост. Аммо дар асл, ҳеҷ гуна ғамхориву бовар ба қудрати ҷавонон дар Тоҷикистон дида намешавад.

Бо таваҷҷуҳ ба ин нукта метавон ба он иддао кард, ки саҳми ҷавонон дар роҳи ояндасозию бунёдкори ва саҳм дар умури давлатию ҳукуматдори хеле бориз аст ва ҳукуматдоронро боясти то ба тарзу шеваи ҷидди ин масъаларо пайгири намоянд.
Имруз чомеаи кишвар ба кудрат ва тавоноии чавонони точик дар доман задан ба тахаввулоти ичтимои,маьракахои сиёси ва умури давлатдори чи гуна менигарад ё бахо медихад?

Аксар коршиносон бар ин боваранд, ки чавонони кишвар дорои кудрату потенсиали зиёд хастанд, аммо ба назари эшон махдудиятхои сатхи чомеави имкон намедихад, ки чавони точик рушд кунанд, озод бошад. Ба назари рушанфикрон сурат гирифтани тахаввулоту дигаргунихо махз бо ширкати чавонон алокаманд аст.

Хилватшохи Махмуд сармуҳаррири ТВ "СМТ" майдонро барои чавонон танг мебинад ва рафтани онхо ба куи хичратро асоситарин далел унвон мекунад.
-Назари хушбинона дорам, - мегӯяд окои Хилватшоҳ,-аммо имкону потенсиал ва бархе аз мушкилоти сиёси имкон намедиханд, то чавонони точик дар халли масоили мубрами руз ва самтгирихои хаёти вокеъии чомеъа накши боризе дошта бошанд. Агар амикан ба сохтори макомоти гуногуни давлат назар андозем, дар хайати ин тим чавонон (синни 22-40) ангуштшуморанд, дар парлумон низ ва дар макомоти дигар хам. Интихоботи ахири парлумониро бубинед,оё чавоне баранда шуд? ...Ва холо на хар ветеран (собикадорони 55-66 сола) омодаанд, ки курсиро барои нафари тозаинтеллект ва чавону бохуш вогузор кунад. Ба замми ин тули 17-18 соли ахир ин кишри чомеъ (манзур чавонон Ф.А ) камтар таваччух ба омузиши илмхои дакик ва назарияи сиёсату иктисод доранд, мухочиратро асоси зиндаги карор додаанд.
Аммо инчо коршноси масоили сиёси Хикматтуллохи Сайфуллода бар хилофи назари огои Хилватшох иддао мекунад, ки сахми чавонон дар холи хозир дар мубрамтарин мавзуоти руз эхсос мешавад. Ба бовари у интихоботи порлумонии гузашта нишон додааст, ки кишри чавони кишвар дар майдони сиёсат хеле фаол будаанд.
-Тачрибаи таърих баёнгари он аст, ки хеч тахаввулоти чашмгир дар гушаву канори олам бе ширкати чавонон сурат нагирифтааст. Албатта, мисоли он хам хар хел будааст, муташшакил ва гайримуташаккил. Вале дар умум рух додани тахавулот дар як чомеъа бе ширкати чавонон номумкин аст. Банда ба ин назарам, ки иддае аз чавонони огох ва дилсузи миллат то чое руи сахна матрах хастанд. Гарчанде дар берун рафти мушкилоти бисёре аз масоил аз хамдигар фарк доранд ва фахмашон низ дигаргуна аст, таваччухи яке агар фархангикунонии чомеъа бошад, дигаре рохи начотро дар сиёсат мебинад ва дигару дигар.
Воқеан интихоботи феъли нишон дод, ки фаъолияти чавонони огох дар садади шаклгирист, ҳарчанд, ки давраи ибтидоӣ дар самти бедорист ва ҳамакнун ғайриқаноатбахш аст. Агар дар ин ва ё чанбаи интихобот ба хар шакле ширкат доштанд ва умеду ноумедихоро кашф карданд, мухим сари максади ягона омадан аст. Яъне то интихоботи навбати чи бояд кард ва бо ки буд, бовар аст, ки ҷавонон дар таҷрубаи интихобтҳои паси сар кардаашон дар оянда тасмими корагар хоҳанд гирифт.
Фирори чавонон аз мақоми рохбарӣ!
Хангоми сухбат бо бисёре аз чавонон маьлум гашт, ки гуиё аксари чавонон аз сиёсат мегурезанд. Аммо хонандаи нуктасанч бояд дарк кунад, ки ин каноргириву фирор аз майдони сиёсат нест балки аз равишу шеваи хосу печидаи рахбаорни сиёсиcт, ки замина ва пояи барномахои марбути чавононро фарохам намекунанд (шояд мекунанд, аммо ноқис).
Мушкили бузурги тахдидкунанда ба чавонон ин аст, ки онхо худ намедонанд, ки мушкили аслияшон чист ва рохи халли он чи гуна аст? Бино ба акидаи коршиносон маьрифати сиёсии чавононро наметавон бахои хуб дод, харчанд дар баьзе сухбатхои алохида эхсос мешавад, ки сатхи иддае аз чавонон то чое тахаввулот пайдо кардааст. Аммо ин ба назари коршиносон наметавонад баёнгари он бошад, ки рохмандии чавонон боло рафта бошад. Онхо медонанд, ки дар чомеаи Точикситон чи тахаввулоте ва чи ба истилох "бозихо"-е чараён дорад. Сокини шахри Хучанд Мавлончон Исмоилов надоштани самти дурусти зиндагии чавононро иддао мекунад ва мегуяд натичахои ноадолатонаи интихобот тавонист мучиби адами эьтимоди чавонон ба хукуматдорону порлумони точикситон бошад. У мегуяд:
-Дуруст аст, ки хеле баъзеи онхо дорои чунин самт хастанд вале аксарият як дурнамо доранд, яъне таъмини зиндагии ахлу наводагони хеш на ба сиёсат даст задану на дигар. Акнун баъди ин интихобот ки бисёрихо тахаввуллотхои бузургеро интизор буданд, умедворихои хам чавонон ва хам калонсолон ба чунин коргузории ҳукумат бархам хурд. Ҳама медонанд, ки ки голиби интихобот мешаваду, ки сохиби чои кори хуб мешавад, ки ба сафари хорича меравад. Албатта хамон фарзандони "крыша" доштагихо.
Такя накардани дастандаркорони хукумати мо низ харгиз ва хеч гох ба манофеи миллату чомеа нахохад буд. Албатта он хама маъракахои сиёсие, ки дар дохилу хоричи кишвар баргузор мешаванд, ба чавонои мо бидуни шак дарси сиёсат меомузанд ва кам нестанд шумори он чавононе,ки моили ширкат дар майдони сиёсии чомеа хастанд, лек дастгирихо ва рохнамоиву хавасмандкунихо ба таври андак мушохида мешавад. Як далели гурехтан аз сиёсат ин харос аз печидагихои сиёсиcт, ки имруз ба унвони мисол хамин натоичи интихоботи гузашта барои аксар онхо бехтарин дарс буд, ки дар сухбат бо мо аксар таькид доштанд. Хабарнигори Родиёи Озоди Каюмарси Ато бар хилофи чунин зовия садо баланд мекунад ва мегуяд имруз чавонони кишвар гароиши шадиде ба сиёсат дошта ба масьлахои сарнавиштсози кишвар чун интихобот бетараф нестанд лекин тавачхухи Хукумат дар ин росто кам андар кам эхсос мешавад.
-Фикр мекунам, чунин як арзёби, ки кулли чавонон худро аз сиёсат дар Точикистон канор мегиранд, сад дар сад дуруст нахоҳад буд. Зеро гуруҳе аз чавонҳое ҳастанд, ки мехоҳанд вориди сиёсат шаванд ва аз ин тариқ дар Тоҷикистон ба ислоҳот даст зананд. Масалан, интихоботи порлумони як нуктаро барои мо рушан кард, ки гуруҳи чавонҳо аз пеши худ ба ҳизби наҳзати исломи омаданд ва пешниҳод карданд, ки дар ин маъракаи муҳими сиёси барои ин ҳизб кумак мекунанд. Ҳамчунин пеш аз ин интихобот гуруҳи донишчуён хостори мулоқот бо раҳбари ҳизби наҳзат Муҳиддини Кабирӣ шуданд ва ба ин мақсади худ ҳам расиданд. Баъдан, фикр мекунам, чанги дохилии Точикистон ба истилоҳ алови чашми аксариятро гирифтааст.

Бесаводи -марги миллат, садгузории сунъи-зарбае ба миллат!
Имруз мушкил нест бигуем, ки кам нестанд шумори он ҷавонони дигар мамолик ки соҳибмақом ва дорои ҷойгоҳи назаррасе дар Вазорату Порлумон ва дастгоҳҳои болоии ҳамон мамолик ҳастанд. Аммо дар Тоҷикистон ин хак бенихоят махдуд аст. Аммо ин ҳама саддгузориҳои сунъӣ то ин муддат ба нафъи кишвар ва миллат набудааст. Имруз дар кишвархои хорич садхо чавонони точик тахсил мекунанд, ки албатта дидгоху маьрифаташон нисбати "инчоихо" болотар аст. Агар онхо бо бинишу назари тоза ва маърифаи баланди сиёсии худ омада вориди порлумону вазоратхонаи мо бишаванд, оё метавон ба бехбудии хаёти чомеаи чавон ва кишвар умед баст? Дар ин бобат Каюмарси Ато назари некбинона дорад.
-Ҳоло дар кишварҳои хориҷи дуру наздик ҳазорҳо ҷавон таҳсил мекунанд, ки биниши муосир доранд ва бо омадани онҳо ва ворид шуданашон ба идораҳову сиёсати Тоҷикистон ин вазъ тағйир хоҳад хӯрд. Фикр мекунам, ҳар кадоме онҳо аз пуштибонии кишварҳои ғарбӣ низ ҳимоят хоҳанд ёфт. Зеро ҷаҳони ғарб мехоҳад бо истифода аз нерӯи ҷавонҳо раҳбарони авторитарро, ки солҳост дар сари қудратанду аксаран бо бозиҳои дугона ҳукумати худро нигоҳ медоранд, барканор ва ба ин васила ба натиҷаи аҳдофи худ наздиктар шавад.

Рузноманигор Далери Гуфрон паҳлӯҳои осебпазириро дар камсаводи мебинад. Хилватшохи Махмуд бошад гум кардани хуввияти милли ва асолати точикиро асоситарин зарба ба чавонон медонад. Рузноманигор Абдукодири Абдукаххор бошад адами таваччух аз суи макомоти кудратиро бехтарин далел барои осебпазирии хаёти чавонон мехонад.

Ба ҷои охирнавишт
Бояд аз имруз вузарову руасову рохбарони ояндаи чомеаи худро аз дохили ана хамин кишр ба вучуд овард ва бештарин сармоягузорихоро,кумакхоро,таваччуху эьтиноихоро ба масоили онхо во гузошт. Шояд дигар осебе ё худ мушкилоте,ки чомеаи чавони точикро тахдид мекунад ин мушкилоти фарханги бошад, чун мебинем,ки имруз тахочуми фарханги Гарб лахза ба лахза гуи ба чавонон тахдид мекунад ва бояд нисбати ин масьла бетараф набуд.Он хама талошхое,ки хукумати кишвар барои чавонон икдом мекунад нокифоя хаст ва хукуматро лозим аст бехтарин ва бузургтарин харакотро ба самти халли мушкилоти хаматарафаи чавонон равона кунад.

Р.Бобочонова:Занонро дастгири мебояд!

2010-03-24T03:31:00.000-07:00

Баҳори хучастапай ва хучастасиришт ҳам фаро расид,аммо имсол аруси сол дар ҳоле меҳмони кишвари мо шуд, ки фазои Точикистонро машгули ракобати аҳзоб ва натоичи интихоботу дигар маъракаҳои сиёси мебинад.Бо манзури донистани як дидгох, аз равзанаи андешаи як зани сиёсатмадор, зане шиновар дар рудхонаи сиёсат, доктори улуми филолог ва профессор, мудири кафедраи журналистика ва назарияи тарҷумаи ДДХ ба номи Б. Fафуров саркорхонум Раъно Бобочонова, суҳбате оростем,ки нахустин суоли пешниҳодшуда ин буд:

Муаллимаи азиз,нахуст суолро мехостам рочеъ ба интихобот бипурсам. Баҳори имсол дар ҳоле огоз шудааст,ки фазои сиёсии-ийтимои кишвар таҳти таъсири интихобот карор дорад.Бардошти шумо аз ин фазо чигуна аст?

Ман андеша дорам, ки интихоботи имсола зоҳиран оромтар гузашт ва нишони корбарии аҳзоби сиёси дар давраи аз интихобот то интихобот буд. Аҳолии кишвар, аз чумла намояндагони аҳзоби сиёси ба кафолати президент эътимод бастанд ва он кашмакашу чанчолҳои интихоботи соли 2005 набуд. Рекламаҳои сиёсие, ки таҳкиркунанда буд дар интихоботи соли 2010 чой надошт. Дахолати макомоти ичроияи ҳокимияти давлати ба кори интихобот низ эҳсос намешуд ва худи намояндагони аҳзоби сиёси ба он ишора карданд. Камбудиҳо буданд аз кабили суст будани баъзе раисони ҳавзаҳои интихоботи, ман намехоҳам номашонро зикр кунам, лекин мазмунан вакте чомеаро ба исломи ва гайриисломи таксимбанди мекарданд ё ба танкиди беасос мегузаштанд номзадҳо ба вакили онҳо ҳомуш буда муросокории зиёдашон ба назар мерасид. Дар шакли умум бедории сиёсии мардуми мо, таваччуҳ ба интихобот ҳамчун як вокеаи чиддии сарнавиштсоз на чандон зуҳур ёфтааст. Аз як чониб баъзе аҳзоби сиёси танҳо дар арафаи интихобот фаъол мегарданду боки корашон маълум нест. Аз чониби дигар аҳоли, ки ман мушоҳида мекунам, ба интихобот бетафовут ҳастанд ва аз он нодида мегиранд.

Оё Шумо ба унвони як сиёсатмадор гуфта метавонед, ки занҳо дар ҳаёти сиёсиву иктисоди ва фараҳангии Точикситон тавонистаанд ба ҳуд чойгоҳ ва макоми муассиреро ихтисос бидиҳанд ва оё имруз саҳми ишон дар ҳама чабҳаҳои зиндаги эҳсос мешавад ё на?

Дар ватане, ки феминизм галаба кардааст, ман дар назар дорам Шветсия ё Британия ин кадар норозиги аз вазъи занон вучуд дорад. Онҳо пайваста кушиш доранд, ки шароити занон беҳтар шавад.Дар ҳолати Точикистон бошад, имруз танҳо орзуи бо онҳо баробар шудан аст. Ба он андозае нест, ки аз он рози шуда хотирчамъ гашт. Дар сатҳи миёна, дар соҳаи идеологиву фарҳанги мавкеи назаррас доранд, вале дар арсаи иктисодиву сиёси эҳсос намешавад .

Мехостам ба ин нукта рушани андозед, ки сабаби поин будани сатҳи фарҳанги сиёсии занҳои точик махсусан деҳотиён дар чист?

Дар тарбия, кадом оилае медонед, ки духтарашро барои ба мансаби сиёси расидан омода кунанд. Вазифаи волидайн духтарашро калон карда барвакт бо номи нек шавҳар диҳад, ё аз сараш сокит кунад. Андешаи духтар хонда чи кор мекунад сахт реша давондааст хусусан дар деҳот.

Хуб, ба андешаи Шумо имруз зани точик дар арсаи сиёсату умури давлатдори ва умуман дипломатия чи накшеро соҳиб аст?

Шумо вазирзан ё дипломатзани точикеро медонед, ман мутаассифона аз фаъолияти онҳо бехабарам, дар назари ман дар гузаштаи шурави Бихочал Рахимова чунин нафар буданд. Вале бо як гул баҳор намешавад.

Мегуянд имруз дар порлумон ва дигар ниҳодҳои давлатии Точикситон занон ҳузури густурдае надоранд ва мучиби аслии ин иддаоро маҳз беэътимоди ва бечуръатии худи занон медонанд.Шумо дар ин маврид чи андеша доред?

На занони бачуръат ва кордон зиёданд. Яке аз мушкилоти онҳо маблаг надоранд ва сониян аз зинаҳои поени тайёр намекунанд ба ракобати сиёси. Дар чаҳони мардон ба сиёсат даст задании занон бисёр душвор аст.

Хонум Бобочонова, агар Шумо ворид шудан ба Порлумонро медоштед бештар ба кадом масоили чомеа мудоҳила мекардед?

Дар соҳаи ичтимоиёт: макоми модари танҳоро ба конун ворид сохта имтиёзҳое ки у замони шурави дошт баркарор мекардам. Яъне зан эҳсоси вокеи дошта бошад, ки давлат дорам чи гам дорам. Шартномаи никоҳу маҳрро як маънидод карда онро ба ҳаёти занон ворид карданашро фикр мекардам. Доир ба ташкили чои кор, маоши шоиста, вазъи мактабу богчаҳои алтернативи, соҳаи нотариати алтернативи, ташкилотии тафтишоти алтернативи конун баровардан ташаббус нишон медодам.

Суҳбатамон аз баҳор шуруъ шуд во бо баҳор ба интиҳо мерасад.Агар паёми баҳоронае дошта бошед, бифармоед?

Баҳор муъчизаи табиат аст, зеро танҳо дар баҳор табиат бори дигар эҳё мегардад. Лек умри инсон , ки гузашт дигар бебозгашт аст таманнои онро дорам, ки ба кадри инсон бирасем ва ҳама чиз ба хотири инсон бошад.

Ин мавод дар нишони зер низ мавчуд аст:
Ахтари зулматсуз

Матбуоти Амрико

2010-03-10T19:29:00.000-08:00

Чанд сатри таърих

Дар Аврупо дар карни 18 чузвхо ва варакахои иттилоотие барои нахустин бор ба таври рузнома чоп ва пахш мешуд.Тибки иттилои ба даст омада , пас аз карни 19-ум теъдоди хонандагони рузномахои аврупои зиёд гардид ва ба хазорони милиёнхо хонандагон расид.

Дар рузномахои авалия он гуна,ки дар хабар аст,махдудиятхо мушохида мешуд,манзурамсифати хачму мухтавост.

Аммо дар Амрико бошад,матбуоти рузонаи арзон тибки як манбаъ ба соли 1892 рост меояд.(доири ин руйдод дарз зер хохам гуфт)Ин рузномахо нахуст танхо дар шахри Нию Ёрк тавзех мегардиданд, аммо пас аз муддати на чандон дур дар тамоми шахрхои бузурги шарки Амрико ин рузнонмахо ба таври густурда густариш ёфтанд.Ва дар нахустин солхои карни 20-ум рузномахои шахри (минтакави Ф.А) падидор гардид,ки аксар манотики ИМА ро пушиш медод. Дар тайи даврони мухочират анбухи рузномахои фаровоне бо забонхои ачнаби дар Амрико интишор гардид дар соли 1811--1897 рузнома бо забони олмони дар шахрхои шарку гарби Амрико мунташир мешуд.Аммо кайд кардан ба маврид аст,ки бузургтарину боэътибортарин рузномахо "Зе Нию Ёрк таймз" (The New York Times) ва "Лондон таймз" (London Times)буданд,ки дар соири кшвархои аврупои ин ду рузнома мавриди фуруш ва таваччух карор мегирифтанд.

Дар Амрико хамчунин интишори рузномахои ба сурати як пеша даромада аст.Агар чи рузнонахо дар ИМА махалли хастанд, аммо ба хеч вачх тамоман дар моликияти афроди махалли карор намегиранд.Беш аз 70 дарсади ин рузномахо ба василаи ширкатхои интишороти контролу назорат карда мешаванд.Дар баъзе аз ин рузнонмахо хамонанди бисёре аз рузномахои аврупои моликон сиёсатхоро таъин мекунанд ва сардабирону рузноманигорн онро пайрави мекунанд.

Бояд гуфт ,ки бо зухури интернету кутуби электруни ва сомнонахои иттилооти ба тадрич теъдоди рузномахо афзоиш ёфта шумори хонандахо коста гардида истодааст, хоса дар Амрикову Аврупо.

"Паблик Оккюренс"

Тибки иттилои як расонаи интернети нахустин рузномахои Дунёи Нав (Амрико Ф.А) дар Бостон шахри хозираи иёлати Масачусетс нашр мешуданд.Ва бо нахустин икдом 25 сентябри соли 1690 бо нашрияи "Паблик оккюренс"-руйдодхои сиёси ва чамияти огоз ва кушиш карда шуд,ки он хам хаводиси дохили ва хам хоричро фаро мегирифт.Ва аз тарафи Ричард Пиерс нашр мегардид.Аммо ин нашрия танхо як руз давом кард ва ба таври ичбори аз тарафи хукумати мустамликадорони Бритониё аз фаолият боз монд. Ва дуруст баъд аз 14 сол дар соли 1704 "Тхе Бостон Ниюз Леттер" тавлид ёфт ва он ба таври конуни 72 сол фаолият бурд.Ин аввалин рузномаи хакики дар Бостон ва дигар мустамликахо ба шумор мерафт.Аввалин маколаи ин рузнома24 Апрели соли 1704 нашр ёфт ва зухури он ба як ходисаи фаромушнопазир дар таърихи Бостон ба хисоб мерафт.Он аз тарафи Чон Камбе нашр мегашт ва нашрияи аввал шомили як вараку ду сахифа буд.

Аз "Бухорои шариф " то "Чароги руз"

Расман огози таърихи матбуоти точик бо нашри аввалин шумораи "Бухорои шариф" дар 11 марти соли 1912 нисбат дода мешавад.Вале пажухишгарон тазкира ва осори насри кадими точикро зинаи аввали журналстикаи точик мешуморанд.Чи тавре,ки аз таърихи он медонем,дар нимахои 2-юми асри 19 ва огози асри 20 бархе аз нашрияхо чоп шуданд,ки матолиберо бо забони точики нашр намуданд. Ва дар даврони Шурави бошад, матбуот зери назорати шадиди давлату хукумат карор дошт, вале дар ин давра низ аз талошхои озодбаёни дар бархе аз онхо ба мушохида расидааст.Масалан ибтидои солхои 90-уми асри 20 давраи шукуфоии матбуоти озоди дар Точикситон шуморида мешавад,ки нашрияхои монанди "Чароги руз", "Растохез", "Сухан", "Адолат" ва монанди инхо нисбат дода мешавад.Аммо мутаасифона дар солхои чанги "бемаъно"-и Точикситон солхои 1992--1997 дахо журналистони точик кушта ва садхо журналистони бохунари боистеъдод кишварро тарк намуданд.

Хуб, инчо боз ру меорем ба Амрико.Дар авоили солхои 1800 ИМА вориди мархилаи рушду тараккиёти технологияи босуръат мегардад,ки он бо огози реалии "воситаи алокаи мудерн" нишона гузошт.Ихтирои киштихои буги,рохи оохан ва телеграфхо аз асари куввахои бодию истифодаи аспхо чун наклиёт ба давраи алокаву комуникатсия оварда расонд. Дастгохи баландсифату босуръати чопи масири рушду нумуъро пеш гирифт.Ноширон дарк намуданд,ки ояндаи судбахшу манфиатноки рузномахо вобаста ба арзон намудани онхо ва афзудани реклому таблигот мебошад. Ва дар фосилаи на чандон зиёд матбуот аз сатхи пасти хонанда ба дарачаи бузургу густурдаи гурухи мутолиагарон дакка зад.Бояд гуфт,ки тамоми ин ноширон мардони рох ва суботкор буданд.Онхо идеализмро бо ифтихори милли муттахид намуда ва рузномахои онхо баори кисми аъзами мухочирон воситаи омухтани тарзу шеваи зиндагии мардуми Амрико гардид.

Ракобат омили рушд

Аз соли 1820 такрибан 25 рузномаи харруза ва зиёда аз 400 хафтавор дар ИМА нашр ва дарч мегардид.Хорас Грилех "Нию Ёрк Трибюн"-ро соли 1841 ташкил дод ва он яке аз рузномахои муассир гардид. Ва дигар рузномахо амсоли "Нию Ёрк Таймз", "Балтимор сан" ва "Чикаго трибюн" дар солхои 1850 таъсису ташкил ёфтаанд. Ду шахси бузургу сутург дар ин замина,ки зикри номашонро инчи мухим медонам, инхо Чосеф Пулитзр ва Вилиям Рандолф мебошанд,ки баъд аз чанги шарванди (1861--1865 Ф.А) ба истилох "имерияи" рузномаро бунёд намуданд.Ракобати шадиду сахти ин ду "Журнализми зард"-гузоришхои хангомахезу одатан гайри дакик бо максади чалби хонандагонро ба вучуд овард. Занчири рузномахо тахти чунин моликият ва сохибият то авоили карни 20 як симои умдаро гирифт.

Аммо бо ракобатхои чидди барномахои телевизиюни нигох накарда, баъд аз Чанги дуюми чахон насли чавону калонсоли Амрико хар хафта рузномахои рузонаро аз дасти мутолиа мегузарониданд.Аз хама бонуфузтарин ва боэътимодтарин рузнонмахои рузонаи Амрико инхо : "Зе Валл Стреет Чурнал", "Зе Нию Ёрк Таймз", "Лос Анчелос Таймз" ва "Вошингтон Пост" мебошанд. Ва аммо шумораи умумии рузномахо дар соли 1946 ки 1.763 буд дар соли 1999 ин адад ба 1.438 расид.Бо вучуди ин теъдоди рузномахои рузи шанбечопшуда,соли 1946 аз 497 адад ба 905 дар соли 1999 расид,ки ин ба хисоби умум бо дар назар гирифтани рузнома хафтавор ба 2.388 рост меояд.Ин адад шумораи баландтарини рузномахоро нишон медихад.Дар Амрико тибки баъзе манобе зиёда аз 2343 рузномахои хамаруза аст,ки ин хело теъдоди калон мебошад. Барои киёс дар Аврупо , масалан Олмон ки дорои 82.4 милиён ахоли мебошад, 405 рузномаи харруза мавчуд аст, ки 26 тои ин рузнома хафтавор мебошанд ва харруз 28 милиён адад рузнома ба фуруш меравад ва ба хисоби умум 73 фоизи мардуми ин кишвар рузнома мехонанд.Ин теъдодро кам шуморидани нестам ва бо илова бар ин як хабарнигори дорои 2 сол тачриба дошта маоши 34.000 евро мегирад ва аз ду сол боло бошад,43.600.

Аммо имруз дар Амрикои дорои ахолии зиёда аз 300.737.973 рузномахо дучори ракобатхоянд, на танхо аз шабакахои телевизиюни,балки аз тамоми ВАО шомили шабакахои интернетии шахсикунонидашуда,телевизиюнхои якчояамалкунанда,нашрияхои махсуси манфиатрасон ва дигару дигар.

Харчанд,ки рузномахое чун "Зе Волл Стрит Чоурнал", "Имрузи ИМА", "Зе Нию Ёрк Таймз", "Лос Анчелос Таймз" ва "Вошингтон Пост" дастраси мардум мешаванд ва дар тамоми шахрхову манотик фурухта мешаванд,аммо мо наметавонем онхо рузномаи милли унвон намоем ва дар Амрико рузномаи милли вучуд надорад-мегуяд як манбаи иттилооти.Бо истиснои шумораи кам тамоми рузномахо дар Амрико аз тарафи ширкатхои бонуфуз, шахсиятхои баруманд ва оилахои сарватманду доро хусуси гардонида шудаанд.Бояд тазаккур дод,ки хар иёлат ва шахр дорои рузномахои гуногуни худи аст, аммо рузномахое чун "Зе Нию Ёрк Таймз" ва "Вошингтон Пост" ва дигархо,ки харруз нашр мегарданд, дастраси тамоми ахоли мебошанд.Ва лозим ба ёдоварист,ки маоши як журналисти хубу кордон дар як сол аз 40 то 50 хазор доллари амрикоист.

Бо манзури рушани андохтан ба рузномахо метавонам ин фактро манзури хонанда карор бидихам, ки дар соли 1960 хар руз дар Англия беш аз 1 рузнома ба нисбати хар хонавода ба фуруш мерасид ба таври мутавассит 112 рузнома барои хар 100 хонавода буда,аммо ин нисбат аз он пас ба пайваста дар холи кохишёбист.Имруза камтар аз 90 рузнома барои хар 100 хонавода ба фуруш мерасад.

Ё худ тибки иттилои ноширон ва мухарирони Амрикои аз сабаби ракобатхо нисбат ба дигар васоити алока шумораи рузномахои харруза тайи ним асри гузашта кохиш ёфтааст.Аз соли 1970 ин чониб шумораи рузномахои бегохи (шомгохи) паст гаштааст, дар холе, ки теъдоди рузномахои бомдоди ва шанбеги ру ба афзоиш ниходааст.

Бо далели мукоиса, масалан соли 1950 шумораи рузномахои харруза дар ИМА 1.772 -ро нишон медод дар холе,ки соли 2000-ум теъдоди онхо ба 1.480 фаромад.Аз ин ру метавон зикр кард,ки гардиши рузномахои харруза ру ба кохиш нихода истодааст.Лозим ба ёдоварист,ки реклом ё пайёмхои бозаргони хамвора ичрокунандаи накши назаррас дар рузнома ба хисоб меравад.Ва манобеи асосии даромади рузномахои Амрико махз аз хамин хисоб аст.Хатто дар кучактарин гушаи рузнома онро дидан мумкин аст.

Ба таври умуми хар руз дар Амрико такрибан 55 милиюн рузнома ба фуруш меравад 59 милиюн рузномаи шанбеги.

Дар зер теъдоди рузномахои ИМА тибки омори 1990-2005-ро манзур мегардонам.

Теъдоди рузномахои ИМА тибки омори 1990-2005

Сол	Рузномахои бомдоди	Рузномахои шомгохи	Мачмуъи рузномахои рузона	Рузнмохои шанбеги
1990	559	1084	1611	863
1991	571	1042	1586	875
1992	596	996	1570	891
1993	623	954	1556	884
1994	635	935	1548	886
1195	656	891	1533	888
1996	686	846	1520	890
1997	705	816	1509	903
1998	721	781	1489	898
1999	736	760	1483	905
2000	766	727	1480	917
2001	776	704	1468	913
2002	777	692	1457	913
2003	787	680	1456	917
2004	814	653	1457	915
2005	817	645	1452	914

Манбаъ: Editor and Publisher Yearbook data
Ахтари зулматсуз

Матбуоти озод аз нигоҳи Шумо?

2010-03-09T18:59:00.000-08:00

Ҳама сола бо фарорасии зеботарин фасли сол баҳори хуҷастапай дар кишвари офтобруи мо як қатор ва силсила ҷашнҳо таҷлил мешаванд.Аз ҷумла 8 март-Иди Модарон, 11 март-Иди матбуот,ҷашни Навруз ва дигар ҷашнҳо. Ва рузноманигорони мо ҳама сола иди касбии хешро дар ҳамин рузи 11 март ҷашн мегиранд, зеро 11 марти соли 1912 яьне 98 сол қабл аз ин нахустин шумораи тоҷикии "Бухорои Шариф" нашр гардида буд.Нахустин шумораи ин нашрияи тоҷики баҳонае шуд то ҳама сола дар ҳамин руз иди матбуотро таҷлил менамоянд.Бо ифтихори ин ид нигоранда пеши худ ҳадаф гузошт то бо чунин суоли одие чун "Матбуоти озод аз нигоҳи Шумо?" бо чанде аз кормандони васоити ахбори омма ва рузноманигорон муроҷиат кунад.
Қаблан фарорасии ин идро ба ҳама ҳамкасбон ва рузноманигорони шуҷои тоҷик шодбош гуфта барояшон қалами бурро ва фикри бикр мехоҳам.
Дар зер мутаваҷҷеҳ бошед ба дидгоҳҳо аз равзанаи андешаҳо!

Хуршеди Атовуллоҳ, сардабири ҳафтаномаи “Фараж”

Журналистика маъшуқаи бевафоест, ки бо каме беэътинои метавонад фаромуш кунад. Яъне мебояд пайваста дар эҷоду каламфарсои боши, зеро дар муқоиса бо назму наср журналистика ва журналист фарзанди вақт аст. Кам андар кам мешавад, ки осори касе аз рузноманигорон мисоли Отахон Латифи барои наслҳо куҳнанашаванда бимонад.Матбуот бошад,ҷавлонгаҳ аст ва мавқеъ ёфтан натанҳо ҷуръату истеъдод мехоҳад балки вақту фурсати таърихи ҳам ин имконро медиҳад. Матбуоти имруз ҳамин фурсати кутоҳи таърихиро фароҳам овардааст ва бо вуҷуди зери фишори пайвастаи равони будан чавлонгаҳе барои ононе аст ки мехоҳанд ҷуръату ҷасорат ва истеъдоду саводи хешро ба намоиш гузоранд. Барои ҳамин ҳар касе истеъдоду ҷасорат дорад бояд аз ин фурсати кутаҳи таърихи истифода барад.

Маъсуми Муҳаммадраҷаб хабарнигори Родиои Озоди дар шахри Хучанд
Озодии расонаҳои мустақили кишвар имруз осебпазир шудааст. Махз ба рузи матбуоти точик - 11 март гузоштани додгохи се нашрияи маъруфи кишвар - Миллат, Озодагон ва Азиа Плюс худ баёнгари он аст, ки озодии матбуоти мустакил дар Точикистон осебпазир аст. дар сурати баста шудани фаъолияти ин расонаҳо озодии матбуот куллан зери суол меравад. Агар хам ки расонахо хак бароварда шаванд, боз хам худи ин икдом худсенсури дар васоити ахбори умуми кишварро сахттар мекунад. Ин хам дар холе ки матубот дар Точикистон дар як мархилаи аз нигохи сиёсиву иктисодӣ хеле душвори рушд карор дорад . Ва дар чунин вазъ давлат ва ниходхои давлати ба чои дастгири ва кумак чахорчуби фаъолияти онхоро тангтар мекунанд. Як чизи мухим ин аст, ки харчанд конунхои Точикистон дар бораи матбуот бад нестанд, аммо кафолати аник ва рушани дахлнопазирии фаъолияти расонахо таъин нашудааст. Конунхои нокоил имкон медиҳад ҳар кас ё ҳар ниҳоде хоҳад сӯи матбуот санг меандозад.

Муллоев Шариф Боқиевиҷ
Рузноманигор,устоди Донишгоҳи славянии шаҳри Душанбе
Матбуоти сифр озод,дар мо вуҷуд надорад,бо ном ва аз руи қонунҳо озод ҳаст,вале чорчубаҳои муайянро ҳамеша риоя бояд кард. Дар фазои итиллооти ҳастанд рузномаҳое,ки доги рузро инъикос мекунанд,аммо онҳо ислоҳи хешро намеёбанд.Рузномае,ки маводи танқиди чоп мекунад,ба оппозитсия номнавис мешавад!Маъмурият ба чашми душмани ба онҳо нигоҳ мекунад!

Иршод Сулаймони устоди ДМТ

Озодии матбуот, умуман ВАО ба таври мутлақ вуҷуд дошта наметавонад. Ин навъи озодии матбуот хоси ҳеҷ гуна кишваре буда наметавонад ва аз ҷумла Тоҷикистон. Дар ҷомеаи, ки ҳукумати иҷроия ва шохаҳои дигаpи ҳокимият мушкили зиёд доранд ва дар бораашон суханҳои гуногун вуҷуд дорад, матбуот озод буда наметавонад. Ба озодии матбуот дар Тоҷикистон аз ҳамин назария баҳо дадан имконпазир ҳаст. Озодии матбуот танҳо ҷанбаи юридики надорад, ҷанбаҳои сиёсиву иқтисодии онро низ бояд дар назар гирифт.

Абдуқодири Абдуқаҳҳор хабарнигори ҳафтаномаи "Вароруд"
Дар робита ба озодии матбуот бояд гуфт, ки имруз дар Тоҷикистон он ба таври зарури ва ончунони, ки бояд рузноманигорон дошта бошанду аз қавонину аснодҳои зарури, ки ҳангоми омода кардани матлабҳояшон аз он истифода кунанд, матаассуф ҷомеъаи рузноманигории тоҷик ҳануз ҳам дар ин росто мушкил доранд. Ба додгоҳ кашидани як чанд рузномаҳои мустақил дар марказ ва ин ҳама қабл аз интихоботи порлумони яке дигар аз фишорҳои ҳукумати кишавр ба матбуоти озод унвон мешавад. Ин ҳама дар ҳолсест ки ахиран раиси ҷумҳур як кавонине қабул ва ба тасвиб расонда буд ки бояд шахсони мансабдор ба матлабҳои интиқодии рузноманигорон вокуниш нишон диҳанд. Пас аз чунин бархурди ҳукумату аввалмақомҳо дунёвияти Тоҷикистон зери суол қарор мегирад

Абдувосит Салимзода, хабарнигори родиои “Садои Хуросон”
.Вақте сухан дар бораи матбуоти озод меравад, бояд қабл аз ҳама дар мавриди озодии сухан изҳори намуд, зеро ин ду мафҳум дар тавъам бо ҳам арзи ҳасти мекунанд. Ба назар мерасад, ки дар фаҳмиши мо озодии сухан ҳамчун шеваи баёни ҳар чи хоставу нохоста аст,зуҳур мекунад. Аммо набояд дар тафсири ин маъни аз арзишу ормонҳои милли, ки аз дергоҳи таърих ҳамчун рукни муҳими ҳастии маънавии мардуми мо қавонини нонавиштаи ахлоқиро эҷод кардаанд, сарфи назар шавад. Тибқи қонунҳои амалкунанда дар Тоҷикистон озодии баён дар оинаи матбуоти озод ба шоистаги пиёда мешавад ва санаде бар ҳақиқати ин андеша нуфузи рузномаҳои мустақил дар қаламрави кишвар маҳсуб мегардад. Тули чанд соли охир арзи вуҷуд кардани чандин нашрияҳои мустақил ва маҳбубияти онҳо миёни мардум бозгуи ин ҳол аст.Ногуфта намонад, ки мафҳуми куллии озодии баён дар ҳеҷ як ҷомеа ба сурати воқеии худ амали намегардад.Ҳамин гуна ба андешаи ман озодии баён дар кишвари мо мавҷуд аст, ҳарҷанд заминаҳои қонунии он ниёз ба такмил доранд.Бо истифода аз фурсат тамоми ҳамкасбони хешро ба фарорасии рузи матбуоти тоҷик таҳният мегуям ва таманно мекунам, ки хомаашон саршор аз меҳру ихлос бошад ва матолибашон тасхиргари қалбҳо гарданд.

Хилватшоҳ Хоҷаев сармуҳаррири ТВ "СМТ"
Озодии навишт ба назарам ҳаст, аммо аз озодии навиштан то баёни озод роҳест тулони ва пур аз хамгашту кутал. Агар ҷое озоди ба маънии аслиаш ҳам вуҷуд дошта бошад, сонсури дохили (сарпараст, маблаггузор, муассис) имкон намедиҳад, ки эҷодкор комилан озоду рушан чизеро ё матлаберо бигуяд, яъне боз ҳам озоди маънои нисбиро ба худ касб мекунад. Тафовути Тоҷикистон аммо аз минтақа (манзурам Осиёи Маркази аст...ба ҷузъ Қиргизистон) аз замин то самост, дар маҷмуъ озод будан, озод зистан ва озод гуфтан ин расидан ба ҳақ аст, агар он ҷо нестем, пас чи мегуем?

Интихобот:хакикат ё фалъш?

2010-03-06T22:56:00.000-08:00

Он идда аз мақомоти кишвар, ки мегўянд ҳама чиз шаффофу озод буд ва ғолибу мағлуб муайян шуданд, ҳамонҳоеанд, ки бо таҳлилҳо ва пешгўиҳои бепояи худ Президентро ба иштибоҳ бурдаанд.

Ҳикматулло Сайфуллозода: «Овозҳои мардум ва шиддати таблиғии ҲНИТ пояҳои девори Ҳукуматро ба ларза овард».

Эълони натоиҷи интихоботи парлумонии рўзи 28-уми феврал муҷиби эьтирозҳои шадид аз сўи аҳзоби сиёсии кишвар, ба вижа ҲНИТ ва ҲСДТ гардид. То кадом андоза ин натиҷагириҳо аз ҷониби Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Тоҷикистон (КМИР) метавонад дуруст бошад? Оё масъулини ҲНИТ иқдомҳои ҷиддиеро алайҳи ин натоиҷ хоҳанд гирифт?

Бо манзури рўшани андохтан ба ин нуқта бо намояндаи ҲНИТ Ҳикматулло Сайфуллозода мусоҳибае анҷом дода шуд, ки дар зер оварда шудааст.

-Ҷаноби Сайфуллозода, тибқи маълумоти КМИР ҳизби шумо дар интихоботи рўзи якшанбе чизе бештар аз 7 дарсади райъи мардумро соҳиб шудаасту халос ва ин ҳам дар ҳоле, ки ба иддаои Муҳиддин Кабирї, ҲНИТ дар интихобот бештар аз 30 дарсади овозҳоро ба даст овардааст. Ба назари Шумо кадом иддао дуруст аст ва бо чї далелҳо?

- Бисмиллоҳир раҳмони-р-раҳим! Мутаасифона, мушкилоти ҷомеаи мо дар он аст, ки як ниҳоди расмии давлатї ҳарфи дуруст ва мантиқиеро изҳор дошта наметавонад. Ин ҷо масъулини ниҳоди алоҳидаеро низ гунаҳгор гирифтан мушкил аст, чун баъзеи онҳо дар қалби хеш воқеан дардеро эҳсос мекунанд. Ба назари банда ин ҷо мушкил дар низоми коргузорї ва "итоатпазирї"-и ҳама ба мақоми ба ҷомеа номаълуме бастагї дорад. Ин аст, ки ҳар ҳарфе намояндаи мақоми алоҳида изҳор медорад, ҳарфи ў нест, ҳарфест иттихосшуда аз ҷойи дигар, яъне ба истилоҳ «аз боло».

Ман аз таҷрибаи хеш дар КМИР (ҳамсўҳбати мо аз соли 2000-ум то соли 2005 узви КМИР буд) медонам, ки аъзои пайвастаи ин ниҳоди интихоботї дар муйаян кардани раъйи мардум чандон ширкате надоранд. Ин доираҳои манфиатҳоҳ ҳастанд, ки дар тасмимгирии КМИР таъсири мустақим доранд. Онҳоянд, ки арқоми мавриди мақбули хешро барои КМИР пешниҳод мекунанд ва ин ниҳоди натиҷагирандаи интихоботї онро "тасдиқ мекунад". Ҳатто қабл аз эълони натиҷагирии интихоботи феълї ҳам аксари узви КМИР иттилои дурусте дар ин маврид надоштанд. Ин аст ҳақиқати талхе, ки дар низоми интихоботии мо сол ба сол тақвияти бештар пайдо мекунад.

Ба ин хотир, даъвои ҷониби дигар, ки бохтро барои ў таҳмил кардаанд, дигар барои мақомоти интихоботї қобили қабул буда наметавонад. Болои ин, дархости бозшуморї ва ё расидагї кардани шикоятеро дар заминаи қонунҳои кишвар, «ноором кардани суботи ҷомеа» арзёбї мекунанд, ки барои аҳли фаҳм хеле дарднок ва нигаронкунанда аст.

ҲНИТ дар интихоботи имсолаи парлумонї ба таври возеҳ ва раднашаванда нишон дод, ки ягона ҳизби мардумии кишвар будааст. Ман ин ҷо саҳм ва ширкатии аҳзоби сиёсии дигарро қобили эҳтиром медонам, вале бояд онҳо иқрор ва инро қабул дошта бошанд, ки дар баробари фаъолияти густурдаи интихоботии ҲНИТ, кори онҳо чандон таъсире надоштааст. Қобили ифтихор ва тазаккур аст, ки мо дар мавриди шиносондани барнома ва аҳдоф, фаъолияти фарогири тамоми қаламрави кишвар ва баҳсҳо дар қиболи ҳизби ҳоким муваффақ будаему райъи мардум ва шиддати таблиғии ҲНИТ пояҳои девори Ҳукуматро ба ларза овард. Ин як инқилобе буд, ки ранг надошт, инқилоби бузург дар қалбҳои мардум буд. Мо қалбҳои мардумро, новобаста ба қишр, мансубияти иҷтимої ва нажодии онҳо тасхир кардем. Вақте ҳар кадоме аз онҳо бо мо тамос мегиранд ва аз ғолиб омадан дар интихоботи имсола табрик мегўянд, шукронаи онро мекунем, ки масъулияти хешро дар назди миллати кишвар тавонистаем, анҷом бидиҳем.

Агар раҳбарияти ҲНИТ даъво мекунад, ки бештар аз 30 % раъйи мардум моли ҳизб аст, ин иқрор кардани ҳадди аққали он аст. Чунки тамомии назокатҳои баргузории интиҳобот ва афкори ҳокими ҷомеа, ба хусус таҳлилҳои доираҳои сиёсии дохилї ва хориҷї нишон медиҳанд, ки ҲНИТ барандаи аслии интихобот аст, вале дар палумон ҳизбе аксарияти курсиҳоро соҳиб мегардад, ки интихоботро ба куллї бохтааст. Пас хулосаи посухи ман дар ин маврид ҳамин аст, ки бигузор миллат худ қазоват кунад, ки кадоме аз ҳарфҳои натиҷагирии интихобот ба ҳақиқат наздик мебошанд, аз ниҳоди «олї»-и интихоботї ё аз раҳбарияти ҲНИТ.

-Интихобот доир шуд. Натиҷаҳо рўшан шуданд ва то кадом андоза бо риояти қонун ва озоду шафоф гузаштани он низ ба ҳамагон рўшан аст. Аммо оё ҲНИТ, ки натоиҷи интихоботро сохтакорона ва ноадолатона унвон кард, талоше барои ба додгоҳ шикоят бурдан ва ё барпо намудани гирдиҳамоии эътирозї мекунад?

-То ҷое ин масъаларо бо услуби суолгузoрии хеш рўшан ҳам кардед. Вале бояд бигўям, ки ҲНИТ наметавонад дар ҳама маврид аз ин ба баъд хомўш бинишинад, зеро дар бисёр марҳалаҳои ҳассос ва мушкилоти мавҷуди кишвар хомўширо стротежии хеш медонист ва гумон мекунам маҳз ҳамин гуна мавқеъгирї ба манофеъи миллат ва кишвар муносиб буд. Аммо, ин гуна хомушї боиси фишор болои ҳизб дар дохил ва аз хориҷ ҳам гардид. Имрўз вазъ тасмимгириҳои навро тақозо мекунад. Ҷомеа интизори онро дорад, ки оё як ҳизби сиёсї нисбат ба мушкилоти рўзафзуни ҷомеа ва нодида гирифтани манофеъи интихобкунандагон тавони изҳори ҳарфи муассир ва ҷиддиро дорад ё хайр?

Ба ин хотир, Шўрои сиёсии ҲНИТ баъди баргузории интихобот ва натиҷагирии қаблии он дар ҷаласаи хеш тамоми паҳлўҳои ин маъракаи муҳими сиёсиро мавриди баҳсу баррасї қарор дода, тасмим гирифт, ки мавқеъи хешро нисбати мушкилот ва конуншиканихои интихобот ошкоро изҳор бидорад. Албатта, иқдомҳои моро баъзе қишр ва доираҳои алоҳида ба ҳар маъно мефаҳманд, вале аз нигоҳи мо онҳо мантиқи баланди сиёсї ва ҳуқуқї доранд. Аввалин иқдоми эътирозии мо ин хориҷ шудан аз Шўрои ҷамъиятии Аҳдномаи ризоияти миллї мебошад.

Дувум иқдоме, ки ҲНИТ пеш гирифтааст, ин дар ҳамкорї бо як ниҳоди ҷиддии ҳуқуқї, мавриди омўзиш қарор додани санадҳои алоҳидаи интихоботист. Ва даъво пеш овардан нисбати қонуншиканиҳои ҷиддии ниҳодҳои интихоботї ва мақомоти маҳаллии ҳокимияти иҷроия ба Маҳкамаи олї ва дар баъзе мавридҳо ба маҳкамаҳои маҳаллї мебошад. Ҳоло кор оғоз шудааст ва рўзҳои наздик ҷомеа шоҳиди баҳси додгоҳии ҷиддї мегардад.

Савум иқдом, ин расонидани авзои равонии ҷомеа ва рўшан кардани мавқеи ҲНИТ ба ҷомеъаи ҷаҳонї мебошад. ҲНИТ ба ин хотир ҷандин сўҳбату мулоқотҳое бо корпусҳои дипломатї ва созмонҳои байналмиллалии муқими Тоҷикистон анҷом дод. Сўҳбате, ки бо ширкати сафирони кишварҳои Иттиҳоди Аврупо ва раҳбарияти ҲНИТ доир гардид, ба бисёре аз паҳлуҳои ин мушкилот рўшанї андохт. Мо намехоҳем, хомўшкунандаи алангаи оташ бошем. Гарчї доираҳои алоҳидаи Ҳукумат бо ишораҳои номуносиб моро «барҳамзанандаи суббот» гуфтан мехоҳанд. ҲНИТ хешро як ҷониби сулҳ медонад ва ҳамон нерўи муассири сиёсиест, ки бо иқдомҳои таҳаммулпазирии хеш дар барқарории субботи ҷомеа таъсири ҷиддї доштааст. Ин танҳо ҳарфи мо нест, ин ҳарфи доираҳои таҳлилї ва сиёсии дохилї ва хориҷии кишвар аст. Пас ин стротежиро мо ба ҳеҷ сурат тағйир доданї нестем. Чун манофеъи миллат ва кишвар дар он аст.

-Раиси ҲНИТ Муҳиддин Кабирї дар як нишаст изҳор дошт, ки ҲНИТ минбаъд муносибати худ бо Ҳукумат ва сиёсатҳои дохилию хориҷии он тағйир медиҳад. Ба назари шумо ин таҷдиди назар чи гуна метавонад амалї шавад?

-Бале. Мо аз ин ба баъд ҳарф ва мавқеи хешро дар нисбати ҳама гуна барнома ва иқдомҳои Ҳукумати ҶТ рўшан ва муносиб ба вазъият хоҳем гуфт. Ин ҷо ҳеч таҷдиди назаре дар стротежии мо нест. Мо ҳамон ҳарфе, ки доимо такрор кардаем, ҳамонро ҷиддитар хоҳем гуфт. Яъне ҳар гурўҳ ва ҳизбе ки манофеъи миллат ва кишварро бароварда месозад, дар кўмакаш ҳастем. Агар ба камбуд ва иштибоҳ роҳ медиҳад ва роҳи рушдро нодуруст интихоб мекунад, тавсия медиҳем ки ислоҳ шавад. Агар ин ду маврид мусбї анҷом нашуд, пас ошкор эълон медорем ки ин ҳизб ва ин гурўҳ тадбири пайдо кардани роҳҳои ҳалли мушкилоти ҷомеаро надорад ва бояд онро табдил кард. Албатта, он ҳам дар чаҳорчўбаи қонунҳои кишвар. Ин ҷо муҳим кадом ҳизб дар сари қудрат будан нест, муҳим ёфтани тадбири мушкилот ва бароварда сохтани ормон ва ниёзҳои миллат аст.

Воқеан ба ин савол ҷавоб додан барои банда хеле сангин аст, чун ин ҷо ҳайсият ва мақоми Президенти кишвар матраҳ аст. Мо аз қабл гуфта будем, ки дар эълони баргузор гаштани интихоботи озод ва шаффофият аз сўи Президент ҳам риск ҷой дошт ва ҳам ҷасорат. Ҳоло дидем ва дигарон низ диданд, ки интихоботи мо ба чї сурате анҷом гирифт. Он идда аз мақомоти кишвар, ки мегўянд ҳама чиз шаффофу озод буд ва ғолибу мағлуб муйаян шуданд, ҳамонҳоеанд, ки бо таҳлилҳо ва пешгўиҳои бепояи худ Президентро ба иштибоҳ бурдаанд. Маҳз ба ин хотир хешро сафед кардан мехоҳанд ва аз назди оинаи телевизион ва минбарҳои матбуотї канор рафтан намехоҳанд. Вале назари банда ин аст, ки ҳар кадом коре онҳо мекунанд, мушкилро аз пештара бештар мекунад. Ин гуна суханпардозҳо сатҳи муносиби фарҳанги гўш кардани ҷониби дигарро надоранд. Инҳо аслан тавони бардошти ҳарфҳои ҷониби дигарро надоранд. Минбарҳо ва шабакаҳои телевизионї аз худашон аст, ҳарчї зарур медонанд, мебофанду мегўянд. Аммо ҳарфи муҳимро намедонанд ё гуфтан намехоҳанд, ки дар миён обрўй ва ҷойгоҳи Президент қарор дорад. Пас пурсида мешавад, ки онҳо бо ин ҳарфҳои хушку номуносиб ҷомеаро қаноат мекунонанд ё худро? Оё бо ин тарзи муносибат заминаҳои беэътимодиро нисбат ба Ҳукумат бештар намекунанд?

-Ҷаноби Сайфуллозода, ба назри шумо оё ваъдаи Президент Эмомалї Раҳмон дар мавриди шаффофу одилона баргузор шудани интихобот иҷро гардид ё на? Агар на, пас кї метавонад дар нақзи ин ваъда гунаҳкор ё худ масъул бошад?

-Ҳадди аққал аксари ҷонибҳои ширкаткунандаи интихобот ба ин назаранд, ки ваъдаи Президент дар мавриди доир гардидани интихоботҳои шаффоф ва озод иҷро нагардид ва саволи матраҳи рўз ҳам ҳамин аст, чаро? Мо ба ин назар ҳастем, ки агар ваъда самимона буд, пас иҷро нашудани он низ аз кадом ҷонибе набошад, бояд самимона иқрор шавад. Ва онҳое, ки ин ваъдаро хилоф кардаанд, ба ҷазо кашида шаванд.

-Хуб, оё ин интихоботи ба истилоҳ "пур аз тақаллуб" барои фардои Тоҷикистон чї таъсире метавонад дошта бошад. Оё минбаъд мардуми одї, ки шоҳиди ваъдашиканиҳо аз ҷониби масъулини буданд, метавонанд, назарашонро ба сиёсатҳои дохилии кишварро тағйир бидиҳанд?

-Он ки интихобот чї таъсир ва чї зарбае ба обрўи Тоҷикистон мезанад, дар ин маврид дар боло ишораҳое доштем. Президент ҳам дар сўҳбати кўтоҳи хеш дар рўзи интихобот нисбат ба наҳваи баргузории он ошкоро изҳори назар кард. Мусаллам аст, ки муносибатҳои носолими ин маъракаи муҳим ба дурнамои муносибатҳои кишварҳо ва созмонҳои молии хориҷї нисбат ба Тоҷикистон таъсири мустақим хоҳад дошт. Оё фиристодани беш аз 500 нозири байналмилалї ба хотири тамошои фазои баҳории Тоҷикистон аст? Ҳаргиз! Ҷомеаи ҷаҳонї мехоҳад хулоса кунад, ки ҳукумате, ки низоми хешро демокротї мегўяд ва гўё рў ба рушд аст, муносибати хешро ба нерўҳои сиёсии дохилї ва афкори мухолиф дар амал чї гуна ба роҳ мондааст. Оё низоми ҳокими ин кишвар роҳро барои табдили ҳокимияти як ҳизб ба ҳизби дигаре боз нигоҳ медорад ё хайр? Оё шикасти хешро як ҳизб фоҷиа медонад ё як амри табиї? Оё омодаи пазируфтани шикаст ҳаст ё не? Оё низоми бисёрҳизбие, ки мегўянд, вуҷуд дорад, оё он як бозичаи зоҳирї барои ҷалби сармоя аст ё дар воқеъ миллат ҷойгоҳи неруҳои сиёсиро худ муйаян мекунад? Аслан ин гуна саволҳо посухи хешро маҳз дар ҳамин гуна интихоботҳо пайдо мекунанд.

Ба назари мо ин ҳама наметавонад аз нигоҳи равонї ва ахлоқї бетаъсир бошад.

Албатта дар дохили кишвар гурўҳҳое ҳастанд, ки аллакай дар бисёр маврид аз ҳама ҷиз дилсард гаштаанд, ба хусус он идда аз ҷавонони огоҳ, ки бори аввал ин гуна беэҳтиромї ба қонун ва таҳқир шуданҳоро дар шахсияти хеш дидаанд. Миллат ҳамон вақте огоҳмандона ва ҳушёр тасмими хешро дигар мекунад, ки ҳуқуқ ва ҳайсияти хешро эҳтиром бигузорад ва аз раъйи худ дифоъ кунад. Ба ҳар ҳол раванд ва наҳваи баргузориву натиҷагирии ин маъракаҳои муҳими сиёсї, на ба манфиати миллат буд, на ба манфиати низоми феълии кишвар.

Боқї ин Худованди манон аст, ки чорасози тамоми мушкилот аст. Дуо мекунем, ки ба ҳамагони мо тавфиқ бидиҳад, то ҳамаи иқдом ва хостаҳои хешро танҳо ба хотири ризои Ҳақ гирифта бошем.

-Ташаккур барои сўҳбати ошкоро!

- Худо нигаҳбони шумо!

Хеч неъмат бехтар аз фарзанд нест...

2010-03-03T19:02:00.001-08:00

Мегуянд хонаи бетифл чун зиндонест гамангезу сард.Дар вокеъ хамин тавр аст.Дар он манзиле, ки сару садову хаёхуи кудакон нест, дар он манзиле, ки садои гиряву хандаи тифле ба гуш намерасад, бидуни хеч шакку тардид он манзил зиндонеро мемонад, ки чуз як дари вуруду хуруч наметавон ягон равзанаи умеде дид.Инчунин дар хадиси шарифе омадааст, ки "зевари дунё се чиз аст:молу фарзанду зан"

Аз ин гуфтор бармеояд, ки дарди бефарзанди дардест чонкоху синасуз.Дар зер киссаи шахси мустаореро, ки аз ин ганчинаи хаёт бенасиб мондааст, манзур менамоям.
Бобои Шокарим аз зумраи он падаронест, ки аз дарди бефарзанди азоби рухи мекашид. Мавсуф бо хамсафараш Зумрадхонум солхои зиёд дар зери чатри вахдату хамдигарфахми умр ба сар мебаранд, вале мутаассифона аз ин меваи боги хаёт бенасибанд. Рости ин ду сохиби фарзанд буданд,аммо у бо хости Худованд хануз дар овони хеле кучак буданаш домони эшонро матрук карда буд ва аз хамон замон ин чониб Худованд ба ин ду дигар фарзанде арзони надошт.Эшон хамвора чун назарашон ба волидайне даст ба даст доштаи кудаке меуфтод, орзуву умед менамуданд, ки чун дигарон сохибфарзанд бошанд,аммо гуши кисмат дар ин мавридхо гунг буд.
Мусаллам аст,шахсе ё падаре ки фарзанд надорад, харгиз наметавонад лаззати отифаи падариро дарёбад. Ё модоме, ки кайфияти донистанро начашидааст, наметавонад лаззати донистанро дар худ эхсос намояд. Яъне то кас бемору дардманд нашавад, арзиши сихатмандиву саломатиро наметавонад бидонад.Мавлоно Балхи чи хуб фармуда:

Сина хохам шарха-шарха аз фирок
То бигуям шархи дарди иштиёк

Хуб, пас аз андешаву фикрони ва пас аз чандин мулохизахо билохира пиру кампир назди хеш карор гузоштанд, ки аз ятимхона кудаке аз чинси писар бигиранд, бо он хадаф ки уро хуронанду бипушонанд, то пас аз тарки эшон сахнаи зиндагиро, писар ёдгореву нишоне ва меросе аз хардуи инхо бошад. Бо ин карору тасмим Шокарим-бобо писараки нухсолаеро ба фарзанди мепазирад ва уро чун падари вокеъи зери каноди рахму шавкат чой медихад.Бо у мехрубони мекунад, соатхову рузхо бо у саргарму машгул мешавад. Бо ин хама зиндаги ба якбора ранги дигар мегирад ва дар мазъраи хушкидаву тираи калби Шокарим-бобо гиёхи умед ба фардо сар мезанад.
Далер (чунин ном ниходанд уро) бо мурури замон бузург мешавад ва Шокраим-Бобову Зумрадхонумро чун волидони хамхору мехрубон шуморида хурмати эшонро ба чой меоварад.
Бобои Шокарим ин марди начибу некном , ба нотавонию солхурдаги ва ба мую риши чун орд сафедаш нигох накарда, лахзае аз даст аз кору мехнат бар намедошт ва харгиз эхсоси хастаги намекард. Ба пиндори ин марди хирадманд одами ба мехнат сару кор надошта чун гирдуест хом ва касе уро кадру арзиш намекунад. Вокеан хак ба чониби уст,зеро мехнат аст, ки дар инсонро дар танури хеш ба камол мерасонад.
Табиист, ки баччаги ноши аз мардиву танумандист.Бо ин иддао, ки Далери чавон, ки хеле чобуку чакконест, чун Шокарим Бобо зодаву сарсупурдаи мехнат аст,аз кору бори рузгор хеч харрос надорад ва бо кумаки кудрату неруву иродаи устувор хамрохи падараш то гуруби хуршед дар дашту сахро бо араки чабин зери нури оташини хуршед рузро ба шом табдил медихад.
Албатта зиндаги бидуни камбудиву костаги намешавад ва зиндагии бидуни камбуди аслан сазовори зистан нест. Ба гуфти бузурге "Зиндагии ноозмуда сазовори зистан нест" Эшон чун дигар одамони замини (манзур дехкон) завраки умр меронданд ва аз чихати модди он кадар азият намекашиданд.
Бобои Шокарим мардест рузгордида ва дорои тачоруби гании зиндаги. Гармиву сардихои зиндаги обу тобаш додаанд. Бисёр дидаву шунида ба ибораи халки "гурги борондида"-ро мемонад. Хангоме, ки кас пои сухбату гарму саршор аз мухаббати у менишинад, дубори моил нест, ки даргохи уро тарк намояд, зеро аз хикоёту суханхои ширину хикматомез ва ибратбахши ин нотики нуктасанч кас халоват бурда, хешро дар олами саропо панду андарз ва маънавиёт дармеёбад.Хулоса зиндагии ачибу ибарбахш дорад Бобои Шокарим!
Падар махз туфайли чунин падар дар деха дорои арзишу эхтиром ва обруи баланд аст.Ва аз у ифтихор мекунад.
Бобои Шокарим дар дехааш бо доштани молу кол ном дорад.мегуянд "МОл дори-хол дори" дар урфият, ки ин комилан дуруст аст.Гусфанду бузгола ва гову колаи зиёде дорад, ки ба чарогох бурда чаронидани онхоро далер бар душ дорад.далери шучоъ хамаруза бо баробари сар аз болин бардоштани хуршед молхоро ба чарогох мебарад ва то гуруи хуршед онхо мечаронаду нигохубин мекунад.
Бо чунин минвол ва мачро рузхо яке паси дигаре сипари мегаштанд ва албатта шумораи молхо сол аз сол афзоиш меёбад. Бояд инро зикр намуд, ки Далер бо вучуди ана хамин масруфияташ мактаби миёнаро ки кисман хонда буд, бо бахои аъло ба итмом мерасонад ва чун дигар хамсолонаш дар дил орзуи ба даст гирифтани унвони донишчуйро мепарварад.Чун Бобои Шокарим худ марди илму савод буд, нисбати ин амр бетаваччухи зохир нанамуд.Аз ин ба давом додани тахсили Далер дар омузишгох рози гашт.Солхои донишчуи низ тай гашта,кунун у ба як марди комилу камолёфтаву рушдкардае табдил гашт.
Дар яке аз рузхои гарми тобистон аз набудани писараш истифода намуда Шокарим Бобо ба завчааш мавзуи хонадоршавии Далерро матрах мекунад ва мегуяд:
-Ана бубин, писари мо камол ёфт, шукронаи худо, тахсилро хам тамом кард ва холо чомаи марди ба тан дорад.Уро бояд ба худаш лоик чуфт намоем.Ту чи мегуи?
-Бале , дуруст фармудед дадош,Хонадор кардани фарзанд карзу фарзи мост.Оилаи уро бояд сомон дихем, зеро у мояи фахри мову шумост.
Хамин тарик харду розиги Далерро гирифта аз паи барпо намудани тую суй мешаванд.Онхо тасмим мегиранд, ки Сабрина ном духтареро, ки дар хамсоягии онхо мезист ва хеле халиму хоксор аст, хостгори намоянд.
Хамин тавр хам шуд. Издивочи далер бо сабрина нихоят хотирмон сурат гирифт.Ва харду аз хамдигар шоду масрур буданд.Хурсандиву хушнудии бобои Шокарим ва Зумрадхонум, аз ин ки эшон сохиби келини дастёру зебо гаштанд, хадду канор надошт.Хине, ки хешу табор, дусту акрабо ва пайвандону иштирокчиёни базми арузи парвонавор пиромуни шамъи дидори Бобои Шокариму Зумрадхонум чамъ мешуданд,Бобои Шокарим ба хам нигариста,бо садои шодибахшу лек дардолуд ва каноатмандона ин чумлахоро такроран садо медод:
- Имруз ки бо лутфу мархамати худованд сохиби як не , ду фарзанд гаштаем, худро хушбахтарин падар дар чахон мешуморам вадигар дар дил хеч хасрату ормоне надорам.Ман холо омодаам ба рахт барбастан, дигар боке нест,зеро каблан метарсидам ,ки бидуни фарзанд бенишону бесурог мемондам.Холо ки ин ду меваи боги хаётро Худо бароям арзони намудааст, дигар осудаам.Эшон ёдгоре аз ман хоханд буд ва дару хонаи ман насиби онхо хохад буд.
Инро мегуфту ашк мерехт,аммо хеч кас намедонист, ки ин ашки шоди буд ё ашки андух...
Бале дар хакикат фарзанд нури чашму чароги манзил аст ва бузург макоме дорад дар хаёти инсон, чаро ки у бузургтарин нишон аз хаёт ва падару модар аст.
Дигар холо ин манзил зиндон нест, дигар холо дар ин манзил садо гунг нест, хаёхуву садохо барпост.

2006
Khujand

Матонати зан

2010-02-24T20:06:00.000-08:00

Гуландом субҳи барвақт, қабл аз он, ки хуршед тулуъ намояд, аз хоби ширини тирамоҳи бархоста, ба анҷом додани корҳои марбут ба хона шуруъ намуд.Дар осмон ҳануз як-ду ситораи на он қадар равшан ва тира ба чашм менамуд.Дар гушаву канор оромию сокитии мутлақро садои чир-чири малахҳову бонги хурусони нав аз хобхеста, ки вуруди субҳро ба аҳли башар башорат медод, халалдор мекард. Насими фораму руҳафзои саҳаргоҳон накҳати гулу гиёҳҳои сабзу тозаро ба машоми кучаву хиёбонҳо мерасонд.Осмон ба тадриҷ пироҳани кабудранги худро ба пардаи сафедчаранг иваз менамуд.

Дар чунин як муҳиту тасвири зебову ҷаззоб, Гуландом умури хонаро ба сомон расонида, охирин ҳавлии назди хонаашро бо ҷорруби дастдароз шлип-шлип меруфт.Ҳануз хуршеди ҷаҳонтоб сар аз болини худ набардошта буд, ки у суфраи субҳонаро ороста, фарзанди азизтар аз ҷонашро бедор намуд.Ҳарду перомуни суфраи фурутану на он қадар бо нозу неъмат гусутурда парвонавор нишаста,субҳона мехурданд.Аммо дар гирди ин субҳона ҷои нафаре холист ва нафаре нест, ки ин холигии ҷойро бо ҳузураш пур намояд. Оне гоиб буд, ки ҳануз чеҳраи фарзандашро надида, ҳануз аз хандаву гиряи у баҳра набурда, овозашро нашунида ва хотироте аз у надошт.Оре, оне ҳузур надошт, ки дар ибодат қиблагоҳ ва дар бепаноҳи сарпаноҳ аст яъне-Падар!.

Ин оилаи кучак, ки як хонаи бебомро мемонд, аз сардор маҳрум буд.Ҳоло биёед бубинем, ки шавҳари Гуландомро чи номест ва уро чи шуглест.

устам ном дошт, шавҳари Гуландом.Уро дасти бераҳми нодориву қашшоқи аз деҳа рабуд ва уро ба дури дурҳо бурд.Вазъият дар он рузҳо хеле душвору сангин буд.Мардуми бечора барои ризқу рузи ва як бурда нон ба кишварҳои дурдасти олам сафар мекарданд.(мутаассифона ҳоло ҳам ин раванди ҳиҷрат идома дорад.Ф.А)Рустамро низ ин ҳолат ба танг оварда ва дасти нодори гиребони уро баргирифт ва уро ба сафар баромадан водор кард.Ва имруз тули қариб 15 сол мешавад, ки аз у ҳеҷ нишоне нест.

Бояд гуфт, ки Рустам солҳои аввали корияш барои ҳарҷу марҷи рузгор ва баҳри пешбурди завраги рузгор, маблаги пашизе мефиристод,аммо шояд муҳити он ҷо ва ҳояд бекорию сарсониҳояш бошад, ки минбаъд ин "иқдом"-ашро тарк намуд ва ҳеҷ суроге аз хонаводаи хеш намекард.Дардавоми ин солҳо, зиндаҷудои, танҳои,гариби, бепаноҳию бекаси қалби аз меҳру муҳаббат ва ишқи пок моломол будаи Гуландоми зебосуратро афгору ранҷур менамуд.

Дар мавриди ҳусни зоҳирии Гуландом бояд арз кард, ки Худованд уро ҳусни расовау қади сарвмонанду чашмони шаҳлову чеҳраи бидуни ожангу хату чин ато намуда буд.Аммо оё он ҳама малоҳату зебои ва он ҳама шаҳомату бехаттиро ҳоло дар чеҳраи у дидан мумкин аст?Албатта,ки на...

Ҳоло мушкилиҳову носозгориҳои зиндаги, зарбаҳои сахти сарнавишт ва фироқисинакоҳу дилфигор ҳусну малоҳати уро рабудаанд ва чину хатҳо ба дастони як вақтҳо аз барги гул нозуктари у ниҳодаанд.Бисёр воқеаҳоро аз сар гузаронид Гуландом.Басо афтиду галтиду боз барпо шуд.

Гарчи симои зоҳирии у ба маротиб иваз шуд аммо як чиз ва як сифат дар у ҳеҷ тагйир наёфт.Ва ҳатто мушкиливу ноумедиҳо натавонистан ин сифатро аз у рабоянд:яъне устуворию матонат ва тавоноию дилгармии Гуландом ба зиндагиро.У ҳикмати "ҳар мушкиле осон бигир"-ро шиори зиндагии худ гардонида ба р алайҳи мушкилиҳову таззодҳои умр мардвор мубориза мебурд.У тарзе заврақи рузгорро ба пеш меронд, ки мабодо духтараш эҳсоси бепадари кунад.

Аз субҳ то шом зери анвори оташини офтоб бо арақи ҷабин кор мекард, мижгонҳояш дар ҳарорати офтоб месухтанд, лабонаш гоҳе кафида , пойҳояшро кулуху сангҳо азият медоданд.Бо бисёр балову мушкилиҳо ру ба ру мешуд ва ҳатто буд рузе, ки як гови калони саҳроияшро касе бо санг зада пояшро шикаст ва қариб буд, ки он гови ширдеҳаш ин ҷаҳонро матрук кунад,аммо корҳои неку хайри у тавонист ин махлуқи худо-говро аз ҷондодан бираҳонанд.

Бояд бигуям, ки дар ин солҳои набудану наомадани шавҳар у ҳуқуқ дошт ва ҳатто имкон дошт, ки ба касе дигар ба шавҳар баромада ва мисли ҳазорон нафар хонаводаеро сомон бидаҳад.Ба хостгории у чандин нафар омада бошанд ҳам, аммо посухи рад мешуниданд.Аммо у меандешад, ки як зан аст, зани ҳануз шавҳардор ва ору нангу виҷдон ба у иҷозат намедиҳанд, ки ба касе бегонае ҳамболин бишавад.Ҳанузам ба ҷоддаи як вақтҳо рафтаи шавҳараш чашм духта, мунтазири омадани уст ва ҳаргиз ба ноумедиву шикастаруҳи роҳ намедиҳад ва мутмаъин аст, ки рузе мерасад Юсуфи гумгаштаи у аз раҳи ҳиҷрат меояд ва шоми тираи фироқ тай мешаваду субҳи дидору васл фаро мерасад.Ва ин вижагиҳо гувоҳи вафодориву дар роҳи ишқу муҳаббат устувор буданашро собит мекунад.

Имруз дар деҳа аппаи Гуландомро на ҳамчун як зани меҳнатию саҳрои, балки чун як нафар зан-модари ботаҷрибаву ҷасуру боматонат мешиносанду эътироф мекунанд.

Воқеан модар на танҳо ба оилаи худ, балки ба тамоми ҷаҳон тааллуқ дорад.Вале афсус, ки ин модар аққалан ба оилаи худ комил нест ва барои комил шудан ҳануз дар кучаҳои интизори роҳ меравад...

Хикматулло Сайфуллозода:АНДЕШАИ МИЛЛИРО ЭҲЁ КУНЕМ

2010-02-23T18:45:00.000-08:00

То интихоботи Порлумони Чумхурии Точикистон камтар аз як хафта боки мондааст. Фазои иттилоотии кишварро муборизахои шадиди ду хизби сиёсии кишвар яьне ХХДТ ва ХНИТ фаро гирифтаанд. Муаллифи ин сутур бо намояндаи Хизби Нахзати Исломии Точикситон устод Хикматулло Сайфуллозода атрофи масьалаи ракобатхои сиёси сухбати ихтисосисе анчом дода,ки бо хам мурур мекунем.

Устод Сайфуллозада, лутфан ба ин нукта рушани андозед.Чаро дар аглаби маъракахои сиёси намояндагони ХНИТ хамчун нозир ба хавзахои интихоботи кам рох меёбанд?

Дар мавриди муносибати носолими доираҳои алоҳидаи кишвар нисбат ба Ҳизби Наҳзати Исломии Тоҷикистон ва ширкати он дар маъракаҳои сиёсӣ, ба хусус интихоботҳо омилҳои зиёде ҷой дорад. Вале бадии кор дар он аст, ки бисёре аз ин гунна омилҳо сохта ва бофтаанд. Имрўз барои ҳамaгон маълум гардидааст, ҳеҷ як ҳизби сиёсӣ бар хилофи манофеъи миллат кор нагирифтааст, балки дар ҳимояи манофеъи миллӣ муштарак амал кардаанд, ба хусус ҲНИТ.

Аммо, ҳангоми доир кардани маъракаҳои сиёсӣ баръакси ҳол ба мушоҳада мерасад. Гуё ширкати ин ва ё он ҳизб дар комиссияҳои алоҳидаи интихоботӣ ба манфиати миллат набошад. Ҳоло агар масъала сари ширкат надоштан ва ё камтар роҳ пайдо кардани намояндагони ҲНИТ дар комиссияҳои минтақави(участкавӣ)-и интихоботӣ меравад, маҳз ҳамин омил дар фазои афкори масъулин асл пайдо кардааст. Дувўм далили онҳо сари он аст, ки гўё ҳизбҳои сиёсӣ барои таъмини намояндаи хеш дар чунин комиссяҳо имконият надоранд, дақиқтар гуем нафар надоранд. Ин як далили бепоя ва бемантиқ аст ва қонунманд набудани ошкору возеҳ аст. Доштани намоянда дар комиссяҳои интихоботӣ барои ҲНИТ аввалан таъмини шаффофиат аст ва баъдан ҳимояи раъйи ҷонибдорон, интихобкунандагони хеш аст. Агар узвият ва нозирии ҲНИТ дар тамоми комиссияҳои интихоботӣ, ба вижа комиссияҳои участкавӣ таъмин шавад, ба манфиати миллат ва дастури сарвари давлат ҷиҳати баргузории интихоботҳои шаффоф ва озод хоҳад буд. Вале бо таасуф зикр кардан ҷоиз аст, ки имрўз ин чиз ба таври лозим таъмин нест. Ва ҳоло маълум ҳам нест, ки дар нисбати нозирони ҲНИТ чӣ гунна муносибат сурат хоҳад гирифт, таҷрибаҳои қаблӣ мусбӣ набуданд.

Оё ХНИТ то имруз чанд дарсади барномахои хешро ба райдихандагон шиносондааст?

Шиносонидани барномаҳои ҲНИТ ҳам ҷузъи ҳамин мушкил аст, ки оё мо тавонистаем аз тамомии василаҳои мавҷуди таблиғӣ ва ташвиқотии кишвар истифода намоем? Ҳаргиз! Бисёр вақт «таънаҳо»-е ба ин мазмун садо медиҳанд, ки ҳизбҳои сиёсӣ дар маъракаи интихоботӣ бедор мешаванд. Бале, эҳтимол барои бисёрии аҳзоб чунин бошад, вале на барои ҲНИТ. Мо корҳои зиёде тули панҷ сол бо мардум анҷом медиҳем, вале ҳамаи онро дар як суҳбат ва ё намоиши ғаразомези телевизионӣ аз байн мебаранд. Пас ин маъракаи интихобот аст, ки андаке ҳам бошад баъзе василаҳо ба таври қаноатбахш истифода мешаванд. Бо таваҷҷўҳ ба ҳамин вазъият мо тавонистаем, наздик ба 50%-и барномаи хешро ба мардум расонида бошем. Вале бо ҳамин миқдор ҳам бовар дорем, ки раъйи аксари мардум ҷониби мост.

Порлумони хар як давлат метавонад муаррификунандаи хар як миллат бошад.Оё ХНИТ равиши конунгузории Порлумони кишварро кобили макбул ва мутобики ниёзи мардум медонад?

Беҳтарин фикр ва суолро матраҳ кардед. Бале, парлумони миллӣ муарификунандаи чеҳраи як миллат аст. Дар ин маврид мисолҳои зиёд ҳастанд, вале мо думболи онҳо намеравем. Ва сари қисмати дигари суол назари хешро изҳор доштан мехоҳам. ҲНИТ аз равиши қонунгузории парлумон чандон қаноатманд нест. Чаро аввалан бояд иқрор шавем, ки парлумони мо мусттакилияти комилро сазовор нагаштааст ва муносиб ба номи худ ҳамчун парлумони касбӣ фаъолият намекунад. Ҷомеъа интизори онро дошт, ки парлумони касбияш қонунҳои бароварда созандаи ниёзҳо ва ормонҳои мардум қарор мегирад, на маҳдудсозанда ва таҳмилкунандаи рамузи зиндагии он. Мо ба ин бовар ҳастем, ки агар дар панҷсолаи навбатӣ ба парлумони касбӣ салоҳият ва ваколати лозимро қоил нашавем ва вазни онро дар баробари ҳокимияти иҷроия қарор надиҳем, ин гуна парлумон дархўрди ниёз ва ормонҳои миллат нест ва дигар он нолозим мегардад. Дар назди ҳокимияти иҷрои таъсис додани як ниҳоди дигари таҳияи лоиҳаи қонун далолат ба ин мекунад.

Аксарият бар ин боваранд ки дар сурати иштирок накардани ХНИТ дар интихоботу соири маъракахои сиёсии кишвар мислест ки гуё ракобати сиёси вучуд надошата бошад. Ва Шумо ба ракиби хизби хоким будани ХНИТ мувофиқед?

Бале, ҲНИТ хешро рақиби сиёсии ҳар як ҳизби дигаре медонад, ба вижа рақиби ҲХДТ, рақиби сиёсии созанда ва таҳаммулпазир. Мо омодаем роҳҳои хали тамоми масоилро дар сари мизи баҳси сиёсӣ ва коршиносӣ пайдо намоем ва таҷрибаи инро низ алҳамдулиллоҳ дорем. Расидан ба сулҳи саросарӣ ва оромиву суботи ҷомеъа танҳо саҳми як ҷониб нест. Мо заҳматҳо ва азхудгузариҳои зиёде аз худ нишон додаем, то ба ин рўзи мурод бирасем ва дар маъракаҳои сиёсӣ ширкати густурда дошта бошем.
Агар дар ҳавзаи алоҳидаи интихобот ба Маҷлисҳои намяндагон ва маҷлисҳои дигар рақобат эҳсос намешавад, далолат аз ширкат надоштани намояндагони ҲНИТ аст ва интизориҳои мардум аз набудани рақобати солим. Чунки бо таасуф хаминро метавон тазаккур дод, ки ширкати намояндагони аҳзоби дигар танҳо ба хотири «зинда бод» гуфтани ҳизби ҳоким вориди чунин маърака мешаванд ва дар зимн касби курсие дар маҷлис бо ин васила. Мардум ин ҳамаро ба мушоҳада мегирад ва хулоса мекунад, ки ин гуна ширкат интихобот нест. Ва дилсард гашта, зарурати рафтан ба интихоботро намебинад, чунки интихоб мавҷуд нест.
Мо хама медонем,ки пешрафту рушди хар чомеа аз низоми маориф бастаги дорад.Оё ХНИТ барномае барои бехбуди авзои маориф ва баланд бардошти маоиши муаллимонро дорад?

Ба ин тарзи масъалагузории Шумо дусти азиз комилан мувофиқам. Рушд ва пешрафти як ҷомеъа бе низоми матлуби маориф тасавурнопазир аст, Агар масъулин дар сар хаёли онро доранд, ки низоми маорифи мо дуруст аст ва ниёз ба ислоҳоти усулӣ надорад, иштибоҳест сангин. Саволи матрах он аст, ки оё низоми маорифи кишвар барои як муҳасил шароит фарохам месозад, ки андешаи миллӣ рушд кунад ё андешаи ғуломӣ? Мо ба ботини инсон бояд кор бигирем ё ба зоҳири ў? Оё истифода кардан аз системҳои таълимии ниёгон хуб аст ё таҷрибакарданҳои навбатии миллат? Барои мисол, системи таълимии Унсур-ул-маоли Кайковус ва «Гулистон»-у «Бустон»-и шайх Саъдӣ дархурди ниёзи миллатанд ё системаи русии таълим? Оё мо бо ин василаи номатлуби низоми таълим андешаи миллиро аввал эҳё ва баъдан рушд дода метавонем? Инхо аз ҷумлаи саволоте ҳастанд, ки миллат посухи онҳоро интизор дорад.
Дигар ин ки Давлати миллиро лозим аст, ки дар марҳалаи гузор аксари кулли масрафҳои будҷавӣ ва имконоти дигарро барои роҳандозии низоми миллии маориф роҳандозӣ намояд, на ҳангомасозиҳои мухталиф. То он даме ки омўзгор маърифати комили мустақилияти андеша ва илмӣ пайдо намекунад ва маоши ў дар қиболи дигар қишри ҷомеъа баладтарин маош эътироф ва амалӣ намегардад, дар мавриди эҳёи низоми мутлуби маориф ҷои сухан боқӣ намемонад.
Гумон мекунам, саволҳои матраҳ шуда аз ҷониби мо то ҷое аз доштани чунин як барномаи ҲНИТ ҷиҳати рушди соҳаи маорифи кишвар далолат мекунад.
Боқи ин интихобкунандагони муҳтарами кишваранд, ки фиристодаи парлумонии хешро бо чӣ ангеза ва ҳадафе интихоб мекунад. Танҳо умеди мо ин аст, ки интихоби хешро холис аз барои Худо анҷом диҳанд, на хотири касеву гурўҳе.
Вассалому алайкум ва раҳмутуллоҳи ва баракотуҳ!
Мусохибаи мазкур низ дар линки зер мавчуд аст.
РӮЗГОР.TJ

Дастагуле аз кишвари дуст

2010-01-24T19:23:00.000-08:00

Гуфтуфу бо Шохмирзои Хучамухаммад-
рузноманигор, адиб ва мухаккики точик

Шохмирзои Хучамухаммад (Хучаев)18 феврали соли 1949 милоди дар рустои Худгифи Соя, нохияи Мастчох дар оилаи дехкон чашм ба ин олами хасти во намудааст.Узви конфедератсияи байналхалкии журналистон Шохмирзои Хучамухаммад кайхост, ки аз соликони чодаи Сухан мехсуб меёбад. Мавсуф дар рузномаи нохияи Мастчох- “Машъал”, “Агитатори Точикистон”, кумитаи радио ва телевизиони чумхурии Точикистон фаолият дошта,хамчунин муаллифи кутуби “Сурмаи дил” (хамрох бо писараш Шохмансур) ва “Касидаи чавонмарди” (дар хамкори бо Мирзохамдами Шарифзода) буда “Ахтари зулматсуз” асари сеюмини уст, ки аз рузгору корномаи Кахрамони Мехнати Сотсиалисти зиндаёд Навруз Рачабов хикоят мекунад. Рузноманигор, мухаккик ва адиби точик Шохмирзои Хучамухаммад чандест ки дар Чумхурии Исломии Ирон сукунат дорад.Уро чи ва ё ки бурд ончо?Оё кахрамони ман дар Ирон ба чи шугле машгул аст?Адиби точик чи навиде метавонад ба хонандаи точик иброз намояд? Бо ин максад мо сухбати телефоние анчом додаем бо ишон, ки фишурдаи онро манзури ахли сухан мегардонем.

Устоди азиз, лутф фармоеду мучиби ба Эрон ба таври ногахони сафар карданатонро ба хонандаи арчманд рушан намоед ва оё сафари шумо чи хадафе дошт ва дорад?

Ба номи Худованди чону хирад.Сафари банда ба Эрон ҳаргиз ногаҳони нест.Тухми муҳаббати Эронзаминро аҳди бачаги волидайн дар замири дили мо бо баёни қиссаҳои афсунсози достонҳои ширини Шоҳномаву қисмати талхи Фирдавсии бузург киштаву парвариш дода буданд.Меҳри ин кишвари бузургони чаҳон дар қалби мо амсоли рўди Зарафшон ҳамвора туғён дошт.Бале,хеле мехостам мулки Куруши Кабир,Дориюшу Ардашер,Ҳофизу Саъди,Абдулқодири Челониву Шамси Табрези,Хайёму Фирдавсиву Ғазоливу Боязид…ва амсоли инҳоро бо чашми сар бубинам.Он чо,ки ин бузургон қадам задаанд,бо амри Яздон мўъчизае рух диҳад -аз қаъри асрҳо аз хоки мазори онон бўе ба машомам бизанад.Тасаввурнопазир буд он ҳама орзуҳо.Яъне чи гуна хоҳад буд,ба таъбири солмандон Рустаму Рахш гаштугузор доштанд.Дар боғи Фирдавси бошаму достони ба тозаги таълифнамудаи соҳиби Шоҳномаро аз лаҳни форами Фотима -бо муаллиф ҳамроҳ бишнавам.Ва аз шучоату покии Сиёвуш дар баданам мурғак дамиду Фирдавси гўядам-

-Ку бародар,наздик биё ва қадаҳи моломол бар дастам диҳад…

Ин чи ҳол.Рўъёст ё бедори?Аммо имрўз он афсонаи боздид аз Эрон ба ҳақиқат табдил шуд.Ва ин неъмат меҳрубонии Худост.Зеро:

Бе амри он султони бахт,

Барге наяфтад аз дарахт.

Оре,дўстам.Умрам ба шаш даҳсола расиду писарам Шоҳмансур,ки хока гирад зар гардад,рўзе занг зад ва гуфт:

-Додо,ҳуччатҳотун ҳама тахт,Душанбе биёед,рўзи шанбе парвоз ҳаст,аз паи билет шавед…

Мани ташнаи таборони эрониам бо сар давидам.Ачр аз Худо бубинанд Бахтиёру Ҳуснуддину Имоммаҳад дар омодашавии ҳуччатҳову билет рисолати хешу таборию шогирдиро ба чо оварданд.

Фирдавси азиз,аз ҳадафи сафар пурсиди.Дар меҳмонхонаи Порси Машҳад кўдаки маҳтобрўе дидам.Чун пазмони набераҳоям шуда будам,ба сўяш рафтаму бо ў сўҳбат намудам ва аз ду рухсори себи гулобимонандаш бўсидам.Пурсидамаш:исми шумо?

-Суруш.

-Оҳ,чи исми зебое,ҳамноми писари ман.Ин лаҳза касе болои сарам пайдо шуд.Саломаш додаму фузудам:

-Суруш бар гўши дилам гуфт:Ман паёми Фирдавсиям.Он болобаланди хуршедлиқо бо лабханд пурсид: бачаи кучоед, ин чо чи кор мекунед?

-Точикистониям,ба суроғи Фирдавси омадаам,мехоҳам қаҳрамонони ўро бубинам.

-Шумо марди хушбахтед,манам аз шаҳре ҳастам,ки зикраш дар Шоҳнома умада.

-Бо ин ҳама ҳусну чамол бояд аз чое бошед,ки чаҳор фасли солро дошта бошад,ва ман дар шимолу чануби Эрон ин минтақаро дидаам ва Суруши шумо ҳам ҳамин ҳоло бояд қорч(занбурўғ) хўрда бошад,ки аз даҳони ў ба димоғам зад,агар ин пешгўии ман дуруст бошад ,пас шумо бояд аз Шимоли Эрон бошед?…

-Шумо ба марз наздик шуди,оре,ман духтари Мозандаронам,,исмам Марчона,шуғлам муҳандис…

Мо бо Марчонаву Суруш тафоҳумномаи дўсти имзо кардем.Ў маро ба Шимол,ба Мозандарон ва ман ўро ба Точикистон даъват намудам.

….Рўзе бо даъвати дўсти арчмандам Рамазонхўча Мирзоев,Сафири Кабири Точикистон дар Эрон ба мачмўаи варзишии Маҳмудия(сауна),ки дар Порквейи Теҳрон қарор дорад,рафтем,ки шароити хуби варзиши дорад.Ҳаддод,дўсти Сафир зимни сўҳбат аз ман пурсид,ки Эронро чи гуна дарёфти?

Гуфтам беш аз он чи мепиндоштам,банда ба суроғи Рустам омадам…

-Хубе,Рустаму ёфти?-суол кард дустам Ҳусейн,ки он чо менишаст.

-Рустамҳоро ёфтам,алҳамдуллиллоҳ,ки хеле зиёданд.

Оё Эрон чи кишварест аз нигохи шумо, онро чи гуна дар хаёл доштед ва чи сон бозёфтед?

Солхои мактаби китоберо бо номи Теҳрони махуф,аз Муртазо Мушфиқи Козими хонда будам.Вақте ҳавопаймо дар фурудгоҳи Имом Хумайни фуруд омад,берун омадам ва худро даруни систернае дидам,ки аз бўи бади газу бензину дуд лабрез буд.Мошини Пайкон моро ба шаҳраки Ғарб,ки манзили зисти писарам он чост,овард.Шаб буд,вале ҳама чо чароғон.Мисли рўз садҳо ҳазор автомобилу мошин дар ҳаракат,чодаҳо пур аз мошин буданд.Вориди манзили писарам шудем.Аз гулўям чизе чуз чой намегузашт.Палави пухтаи набераҳо дар дег монд.Шикамам аз газу дуд пур шуда буд.Ҳолам чунон бад шуд,ки аз омадан наздик буд пушаймон шавам.

-Маро ачал овард,-гуфтам дар дил ва ин байт ба забонам печид:

Фарди бадсиришти бадкеш

Ранчи писар асту меҳнати хеш.

Шаб.Хоб дар дидагонам нест.Аҳли хона ҳамаги парешону ғамгин.То субҳ ду бор ба назди пизишкон рафтем.Сўзандоруву қурсу чаккак(капелнитса) дар рафъи дарди мани мискин очиз буданд.Ниҳоят,дар асари бемори ба чое расидам,ки тасмим гирифтам:шанбе омадам,сешанбе бармегардам.Дар хонаи писарам ансамбли гиря ба наво даромад.Ба навҳаи писару келин ва набераҳо ман ҳам ҳамсадо гардидам.Нихоят,раҳми Парвардигор омад:бо истеъмоли ду қурси оддии зидди партофтан ҳолам рў ба беҳбуди ниҳод ва маро хоб бурд.Дари шифо боз шуд,аз хизонаи ғайб даво расид.Баъдан ду ҳафта ба Машҳад омадам.Пас аз зиёрати ҳарами Имом Ризо(а) ва боздиди даҳрўза дубора ба Теҳрон баргаштам.Ба меҳрубонии Худо ҳолам хуб шуд.Аз қатор,ки берун омадам,ба Шоҳмансур гуфтам:на,Теҳрон махуф нест.

-Ин сарлавҳаи хубест барои сафарномаатон,-гуфт писарам.

Эрон аз нигоҳи банда кишвари афсонавист.Паҳнои бузургу сарватҳои зиёд,манобеъи фаровон,мардуми пурталошу коргар…кишвари чор фасл.Ҳоло чиллаи зимистон,вале бозору фурўшгоҳҳо пур аз мева -тарбузу себу ангуру қулфанай,сабзавот…

Хиёбонҳо гулпўш,дарахту гулҳо дар гармхонаҳо гулбарсар.Кадоме навишта буд,ки Эрон ҳавояш касифу канализатсия надорад,хиёбону кўчаҳо ифлосу пур аз партов,магасҳо касали паҳн мекунанд.Аммо инҳо чеҳраи асосии Теҳрон нестанд,албатта,кишвари паҳновар асту чунин мушкилотро метавон дид,вале дар мачмўъ чунин нест,хубиҳоро бояд бинему аз хубиҳо гўем.Теҳрон бо наздики 14 миллион чамъияту қариб 5-6 миллион мошин чандон чиркину дилгир нест,албатта,бо сабаби зиёдии мошину корхона ҳавояш каме вазнин аст,вале дарахтону гулистонҳои шаҳр манзараи онро чаззоб мекунанд ва мисли Маскаву Берлину Лондон дилрабост.Бино ба гуфтаи мақомоти масъули Теҳрон дар солҳои наздики оянда дар шаҳр дастгоҳҳое гузошта хоҳанд шуд,ки ҳавои ғализу маризборро тасфия намуда,аз касифию ифлосии ҳавои он мекоҳанд.Ин нукта газоф нест,ва бо таваччуҳ ба дастоварду пешравиҳое,ки ин кишвар дар солҳои охир доштааст.мо ба ин нукта бовар дорем.Бисёр давлатҳо пешравию рушди Эронро намехоҳанд,аммо Худо ба ин кишвари дўсти мо ёри хоҳад намуд.Мо бояд аз пешрафтҳои ин кишвари ҳамзабону ҳамфарҳанг ифтихор намоем.Ман ба ақидаи муаллифони хоричи,ки Эронро осорхонаи бозу кушода гуфтаанд,комилан мувофиқам.Ба фикри ман,ҳанўз ҳам аз вучуди осорхонаҳо он тавр,ки боиставу шоиста аст,истифода нашуда.Чунончи,кишвари Туркия -ҳамсояи Эрон ҳамасола аз ҳисоби чалби турист беш аз 22 миллиард доллар ба хазинаи кишвараш ворид мекунад.Ҳол он ки ёдгориҳои таърихию фарҳангии Туркия ба андозаи теъдоду шаҳомати осори мавчуд дар Эрон нестанд.Албатта,Эрон дар солҳои охир дар ин замина соҳиби дастовардҳои намоён шудааст,чунончи теъдоди боздидкунадагону зиёраткунандагони Ҳарами Имом Ризо(а) дар Машҳад дар як сол ба беш аз бист миллион нафар расидааст,ки рақами кам нест,вале ҳар вачаб хоки Эронро бояд ба Машҳад табдил додан зарур аст.

Оё аз оромгоху мазорхои кадоме аз фузалову уламову удабои Ирон зиёрату боздид ба амал овардед ва дар мулки Фирдавсию Аттору дигар уламои шахири Ирон ба чи шугле саргарм хастед?

Бозорҳои пурбору серодам.Аммо пас аз зуҳр ,яъне баъди пешин то 3-4 соат аксар мағозаву фурўшгоҳҳо бастаанду кўчаву хиёбонҳо гўё холианд.Ин муддат аксари мардуми Эрон истироҳат мекунанд.Идораҳои давлати то бегоҳи фаъоланд ,вакте бегоҳи мардум аз кори идораҳову муассисаҳо фориғ мешаванд,дари ҳамаи фурўшгоҳҳову мағоза,бозор…боз мешавад.ва боз мисли саҳар ҳама чо лабрези одаму мошин мегардад.Ин вазъ то нимаи шаб давом дорад.Эрониҳо қадам задан дар фазои кушоду парку боғҳоро низ дўст медоранд.

Чуноне гуфтам,Эрон чои хонашини нест.Бо кўшишҳои азизонам Шоҳмансуру Хучаставу доктор Нормуҳаммад Теҳрону Машҳад,Тусу Нишопур ва Шерозро дидаму зиёрат кардам.Эрон чунон,ки гуфтам,чойҳои дидании зиёд дорад.Иншооллоҳ ният дорам Шимолу Бандари Аббос,Исфаҳону Кошон ,Мозандарон,,.ро бо чашмони сару дил бубинам.Аз гарди сафар нияти иншои сафарнома ҳам дорам,киХудо даст диҳад,ҳатман ин корро хоҳам анчом дод.Аммо шабонгоҳ пас аз соате бо набераҳоям дар чангали рўҳангези Порки Саттори ҳавохўри қалам ба даст мегирам.Низ аз рўзгори мардуми сарбаланди Лангар,манзараҳои биҳиштии он ва гузаштаву имрўзаш китоберо дар даст доштам,ки таълифаш поён ёфт.Бо Бобои Муллоҳасан Шарифов,пизишки сабукдасту инсони покравиш ҳардуямон аз зиндагиномаи пандпазири қиблагоҳи шодравонашон -акои Муҳаммадамин рисолаеро шурўъ ба навиштан кардаам.Алъон бо чанд Муассисаи пажуҳишию таҳқиқи дар заминаи чанд тарҳи фарҳанги ҳамкори дорам,ки иншооллоҳ дар фурсати дигар хонандагонро бо чузъиёти он ошно хоҳам намуд.

Ҳамчунин,бо таваччуҳ ба завқу салиқаи ҳамватанон ба китобҳои арзишманд китоберо бо номи Васоё,ки дар он васиятномаи шахсиятҳои бузурги таърих -Ҳазрати Муҳаммад(с),Ҳазрати Масеҳ(с),Ҳазрати Юсуф(а),Имоми Аъзам(р),Куруши Кабир,Луқмони Ҳаким,Имом Муҳаммади Ғазоли,Искандари Мақдуни,Робиндронат Такур ва ғайра омадааст,бо хати кирилли баргардон мекунам ва умед аст бо ёрии дўстонам ҳамин сол чоп шавад.

Дар бораи китобу гул,ки шумо ба он алоқаи шадид доред…

Бале,ман аз кўдаки ошиқи гулу китобам ва ҳамеша дар гирд овардани китобу парвариши гулҳои гуногун талош варзидаам.даар Эрон он чи чолиб аст,ки ба тавсеаи фарҳанги гулу дарахтпарвари ҳамеша таваччухи амиқ зоҳир мекунанд.Сари ҳар қадам паркеву гулгаштеву чаманистоне,ки дар рўҳияи мардум таъсири мусбат мерасонад.Дўстони азизам доктор Саидзодаву оқои Шукуфта маро ба гулхонаи азими Шондиз,дар наздикии Машҳад бурданд,ки аз тамошои он ҳануз ҳам таҳти таъсир қарор дорам.Ҳазору як хел гулу гиёҳ,ки дар ёду хотир доштани номи ҳамаи онҳо аз имкон берун аст,он чо аст,ки инсон бори дигар ба эъчози худои ва қудрати Парвардигор имон меоварад,ҳеч гуле ба гули дигар монанд не ва ҳар кадом аз дигаре зеботару чаззобтар.Навъҳои мухталифи гулу гиёҳ дар ин чо парвариш ва ба чойҳои дигар кучат мешаванд.Лаҳзае,ки дар ин гулзор будам,худро гўё дар Биҳишт медидам,ки анфоси муаттараш димоғи рўҳро болида месохт ва лаҳзае аз замин канда шудам.

Лутфан нуктае чанд аз вижагихои сафарномаи хеш иброз бидоред.

Оре,Эрон биёиву бо ифтихор гўи:

Ҳама хоки Эрон сарои ман аст,

Ки неку бадаш аз барои ман аст.

ва бузургонаш -Фирдавсию Аттору Хайёму Саъдию Ҳофизу Ғазолию…ро набини,иштибоҳест нобахшидани.Бо ин андешаву ният ба побўсии Аттору Хайём расидам ва ҳар дуро масти шароби ишқи илоҳи дарёфтам.Дар Шероз аз бўи ишқи Саъди бехуд будам,дар Ҳофизия низ фазои орифонаву ошиқонаеро дидам,дарвеше дар гўшае дар тафаккур,чавоне бо умед даст рўи санги марқади ориф монда,пире бо умед бо Девон-и андалеби боғи форси фол мегирад…Дар мавриди Тахти Чамшеду Нақши Рустаму боғи Ираму музеи синамою китобхонаю китобфурўшиҳо,марказҳои пажуҳишию таҳқиқи ва боз даҳҳо дидании дигар дар сўҳбати оянда хоҳам гуфт.

Ташаккур
Мусохибаи мазкур низ дар линки зер мавчуд аст.
Ахтари зулматсуз

Хохи, ки дар Oлмон хони,мустакилу устувор бош!

2010-01-08T21:15:00.000-08:00

Ҷумҳурии Федеролии Олмон дар Аврупои марказӣ ҷойгир аст.Aҳолии он мувофиқи маьлумотҳои марбутаи омори зиёд аз 82,6 млн. нафар иборат аст. 7,3 милиони аҳолиро асосан мардуми ғайри олмонӣ, яьне хориҷиён ташкил медиҳанд, ки ин 8,9 фоизи аҳолии Ҷумҳурии Олмонро ташкил медиҳад.Аммо инчо максад ба тафсил сухан гуфтан аз Олмон нест, балки хадаф аз зикри номи ин кишвари бузурги аврупои муаррифии як нафар хонуми точик аст, ки имруз дар хавои ана хамин кишвар нафаси зиндагиву тадрис дорад.
Мусаддас Зарафшонӣ (Ҷумаева) мутаввалиди соли 1981 мебошад.У фориғутаҳсили Донишгоҳи омузгории ба номи Қандил Ҷураеви шаҳри Душанбе мебошад, ки онро бо муваффаққият ва комёбиҳои беназир соли 2004 хатм намудааст.Риштаи у аслан забон ва адабиёти олмон, ки онро "Германистик" меноманд, мебошад. У тавассути як барномае ба унвони ДААД- (ин иттиҳоди макотиби олии Олмон мебошад, ки ба инкишофи мубодилаи байни олимон ва донишҷуёни олмон ва дигар кишварҳо равона карда шудааст),ба шаҳри таърихии Берлин барои як моҳ сафар намуд.Ва дар ин шаҳр ҳамроҳ бо соири донишҷуёни дигар мамолики мухталиф якҷо забони олмони меомузад. Хамсухбати ман донандаи хуби забонхои хоричии чун инглиси, руси,олмони, форси ва ғайрахо мебошад ва бо ин забонхо озодона балад аст муошират намояд.
Хонум Мусаддас аз соли 2004 то соли 2007 яъне ба муддати се сол дар Донишгоҳи омузгори аз забони олмони ва инглиси ба муҳасилин дарс медод.Баъд аз он дар Бонки милли ва ДААД ба ҳайси мутарҷим фаолият намудааст.Моҳи сентябри соли 2008 дубора тавассути барномаи қаблан сафарнамудааш яъне ДААД ба шаҳри Бухум ба муддати як сол сафар намуд.Дар ин шаҳр забон ва адабиёти олмониро меомузад.Хуб, Мусаддас асосан зодаи водии Зарафшон Айни, деҳаи Зосун мебошад ва Зарафшониро аз ин хотир тахаллус намудааст,аммо ҳануз аз замони кучак буданаш ба Душанбе ҳиҷрат намуда дар онҷо сукунати ҳамешаги дорад.Мусаддас айни замoн дар Олмон аст ва ҳамроҳ бо донишҷуёни олмони тадриси илм мекунад.Муаллифи ин сутур чандест, ки бо Мусаддас тавассути сомнаи чахонии Facebook- Чеҳранамо ошнои пайдо намудаем ва инҷо ба таври муколамави бо Мусаддаси Зарафшони гуфтугуи кутоҳе анҷом додаам, ки моилам онро манзури хонандагони арҷамнд гардонам , ки суоли нахуст чунин буд:

Хонум Мусаддас, оё Олмонро чи гуна дарёфтед?

-Қаблан ба Олмон омада будам ва дар 4 соли таҳсилам дар Донишгоҳ забони олмони, кишваршиноси ва адабиёти олмониро каме мутолиа доштам.Аслан Олмонро бузургтар тасаввур мекардам, ки дар айни ҳол ин тур нест.Олмон як кишвари хурде аст, ки територияш 357 022 км2 ва аҳолии ин кишвар 82 милион аст.Албатта Олмон шаҳрҳои зебову дидание чун Берлин, Мюнхен,Гамбург ва дигарҳо дорад, ки банда ба ин ҷойҳо сафарҳо намуда будам.Банда дар як шаҳри кучаки Олмон, шаҳри Бухум, ки воқеъ дар қисмати ғарби Олмон аст, зиндаги мекунам. Борон хеле зиёд меборад инҷо.

Оё гуфтан метавонед, ки як рузи ҷавони олмони чи гуна мегузарад?

-Донишҷуёни олмони табиати меҳнатдустиву меҳнатқаринии зиёд доранд ва зиёд дарс мехонанд. Ҳар як донишҷу бояд барои худ нақшаву барномаҳо тартиб бидиҳад.Ба кадом семинаре ки моиласт биравад, бояд биравад.Ҳеҷ кас уро маҷбур карда наметавонад. Ҳар касе, ки хоҳиши дар Олмон хонданро дорад, бояд, ки мустақилу устувор бошад, ки қисми зиёди донишҷуёни Тоҷикистон аз сабаби номустақил буданашон дар Олмон ба ҷунин мушкиле мувоҷеҳ мешаванд.Системаи хуби Донишгиҳи Олмон ҳамин аст, ки муҳим нест, ки шумо ба Донишгоҳ меравед ё на, муҳим он аст, ки бояд имтиҳонро бо баҳои аъло супоред.Яъне бо ин идао метавон гуфт, ки низоми омузиши инҷо озодтар аст нисбати низоми омузиши Тоҷикистон.Аслан намуди зоҳир роле намебозад, донишҷу имкон дорад ба ҳар ҷур либосу пироҳане мехоҳад, ташриф меорад, касе уро садд нест.Дар Донишгоҳе, ки ман мехонам, намояндаҳо аз донишҷуёни мамолики Чин, Туркиё, Ҷапан, Руссия ва Арабҳо мебошанд.

Мегуянд ҷавонони олмони тамоили шадиде ба компутеру телефону дигар васоити техники доранд, оё ин иддао аз нуқтаи назари нисбият саҳеҳ аст?

-Бале воқеан чунин аст.

Овозаҳое ба гуш мерасад, ки ингор сиёсатмадорони олмон ба таври кофи ба садои ҷавонони худ гуш намедиҳанд?Шумо дар мавриди ин ва иштироки сиёсии ҷавонон дар гирдиҳамоиҳо ва маъракаҳи сиёсии ин кишвар чи метавонед бигуед?

-То ҳол нашунидам ки донишҷуён дар донишгоҳ дар бораи сиёсат ҳарф бизананд. Шояд дар риштаи ман бошад.

Оё дар Олмон ва хиёбонҳои он шиорҳои чун "Ҷавонон -ояндаи миллат", " Ояндаи кишвар аз ҷавонон бастаги дорад"-ро метавон дид?

- На аслан чунин шиору овезаҳоро дар ҳеҷ нуқтаи хиёбонҳои Олмон дидан намешавад, фикр мекунам ин ҷиз танҳо дар Тоҷикистон аст.

Оё насли ҷавони олмон аз ҳуқуқу озодиҳои худ огоҳи доранд?

-Бале, аз ҳуқуқҳои худ хеле хуб бохабар ҳастанд.Масалан ман чандин бор шоҳиди эътирозҳои донишҷуён барои ғасби ҳуқуҳои худашон гаштаам.Аслан дар мамолиқи аврупои озоди бисёртр дида ва эҳсос мешавад...

Хонуми Мусаддас чанд соли дигар дар Олмон мехонанд ва чи азмҳое доранд?

Ман то моҳи Апрел дарсу омузишам тамом мешавад ва бадан Душанбе мехоҳам биравам ва барои кори илмиям шояд дар Берлин ё дар Генева бихонам. Ин наяти азми ман аст.

Дар донишгоҳе ки шумо тадриси илм мекунед оё дигар тоҷикон низ ҳастанд?

Мутаассифона на, дар ин донишгоҳ ман танҳо ҳастам аммо дар донишгоҳои Берлин ва дигар шаҳрҳои бузурги Олмон шумори тоҷикон зиёд аст.

Оё устодон нисбати донишҷуён сахтгир ҳастанд?

Дар Донишгоҳҳои Олмон проффесорону устодон дар давоми дарс аслан сахтгир нестанд ва парвое намекунанд, ки ту чи гуна мехони.Аммо чун имтиҳонҳо фаро мерасанд, онҳо гуи пироҳани хеш иваз мекунанд ва сахтгиртар мешаванд.Ҳар кас ба кору дониши худ ҷавобгу аст дар инҷо.

Мусадаси азиз, аз ин ки фурсати гарони хешро барои суҳбат бо мо ҷудо намудед, изҳори сипос мекунам ва мехостам дар интиҳо таманнои шуморо барои кулли тоҷикистониҳо бидонам?

Ташаккур Фирдавс, мехоҳам ба кулли мардуми шарифи Тоҷиистон, ки воқеан пазмонашон гаштаам соли нави қарибулвуқуъро табрик намуда ба ҳар хонадони тоҷик рушноию сафедию хушбахти мехоҳам.Соли наватон муборак!

Ташаккур!